Wat is een bipolaire stoornis? Zo herkent u de signalen

Bijna iedereen heeft weleens stemmingswisselingen. Op het ene moment voelt u zich energiek en actief, op het andere moment juist moe en wat somber. Als deze stemmingswisselingen extreem worden met hoge pieken en diepe dalen, kan er sprake zijn van een bipolaire stoornis. Wat is een bipolaire stoornis precies? Wat zijn de signalen en is het te behandelen? En wat als u als naaste hiermee te maken krijgt?

Wat is een bipolaire stoornis?

Een bipolaire stoornis is een aandoening in de hersenen die invloed heeft op de stemming. Letterlijk betekent bipolair met 2 polen wat duidt op de 2 uitersten. Want dat is precies wat er gebeurt bij deze stoornis. Iemand die hieraan lijdt is of heel opgewekt, vrolijk en actief (manisch) of heel somber, donker en depressief (depressie). Er bestaat ook een hypomanie, dat is een milde variant van de manische periode en soms treden de manie en depressie tegelijk op. Deze stemmingen kunnen afwisselend een langere periode aanhouden en hebben behoorlijke impact op het dagelijks leven van diegene. Ook de mensen in de omgeving van deze persoon merken dit aangezien iemand anders is dan in zijn of haar normale doen.

Pieken en dalen

Tijdens de manische periode heeft iemand vaak veel energie en minder behoefte aan slaap. Iemand kan onrustiger zijn, onvermoeibaar veel praten, impulsief zijn en maakt soms keuzes zonder daar al te goed over na te denken. Naast pieken kent een bipolaire stoornis ook dalen. In deze periode voelt iemand zich somber, negatief, heeft weinig energie en verliest interesse in dingen die normaal plezier geven. Deze 2 uitersten zijn kenmerkend voor een bipolaire stoornis. In beide gevallen kan diegene ook een gevaar zijn voor zichzelf. Daarom is het belangrijk om de stoornis met de juiste begeleiding aan te pakken.

Bij wie komt een bipolaire stoornis voor?

In Nederland heeft 1 tot 2 procent van de mensen deze stoornis en komt bij zowel mannen als vrouwen ongeveer even vaak voor. Hoe iemand een bipolaire stoornis krijgt, is niet altijd precies te zeggen. Erfelijkheid kan een rol spelen, maar ook stressvolle of ingrijpende gebeurtenissen kunnen ertoe leiden dat het wordt ontwikkeld. De aandoening begint meestal op jongere leeftijd, maar blijft vaak het hele leven aanwezig.

Ook bij ouderen komt het voor. De symptomen op latere leeftijd zijn anders of minder zichtbaar, waardoor de stoornis moeilijker te herkennen is. Ouderen met klachten die op die van een bipolaire stoornis lijken, hebben niet per definitie deze stoornis. Bij het ouder worden spelen andere factoren mee die dezelfde klachten kunnen geven. Bijvoorbeeld depressieve gevoelens als bijwerking van medicijnen.

Behandeling

Een bipolaire stoornis is niet te genezen, maar is wel te behandelen. Een behandeling bestaat uit een combinatie van medicijngebruik met begeleiding van een psycholoog of psychiater en neemt vaak jaren in beslag. Een behandeling gaat doorgaans in 3 fases. In de eerste fase worden er medicijnen voorgeschreven die de manische of depressieve klachten aanpakken. Daarnaast krijgt diegene ook adviezen en tips. In de tweede fase zijn de klachten als het goed is minder en kan het gewone leven weer opgepakt worden. Dit gaat allemaal onder begeleiding. De derde en laatste fase is een onderhoudsfase. In deze fase zijn de medicijnen goed afgestemd en is af en toe een gesprek met een psychiater of psycholoog goed om blijvend handvatten te bieden.

Bij de behandeling van ouderen wordt daarnaast extra rekening gehouden met andere factoren zoals lichamelijke gezondheid en medicijngebruik.

Hoe gaat u ermee om?

Voor wie de stoornis heeft is het aan te raden om professionele hulp in te schakelen. Dit is niet een aandoening die eenvoudig zelf op te lossen is. Natuurlijk zijn er zaken die in het dagelijks leven aan te passen zijn en helpen om meer inzicht te krijgen in wanneer er een periode aankomt, maar dat is vaak niet voldoende. Voor wie onder begeleiding staat is het goed om de tips en adviezen zoveel mogelijk op te volgen. Het consequent blijven gebruiken van de medicijnen en bijvoorbeeld regelmaat in het dagelijks leven, zijn van groot belang.

Ook voor de naasten is het soms moeilijk om met een stoornis als deze om te gaan. Blijf in gesprek, benoem de veranderingen, maar oordeel niet. Op de website MIND kunt u informatie aanvragen over omgang als naaste van iemand met een bipolaire stoornis.

(Bronnen: Hersenstichting, Trimbos-instituut, NPO Kennis, Herseninstituut.nl, Lentis en tijdschriftvoorpsychiatrie.nl. Foto: Shutterstock)