Hier komt de naam aardbeien vandaan en dit is waarom ze in het Engels strawberries heten

De naam aardbei is tegenwoordig helemaal ingeburgerd, maar dat is niet altijd zo geweest. In vroeger tijden is de omschrijving van de zoete vrucht afhankelijk van waar iemand in het land woont. Dit is de geschiedenis achter de huidige benaming van aardbeien.

Frenze/frêze

In ons taalgebied zijn er 2 benamingen waaronder de vrucht bekend gestaan heeft: frenze/frêze en variaties met de naam aard-, met een toevoeging daarachter. Waarbij frenze/frêze is gebaseerd op het Franse fraise, dat in de middeleeuwen in zuidwestelijk Nederland is overgenomen van Frans sprekende Vlamingen. Daarbij is er een link met het Latijnse fraga, dat ‘geurend’ betekent.

Lees ook: Dit is waarom Wimbledon en aardbeien met slagroom aan elkaar verbonden zijn

Aardbei, -bes, bezie, beer

Daarnaast bestaat de benaming aardbei al sinds de prehistorie. Het gaat in dat geval om de wilde aardbei. Uiteindelijk heeft de tamme aardbei die naam overgenomen en heeft de wilde variant tegenwoordig de toevoeging ‘wilde’. Het gedeelte ‘aard’ in het woord verwijst naar de groeiwijze: dicht bij de aarde. In vroeger tijden zijn daar ook varianten voor gebruikt als oar, eerd en erre. Afhankelijk van het gebruikte dialect.

Voor het tweede gedeelte, bei, zijn ook lang andere varianten gebruikt, die terug te brengen zijn tot de groepen: bei, bes/bezie en beer. Waarvan -bei, in combinatie met aard-, uiteindelijk de standaardtaal geworden is. Dat komt dan weer van het Oudfranse baie, dat is ontstaan uit het Latijnse woord baca, dat bes betekent. De eerste keer dat de combinatie ‘aardbei’ is aangetroffen, is in de 16e eeuw.

Lees ook: Aardbeien bewaren, zo blijven ze het langst goed in en buiten de koelkast

Beer en berry

Hebben wij dus uiteindelijk gekozen voor de ‘bei-variant, in andere talen is de voor de letterlijke bes-variant gekozen. Zo zijn aardbeien in het Duits erdbeere en in het Engels strawberry. Waarbij het Engelse ‘straw'(stro) dan weer verwijst naar een populaire kweekmethode, op stro, en niet naar de aarde, waar de vruchten op groeien.

Lees ook: Van bakkie troost tot bakkie pleur, zo is koffie aan die bijnamen gekomen

Aardbei in dialect

In verschillende Nederlandse dialecten blijft de aardbei overigens wel nog met verschillende benamingen bestaan. Zoals in het Limburgs onder andere erbel, elber en abeer.

Welke naam gebruikt u voor de zomerkoninkjes?

(Bron: Archief, Neerlandistiek.nl, Gardenersworld Magezine. Foto: Shutterstock)