suiker

Is suiker altijd slecht? De KoelkastCoach beantwoordt deze en andere zoete vragen

Suiker: het is een interessante voedingsstof. Welke vormen van suiker zijn er bijvoorbeeld allemaal? Zijn al deze soorten even ongezond? En hoe zit het eigenlijk met het verhaal dat suiker verslavend zou zijn? De KoelkastCoach Sabine Leijten legt uit. 

Verschillende soorten

Net als veel andere voedingsstoffen kent suiker ook verschillende verschijningsvormen. We hebben het dan niet over bewerkte en verpakte suiker die u in de supermarkt kunt kopen, maar over de voedingsstof zelf. Glucose is de meest voorkomende suikersoort in het lichaam. “Glucose is voor ons mensen een essentiële en snelle vorm van brandstof. Bijna iedere cel in ons lichaam gebruikt glucose. Er zijn zelfs cellen die alleen maar glucose kunnen gebruiken. Onze hersenen, bijvoorbeeld, die verwerken het liefst suikers omdat deze het snelst energie leveren”, legt De KoelkastCoach uit.

Het lichaam haalt dit type suiker vooral uit zetmeelhoudende producten, zoals bonen. Overschotten kunnen worden opgeslagen in de lever en spieren. “Opgeslagen glucose heet glycogeen. Ons lichaam is zo gemaakt dat als er geen glucose voorradig is, dit uit deze opslag gehaald kan worden en omgezet kan worden tot brandstof.”

Fructose

Naast glucose haalt het lichaam ook energie uit fructose. Dit wordt ook wel fruitsuiker genoemd, omdat het van nature in kleine hoeveelheden voorkomt in fruit. “Ons lichaam kan hier niet direct iets mee. Het dient eerst opgeslagen te worden in de lever en vanuit daar omgezet te worden tot glucose wat weer gebruikt kan worden. Na het eten van fructose zal de bloedsuikerspiegel daarom niet direct omhoog schieten.” Bij glucose is dat laatste vaak wel het geval, maar kan het hormoon insuline ervoor zorgen dat de bloedsuikerspiegel weer terugkeert naar normale staat.

Alle suikers slecht?

Glucose en fructose zijn op zichzelf niet slecht. We hebben er zelfs 90 gram per dag van nodig om goed te kunnen functioneren, schrijft het Voedingscentrum. Stelselmatig meer dan deze hoeveelheid eten of drinken is niet goed. Zodra de opslagcapaciteit van het lichaam wordt overschreden, moet het omgezet worden in vet. Dit is ook mede de reden dat suiker vaak wordt gezien als wat minder goed is voor het lijf. Sinds de jaren 60 van de vorige eeuw heeft de innovatie van de voedselindustrie een vlucht genomen, waardoor er in veel meer producten suiker wordt verwerkt. Vaak zit het zelfs in minst voor de hand liggende producten. Omdat men, soms ongemerkt, zoveel suiker binnenkrijgt, kan het systeem overbelast raken. “Dan wordt er meer suiker omgezet in vet en wordt de productie van insuline verstoord. Bij stelselmatige overbelasting wordt de aanmaak van insuline steeds minder totdat dit helemaal stopt. Dit noemt men insulineresistentie. Hierdoor blijft de hoeveelheid suiker in het bloed hoog.”

Verslaafd aan suiker

Suiker is dus lang niet altijs gezond, maar is het ook verslavend? Dit wordt immers weleens beweerd. Deze veronderstelling is er niets voor niets, weet De KoelkastCoach. “Suiker heeft invloed op de aanmaak van het hormoon dopamine, het ‘geluks-hormoon’. Dopamine geeft je een gevoel van genot en blijdschap. Door veel (kunstmatige) suikers te eten raakt het beloningssysteem uit balans. Hierdoor krijg je steeds meer behoefte aan suiker, want je wil dit gevoel vasthouden. Suiker heeft dus hetzelfde effect als drugs”, aldus De KoelkastCoach.

Ook het hormoon cortisol wordt geactiveerd door het eten van suiker. “Cortisol wordt ook wel het stresshormoon genoemd. Doordat suiker een disbalans veroorzaakt, beïnvloedt dit de aanmaak van cortisol. Het lichaam raakt dan in een stress-modus. Cortisol heeft ook een positief effect op de opname van calorieën. Als het lichaam ’s nachts veel cortisol aanmaakt, wordt er overdag juist veel ‘hongerhormoon’ (gherline genaamd) aangemaakt. Hierdoor wordt de behoefte aan suikers steeds meer, want door de vermoeidheid is de energiebehoefte groot. Slaapgebrek is cruciaal voor de aanmaak van cortisol en de hongermechanismen. Het effect van één nacht te weinig slapen verhoogt het cortisol gehalte al met 100 procent.”

Cortisol wordt niet alleen maar gestimuleerd door de inname van suiker. Het stresshormoon -de naam zegt het al-, wordt door vele vormen van stress geactiveerd.

Herken de suikers

Wilt u na het lezen van deze tekst proberen om wat minder suiker te eten? Weet dan dat er alternatieven zijn. “Maak bijvoorbeeld gezondere cakejes of taarten met natuurlijke suikervervangers als stevia of erythritol. Deze vervangers hebben een positiever effect op ons lichaam dan al die andere suikers. Dadels of ander gedroogd fruit zijn ook een beter dan kristalsuiker.” Probeer ook met deze gezonde vormen een beetje op te passen, want: “de effecten van te veel suiker, in welke vorm dan ook, blijven hetzelfde.”

zoetstoffen
Lees ook: Suiker in bakrecepten vervangen door zoetstoffen, kan dat?

Wat ook kan helpen is de termen herkennen die door de voedselindustrie gebruikt worden om suiker mee te omschrijven.
Zo weet u altijd of het erin zit, ook al probeert de fabrikant een product nog zo gezond te laten lijken. De KoelkastCoach heeft een aantal veelvoorkomende benamingen op een rij gezet:
1. Sucrose
2. Sacharose
3. Saccharose
6. Fruitsuiker
7. Fructose
8. Fructosestroop
9. Druivensuiker
10. Dextrose
11. Glucose
12. Glucosestroop
13. D-glucose
14. Glucose-fructosestroop
15. Melksuiker
16. Melkpoeder (dit bevat 51 procent suiker!)
17. Vruchtensapconcentraat
18. Geconcentreerd perensap
19. Geconcentreerd appelsap
20. Geconcentreerd vruchtensap
21. Lactose
22. Galactose
23. Maltose
24. Maltodextrine
25. Demerara
27. Honing
28. Nectar

Op 14 mei 2021 is Sabine Leijten te gast in het MAX NPO Radio 5-programma Lunch Lekker om verder te praten over dit onderwerp. U hoort Lunch Lekker elke werkdag tussen 12.00 en 14.00 uur.

Geef een reactie