De Schijf van Vijf is vernieuwd: dit zijn de belangrijkste veranderingen
Publicatiedatum: 18 april 2026
De Schijf van Vijf is vernieuwd. Voor het eerst in 10 jaar heeft het Voedingscentrum de voedingsrichtlijnen aangepast op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten. De bekende 5 vakken zijn gebleven, maar de invulling ervan is op belangrijke punten veranderd. Zo spelen duurzaamheid en voedselveiligheid nu een grotere rol dan eerst. De belangrijkste veranderingen lichten wij hieronder toe.
De 5 vakken blijven herkenbaar
U herkent de Schijf van Vijf nog steeds aan de 5 vakken die samen laten zien wat nodig is voor een gezond voedingspatroon. Groente en fruit vormen een belangrijk onderdeel, net als volkorenproducten zoals brood, pasta en rijst. Verder is er aandacht voor eiwitbronnen, gezonde smeer- en bereidingsvetten en dranken zoals water, thee en koffie zonder suiker. Wat vooral verandert zijn de verhoudingen en hoeveelheden binnen die groepen. Met name bij eiwitten ligt de nadruk meer dan voorheen op variatie en het vaker kiezen voor plantaardige opties.
Balans tussen dierlijke en plantaardige producten
De grootste aanpassingen zijn doorgevoerd in het roze vak, degene met eiwitrijke producten. Daarin is meer nadruk komen te liggen op een goede balans tussen dierlijke en plantaardige producten, omdat die balans zowel voor de gezondheid als voor het milieu van belang is.
Voor volwassenen die vlees en vis eten, betekent dit dat plantaardige eiwitbronnen een grotere rol krijgen. De aanbevolen hoeveelheid peulvruchten is verhoogd naar gemiddeld 250 gram per week. Het advies voor vlees is verlaagd naar maximaal 300 gram per week, waarvan niet meer dan 100 gram rood vlees. Ook voor kaas is het advies aangepast: er wordt uitgegaan van ongeveer 20 gram per dag. Bij zuivel is het advies om af te wisselen tussen gewone melkproducten en verrijkte plantaardige varianten, zodat u alle voedingsstoffen binnenkrijgt en tegelijk duurzamer eet.
Voor mensen van 50 jaar en ouder blijft dit advies in grote lijnen hetzelfde, maar de persoonlijke behoefte kan veranderen. Zo is het voor veel 50‑plussers extra belangrijk om voldoende eiwitten, vitamine D en calcium binnen te krijgen, onder meer voor het behoud van spierkracht en sterke botten.
Aandacht voor duurzaamheid en voedselveiligheid
Nieuw in de Schijf van Vijf is dat bij de adviezen rekening is gehouden met de impact van voeding op het milieu. Bij het opstellen van de richtlijnen is door het Voedingscentrum gekeken naar zaken als uitstoot van broeikasgassen, watergebruik en de belasting van de aarde. Minder dierlijke producten en meer plantaardige alternatieven dragen bij aan een lagere milieubelasting. Daarnaast speelt voedselveiligheid een grotere rol. Er is meer gekeken naar de inname van schadelijke stoffen via voeding en naar manieren om die binnen veilige grenzen te houden.
Ruimte voor persoonlijke eetvoorkeuren
De Schijf van Vijf is geen strak menu en ook geen lijst met verboden producten. Het is juist bedoeld als hulpmiddel om over de hele week gezien gezonder te eten. De vernieuwde Schijf van Vijf biedt meer ruimte voor verschillende eetpatronen. Of u nu vlees eet, vegetarisch eet of grotendeels plantaardig, voor elke voorkeur is een passend advies mogelijk.
(Bron: Voedingscentrum. NU.nl, Radar. Foto: Shutterstock)
Geef een reactie
U moet inloggen om een reactie te kunnen plaatsen.
Ik hou het bij de schijf van 5 soorten vlees.
Keuze genoeg. Eet smakelijk 😋
Dit lijkt meer een klimaat schijf dan een gezondheidsschijf. Ze willen gewoon de veeboeren de nek omdraaien, dat is de ware reden.
