Emina Zorlak: ‘De pruim is er weer in overvloed en zit barstensvol goede stoffen en symboliek!’

Bitterzoet zijn de herinneringen aan mijn oma, omdat ik besef dat ik als kind niet genoeg heb genoten van haar aandacht en haar veranda, waar ik me destijds uren op verveelde. Had ik maar de stilte op dat bankje en het uitzicht op haar pruimenboom met volle aandacht beleefd! Altijd als ik in augustus bij haar was, dan waren de pruimen rijp en nu ik daar zelf ben, ervaar ik bij de vrucht nostalgie. Dit fruit roept herinneringen op en is in het gebied waar mijn oma vandaan komt niet voor niets sinds een paar jaar immaterieel cultureel erfgoed op de lijst van UNESCO. Neem het volledig tot je nu het nog kan!

Vrucht van de gemeenschap

Waar mijn oma vandaan komt, de Balkan, wordt de vrucht verbonden aan gezondheid, familie en gemeenschap. Het is daar een sociaal fruit dat de agrarische rijkdom vertegenwoordigt, omdat het een van de belangrijkste fruitsoorten op het platteland is en verbonden wordt met de leefcultuur en economie. De oogst en verwerking ervan zijn sociale evenementen waarbij hele dorpen en families bij elkaar komen. In moeilijke tijden zijn pruimen (vers en gedroogd of bewerkt) een goede voedselbron en gasten worden verwelkomd met gedroogde pruimen of met een zoete pruimendelicatesse als teken van respect. Daar waar een pruimenboom goed groeit, zou een goede plaats zijn om te wonen.

Sljivovica

De drank die ervan wordt gemaakt is sljivovica, pruimenbrandewijn, en is de trots van de Balkan. UNESCO erkende niet alleen de drank, maar het hele sociale systeem eromheen: het telen van de pruimen, het oogsten, verwerken, fermenteren, distilleren, rijpen, samenkomen, toosten, drinken. De oogst en verwerking zijn sterk in familieverband georganiseerd. UNESCO benadrukt de intergenerationele overdracht van de kennis en het rituele gebruik. Sljivovica wordt gedronken bij geboorte, huwelijken, sterfte en markeert daarmee belangrijke momenten van de levenscyclus. Niet iedereen in het gebied drinkt alcohol, maar bijna iedereen heeft het in huis voor de gasten.

Gezondheid

Al eeuwenlang hebben verse en gedroogde pruimen de reputatie dat het de spijsvertering bevordert. Interessant, want vroeger hadden we de moderne kennis niet over vezels en de darmfysiologie, maar toch konden traditionele culturen de praktische effecten waarnemen, waardoor pruimen als reinigend en zuiverend worden gezien. In de Balkan werd pruimenbrandewijn traditioneel ook medicinaal gebruikt voor warmte, tegen verkoudheid, keelpijn, spierpijn, als desinfectiemiddel en voor de algehele vitaliteit, als een soort levenswater.

Nu we meer kennis hebben over ons eten, weten we dat pruimen weldadig zijn voor de gezondheid. Naast vezels en allerlei stofjes die goed zijn voor de stoelgang, bevatten ze ook veel antioxidanten die onze weefsels en cellen beschermen en onze hart- en bloedvaten gezond houden. Ze bevatten kalium, wat een regulerend effect heeft op de bloeddruk en ze schijnen in gedroogde vorm ook goed te zijn tegen osteoporose, oftewel botontkalking. Let er wel op dat de gedroogde variant meer suikers bevat, dus alles met mate. Hierbij een bijzonder recept uit de Balkan met pruimen; het is met aardappel, maar bedoeld als zoet gerechtje. Zonder sljivovica, maar ik zeg toch: op je gezondheid!

Recept aardappelknoedels met pruimen (6 stuks):

• 500 gram kruimige aardappelen
• 150-180 gram bloem
• 1 ei
• snufje zout
• 100 gram boter
• 12 kleine, stevige pruimen
• 8 eetlepels suiker
• 125 gram paneermeel
• 70 gram walnoten
• 2 theelepels kaneel

Bereidingswijze:

Breng een pan met water aan de kook. Schil de aardappelen en kook ze in circa 20 minuten gaar. Giet af, stoom droog en stamp tot fijne puree, zonder klontjes. Voeg 150 gram bloem toe, het ei, een klontje boter (dus niet alles) en een snufje zout en kneed kort tot zacht deeg. Voeg als het deeg iets te plakkerig is nog extra bloem toe.

Was de pruimen en droog ze af. Halveer de pruimen en verwijder de pit. Doe een klein theelepeltje suiker in het midden en leg de stukjes weer op elkaar.

Verdeel het deeg in 12 stukken. Druk elk stukje plat, leg er een pruim in en vouw het deeg rond de pruim. Rol tot een mooie bal. Breng een grote pan water met een beetje zout aan de kook. Doe de knoedels in de pan en laat zodra ze boven komen drijven nog circa 5 minuten zachtjes koken. Hak de walnoten fijn. Smelt de rest van de boter in een pan en voeg het paneermeel en de walnoten toe en bak goudbruin. Doe in een grote schaal, voeg de suiker en kaneel toe en roer door elkaar.

Schep voorzichtig met een schuimspaan de knoedels uit de pan en wentel ze door het boter-paneermengsel. Serveer warm met eventueel extra kaneel.

Culinair journalist Emina Zorlak ontwikkelt al jong een passie voor eten. Naast haar passie voor eten klopt haar hart ook sneller voor media. Voor onder andere MAX bedenkt ze de recepten voor Kook mee met MAX en Bak mee met MAX en heeft ze een eigen kookrubriek hier op MAX Vandaag: Dit kookt MAX Vandaag. Lees hier al haar columns.

(Foto: Shutterstock)