Hoe herkent u een blaasontsteking en wat kunt u eraan doen?

Het gebeurt steeds vaker dat oudere mensen met een urineweginfectie op de spoedeisende hulp terechtkomen. Een blaasontsteking lijkt misschien onschuldig, maar kan, zeker op latere leeftijd, vervelende en soms zelfs ernstige gevolgen hebben. Wat gebeurt er precies in het lichaam, waar moet u op letten en wat kunt u zelf doen om problemen te voorkomen? Wij leggen het uit.

Wat is een urineweginfectie?

De nieren filteren afvalstoffen uit het bloed. Deze afvalstoffen verlaten het lichaam via de urine. De urine stroomt vanuit de nieren naar het nierbekken, vervolgens via de urineleiders naar de blaas en verlaat het lichaam via de plasbuis. Een urineweginfectie is een verzamelnaam voor ontstekingen in dit hele systeem: van de plasbuis en blaas tot de urineleiders, het nierbekken en de nieren. De bekendste vorm is de blaasontsteking. Hierbij vermenigvuldigen bacteriën zich in de urine en irriteren zij de blaaswand.

Bij mannen kan ook de prostaat ontstoken raken, omdat deze direct tegen de blaas aan ligt. Soms kan de infectie verder doorwerken naar de nieren en een nierbekkenontsteking veroorzaken. Dat maakt iemand vaak flink ziek. Blaasontstekingen komen veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Jaarlijks krijgt ongeveer 7 procent van de vrouwen ermee te maken. Bij vrouwen boven de 60 jaar ligt dit percentage nog hoger. Bij mannen is het risico kleiner: ongeveer 1 op de 1000 per jaar.

Lees ook: Wat zeggen de kleur en geur van urine over uw gezondheid?

Welke klachten kunt u krijgen?

Een blaasontsteking veroorzaakt vaak duidelijke en vervelende klachten. U kunt last hebben van:

• een constante aandrang om te plassen, terwijl er telkens maar weinig urine komt.
• pijn of een branderig gevoel tijdens het plassen.
• pijn in de onderbuik of in de onderrug.
• troebele urine, soms met wat bloed.
• sterk ruikende urine.

Wanneer de ontsteking zich uitbreidt naar het nierbekken, kunnen hoge koorts, koude rillingen en misselijkheid optreden. In dat geval is snel medisch ingrijpen belangrijk.

Hoe ontstaat een blaasontsteking?

De boosdoener is vrijwel altijd een bacterie die via de plasbuis in de blaas terechtkomt. Deze bacteriën zijn overal: op de huid en in de darmen. Vooral de E. coli-bacterie, die normaal in de darmen leeft en daar nuttig is voor de spijsvertering, veroorzaakt vaak blaasontstekingen.

Zodra deze bacterie de plasbuis binnendringt, kan zij zich in de blaas vermenigvuldigen en klachten veroorzaken. Vrouwen hebben een kortere plasbuis dan mannen, waardoor bacteriën gemakkelijker de blaas bereiken. Dat verklaart waarom vrouwen vaker een blaasontsteking krijgen.

Wat kunt u doen om een blaasontsteking te voorkomen?

Een blaasontsteking is niet altijd te voorkomen, maar er zijn wel omstandigheden die het risico vergroten:

• niet goed uitplassen, bijvoorbeeld door prostaatvergroting bij mannen.
• een verzakking bij vrouwen.
• blaas- of nierstenen.
• het gebruik van een katheter.
• het naar binnen vegen van bacteriën bij toiletgebruik.

Sommige vrouwen krijgen sneller een blaasontsteking na het vrijen. In dat geval kan het helpen om na afloop te plassen. Bij mensen die vaak een blaasontsteking hebben, kan cranberrysap soms ondersteunend werken, al is het effect niet bij iedereen even groot.

Lees ook: Dokter Teds Spreekuur: blaasontsteking

Behandeling: afwachten of naar de huisarts?

Omdat een blaasontsteking erg vervelend aanvoelt, gaan veel mensen snel naar de huisarts. Toch kan het soms geen kwaad om even af te wachten. Door veel te drinken, regelmatig te plassen en goed uit te plassen, kunnen de klachten soms vanzelf verminderen. Paracetamol kan dan ook helpen tegen de pijn.

Blijven de klachten bestaan of verergeren ze, dan is het verstandig om wel contact op te nemen met de huisarts. Aan de urine kan vaak snel worden gezien of er sprake is van een infectie. In dat geval wordt er meestal een antibioticakuur voorgeschreven.

Extra risico bij mannen

Bij mannen gaat een blaasontsteking vaak gepaard met een prostaatontsteking. Dat maakt de infectie ernstiger. Antibiotica dringen bovendien minder goed door in de prostaat, waardoor de behandeling lastiger is en langer kan duren.

Zowel bij mannen als vrouwen kan een blaasontsteking zich uitbreiden naar de nieren en in ernstige gevallen zelfs in het bloed terechtkomen. Hoewel vrouwen vaker een blaasontsteking krijgen, worden mannen door de bijkomende prostaatontsteking vaak zieker en belanden daardoor soms zelfs in het ziekenhuis.

(Bron: Thuisarts, alrijne.nl, apotheek.nl, pharmamarket.nl. Foto: Shutterstock)