Hoe zit het? Hoe kan een waterrijk land als Nederland toch een watertekort krijgen?

Ogenschijnlijk simpele vragen zijn vaak het moeilijkst om te beantwoorden. In de rubriek Hoe zit het? proberen wij elke week het antwoord te vinden op zulke vraagstukken. Deze keer: hoe kan een waterrijk land als Nederland toch een watertekort krijgen?

Water verdwijnt niet, maar verplaatst zich

Het water op aarde maakt voortdurend deel uit van een kringloop. Water verdampt uit zeeën, rivieren en meren, komt als waterdamp in de lucht terecht en valt later weer terug als regen, hagel of sneeuw. De totale hoeveelheid water op aarde verandert daardoor eigenlijk niet.

Dat betekent niet dat water altijd op de juiste plek beschikbaar is. Tijdens een droge periode kan er bijvoorbeeld voldoende water aanwezig zijn in de oceanen of in de atmosfeer, terwijl er juist te weinig water in de bodem, sloten, rivieren en grondwaterlagen zit.

Lees ook: Zo verbruikt u minder water tijdens een watertekort

Droogte ontstaat door een tekort aan neerslag

Van droogte is sprake wanneer er langere tijd minder regen valt dan normaal en er tegelijkertijd veel water verdampt. Als er meer water verdwijnt dan erbij komt, ontstaat een tekort.

Vooral in het voorjaar en de zomer kan dat snel gebeuren. De zon schijnt langer en sterker, planten groeien volop en de temperaturen liggen hoger. Daardoor verdampt veel water uit de bodem en via planten. Als er vervolgens weinig regen valt, drogen de grond en het grondwater langzaam uit. Ook in Nederland.

Klimaatverandering speelt een belangrijke rol

Door klimaatverandering warmt de aarde op. Warmere lucht kan meer waterdamp vasthouden en daardoor verdampt er meer water. Tegelijkertijd verandert ook het neerslagpatroon. Het regent minder vaak, maar wanneer het regent, gebeurt dat vaak in korte, hevige buien.

U zou zich dan kunnen afvragen: kunnen we drinkwatertekorten voorkomen dankzij extra regenwater? Die buien lijken misschien gunstig voor de watervoorraad, maar zulke regenbuien helpen vaak minder dan gedacht. Een groot deel van het water stroomt snel weg naar sloten, rivieren of de zee voordat het diep in de bodem kan zakken. Daardoor worden de grondwaterreserves minder goed aangevuld. In dit artikel leggen we dat verder uit. 

Ook een nat land als Nederland kan uitdrogen

Nederland staat bekend als een waterrijk land, maar is voor een deel afhankelijk van regen en van de aanvoer van water via onder andere de Rijn en de Maas. Als er weinig regen valt en ook de rivieraanvoer afneemt, kunnen watertekorten ontstaan. Daarnaast gebruiken huishoudens, landbouw en industrie veel zoet water. Tijdens droge periodes neemt die vraag vaak juist toe, bijvoorbeeld voor beregening van gewassen. Daardoor kan de druk op de beschikbare watervoorraad verder oplopen.

Een deel van het zoete water wordt opgeslagen in het grondwater en in grote waterreservoirs zoals het IJsselmeer en Markermeer. Die fungeren als een soort watervoorraad voor droge periodes. Maar als de droogte lang aanhoudt en er weinig regen valt of minder rivierwater wordt aangevoerd, kunnen ook deze voorraden onder druk komen te staan. Het beschikbare zoete water is dus niet onbeperkt.

Lees ook: Maatregelen tegen warmte en droogte: dit kunt u doen

Meer droogte in de toekomst?

Volgens klimaatexperts krijgen we in Nederland waarschijnlijk vaker te maken met droge zomers, terwijl de winters juist natter worden. Dat betekent dat er op jaarbasis mogelijk voldoende regen valt, maar dat die neerslag ongelijker over het jaar wordt verdeeld.

Heeft u een vraag voor de rubriek Hoe zit het? Aarzel dan niet en stuur deze in via dit formulier.

(Bron: Quest, nu.nl, Rijkswaterstaat. Foto: My Eyes4u / Shutterstock.com)