Ik doe met je mee.
Ik ga voor de schijf van minimaal vijf soorten vis en wild (levend in het groen, dat wel)!
Wat een aantal zure reacties.
In plaats van zo tegen te zijn zouden we ook kunnen proberen te begrijpen waarom men tot deze schijf gekomen is. Dat verruimt onze geest en onze kijk op zaken vaak. Als u dan na afweging nog steeds tot dezelfde conclusie komt is dat uiteraard uw goed recht.
Helemaal mee eens.
Als we net zoveel vlees zouden eten als onze grootouders en niet veel meer zouden produceren dan in Nederland geconsumeerd wordt, dan zouden we een heleboel problemen oplossen.
Er zou ineens zat bouwgrond zijn om ruimschoots voldoende woningen en alles wat daarbij hoort te bouwen en aan te leggen, de lucht- en waterkwaliteit zou weer goed zijn en de volksgezondheid ging erop vooruit.
In Nederland slachten we momenteel circa 18 miljoen dieren per jaar. Dat zijn er circa 50.000 per dag. Het voer van die dieren is voor 60% afkomstig uit het buitenland. Voornamelijk Zuid Amerikaanse soja. Buiten vlees, melk en eieren produceren die dieren 75 miljard kilo mest, dus 3,75 miljoen 20-tons vrachtwagens per jaar.
We staan tot onze knieen in de stront en dat is een milieuramp voor Nederland.
Inderdaad; mest kan je zien als voedingsstof. Ware het niet dat het voor Nederland een totale overkill is. Die voedingsstoffen zijn vooral nodig op de plek waar we die voedingsstoffen aan onttrekken. Namelijk in Zuid-Amerika, waar de soja vandaan komt.
Dus, nu we ons huiswerk gedaan hebben, kunnen we concluderen dat we veel te veel vee in Nederland hebben. Hou dat vee in Zuid Amerika, zodat de mest daar ook weer het ecosysteem in kan gaan.
Dan is natuurlijk de vraag of die export van vlees voor de Nederlandse economie belangrijk is?
De vleesexport is verantwoordelijke voor ca. 11 miljard euro van ons BBP. Ons totale BBP in 2023 was 1068 miljard euro. Niemand kan beweren dat die 1% echt onmisbaar is. Van die 11 miljard importeren we namelijk ook weer voor 5 miljard euro aan vleesproducten.
Voor wat het oplevert gebruiken we in Nederland echt buitenproportioneel veel land (>50% van het totale oppervlak) voor de intensieve veeteelt, dat is geen mening maar een feit.
Maar we schuiven graag problematiek af op dingen die niet aan onszelf liggen, want dat is veel makkelijker en minder confronterend als er maatregelen voor worden genomen.
Ik eet overigens nog steeds graag vlees. Maar dus een of twee keer in de week en het liefst van de vrije wildbaan of van de bioboer waar ik zelf kan zien hoe die met z’n dieren omgaat en wat die dieren te eten krijgen. En ja, ik snap dat dat niet voor iedereen haalbaar is.
De vernieuwde Schijf van Vijf is geen puur gezondheidsmodel, maar een compromis tussen verschillende belangen. Gezondheid, duurzaamheid en praktische haalbaarheid worden samengevoegd tot één advies, waardoor onduidelijk wordt wat biologisch optimaal is voor het menselijk lichaam.
De richtlijnen zijn gebaseerd op gemiddelden en houden onvoldoende rekening met individuele verschillen, zoals insulineresistentie. Plantaardige en dierlijke eiwitten worden grotendeels gelijk behandeld, terwijl ze biologisch verschillend functioneren.
Daarnaast blijven koolhydraatrijke producten de basis vormen, zonder duidelijke onderbouwing voor mensen met metabole problemen.
De kern van de kritiek is dat het voedingsadvies niet voortkomt uit één helder biologisch systeem, maar uit een netwerk van beleidskeuzes en belangen. Daardoor ontstaat een richtlijn die breed toepasbaar lijkt, maar niet noodzakelijk optimaal is voor gezondheid.