Waarom we in de winter meer behoefte hebben aan gezelligheid
Publicatiedatum: 2 januari 2026
In de winter, waar de dagen korter worden en de temperaturen dalen, lijkt het alsof we automatisch op zoek gaan naar warmte en gezelligheid. Niet alleen van een deken of een kop thee, maar ook van andere mensen. Maar waarom verlangen we juist in de koude maanden naar gezelligheid? We leggen het uit in dit artikel.
Neiging naar warmte en comfort
Wanneer de temperatuur daalt, moet ons lichaam harder werken om onze lichamen op temperatuur te houden. Dat kost energie en kan ervoor zorgen dat we ons sneller moe of wat lustelozer voelen. Kou wordt door onze hersenen bovendien vaak gekoppeld aan een gevoel van ongemak of zelfs lichte stress. Om die balans te herstellen, zoeken we instinctief naar bronnen van comfort en veiligheid.
Gezelligheid speelt daarin een belangrijke rol. Samen zijn met anderen stimuleert de aanmaak van oxytocine, ook wel het ‘knuffelhormoon’, dat gevoelens van verbondenheid versterkt. Daarnaast activeert sociaal contact ons beloningssysteem. Er komt dopamine vrij, een stofje dat zorgt voor plezier en ontspanning. Dat verklaart waarom een avondje met vrienden, een goed gesprek bij kaarslicht of samen een maaltijd bereiden niet alleen prettig voelt, maar ons lichaam ook daadwerkelijk helpt om stress en ongemak te verminderen.
Stemmingsdip in de winter
Tijdens de herfst en winter is er minder daglicht, wat kan leiden tot een lagere productie van serotonine, het ‘gelukshormoon’. Dit kan zorgen voor somberheid of verminderde energie. Samen zijn met anderen helpt dit effect te compenseren. Sociale contacten zorgen namelijk voor positieve emoties en verbondenheid, waardoor we ons energieker en gelukkiger voelen.
Dit verschijnsel wordt ook wel een winterdip genoemd. Hoewel niet iedereen dit in dezelfde mate ervaart, voelen veel mensen in de donkere maanden een lichte dip in hun stemming.
Cultuur en tradities
In de koudere maanden spelen tradities een belangrijke rol bij samenzijn. In Nederland denken we dan aan Sinterklaas en Kerstmis. Deze feestdagen brengen voor veel mensen warmte en licht in de donkere dagen en benadrukken het belang van samenzijn. Ze bieden ritme en structuur in een tijd die van nature dus wat somberder en kouder is. Ook creëert het momenten waarop we bewust contact maken met anderen. Door samen te eten, te praten of tijd door te brengen, ervaren we verbonden- en geborgenheid, waardoor de winter minder een periode van isolatie is en meer een tijd van warmte en gezelligheid wordt.
Comfort en veiligheid
Koude en donkere dagen kunnen ons een gevoel van kwetsbaarheid en isolatie geven. Vroeger betekent de winter een periode waarin overleven moeilijker is. Er is minder voedsel, kou en gevaar zorgen ervoor dat mensen aangewezen zijn op elkaar. Die oeroude reflex werkt nog steeds door. Het samenzijn met anderen geeft ons psychologisch comfort en een gevoel van veiligheid.
Dit verklaart waarom we mensen opzoeken wanneer het buiten koud en donker is. Door samen te zijn voelen we ons niet alleen beschermd, maar ook verbonden. Die verbondenheid helpt eenzaamheid tegen te gaan en maakt dat we de winter als minder zwaar ervaren.
(Bron: Quest, tipsenweetjes.nl, holistik.nl, flowmagazine.nl. Foto: Shutterstock)
