Van krijtstrepen tot kokend water: mierendeskundige Aron Kuiper vertelt wat er echt werkt tegen mieren en wat niet
Publicatiedatum: 9 augustus 2026
Mieren horen erbij wanneer u een tuin heeft en meestal kunt u ze gewoon hun gang laten gaan. Ze zijn in de meeste gevallen zelfs nuttig, aangezien ze afval opruimen en de bodem luchtig houden. Maar soms veroorzaken ze wel overlast, bijvoorbeeld doordat de tegels verzakken, of doordat ze naar binnen komen. Welke methodes werken er dan om van ze af te komen? Het internet staat vol met adviezen. Van krijtstrepen tot kokend water: mierendeskundige Aron Kuiper van Kennis- & Adviescentrum Dierplagen (KAD) vertelt in verschillende artikelen wat wel en niet werkt als bestrijding nodig is en wij stellen hem een aantal aanvullende vragen.
Hoe doeltreffend werken krijtstrepen tegen mieren?
Op veel websites is te lezen dat krijt een barrière vormt, die mieren niet willen nemen. Door een krijtstreep te trekken voor deuren, zouden mieren zodoende niet het huis binnen komen. Maar hoe doeltreffend is dat echt? Aron Kuiper, bioloog en adviseur bij Kennis- & Adviescentrum Dierplagen, moet ons helaas teleurstellen. Tegenover RTL Nieuws legt hij uit dat mieren krijtstrepen inderdaad minder fijn vinden, maar dat het ze uiteindelijk niet tegenhoudt. Ze zullen eerst proberen er een weg omheen te vinden, maar als die er niet is en ze ruiken binnen iets wat ze aanspreekt, dan lopen ze er toch echt gewoon overheen. Deze oplossing heeft geen nut dus.
Werken koperen munten tegen mieren?
Er wordt wel gezegd dat mieren niet van de geur van koperen munten houden. Maar is dat inderdaad genoeg om ze tegen te houden? Helaas, het stoot ze misschien tijdelijk af, maar voor de langere termijn is het geen oplossing, aldus Kuiper.
Houdt koffiedik mieren tegen?
Hetzelfde geldt volgens Kuiper voor koffiedik. Het houdt ze misschien tijdelijk tegen, maar niet blijvend. Koffiedik heeft wel vele andere nuttige toepassingen in de tuin, zoals u in dit artikel leest. Waaronder het voeden van planten.
Schrikt azijn mieren af?
Vanwege de geur van azijn kan het een goed idee lijken om mieren ermee af te schrikken. Maar helpt het ook inderdaad wanneer u er uw keuken of vloeren mee schoonmaakt? Tegenover het wetenschappelijke magazine Quest laat Aron Kuiper weten dat de effectiviteit ervan matig te noemen is. Wat volgens hem vooral helpt, is het schoonmaken op zich. Maar of daar nu groene zeep, allesreiniger of azijn voor wordt gebruikt, maakt niet zoveel uit. Kuiper: “het gaat er vooral om dat je door schoon te maken de geursporen uitwist die mieren gebruiken om zich te oriënteren”. Alleen is het effect daarvan maar tijdelijk. Al snel zullen verkennende mieren terugkomen en dan begint het weer van voren af aan.
Is het mogelijk een mierennest te verplaatsen?
We zijn tijdens onze zoektocht ook de tip tegengekomen om een mierennest te verplaatsen door er een bloempot gevuld met aarde op te zetten. De mieren zouden zich dan naar die (grote) pot verplaatsen. Waarna je het nest kunt verhuizen naar een andere plek. Wel met de kanttekening dat het alleen lukt als de koningin zich ook naar de pot verplaatst en dat je het anders nog een keer moet doen. Maar is dit iets wat inderdaad werkt?
We vragen het aan Aron Kuiper: “Mieren zijn altijd op zoek naar voedsel, maar ook naar nestgelegenheden. Ze zullen altijd kijken of ze iets kunnen vinden wat nog beter is dan waar ze nu zitten, want ze hebben er geen moeite mee om het nest te verhuizen. Sterker nog, sommige mierensoorten kunnen dit meerdere keren per week doen om zo altijd de meest optimale nestplaats te bewonen. Of mieren een dergelijke bloempot als nest gebruiken en deze methode dus zinvol is, valt en staat met of de mieren deze bloempot een geschikte nestplaats vinden en deze beter geschikt is dan waar ze nu in zitten. Dit zal dus per mierensoort kunnen verschillen en hangt af van hoe fijn ze hun huidige nest vinden. Dat deze methode soms zal werken geloof ik zeker, maar ik heb niet de illusie dat dit altijd effectief is, wanneer je ze verplaatst naar de andere kant van de tuin. Als die plek echt goed was waren de mieren daar al gaan wonen.”
Is de slagingskans groter wanneer een nest verder weg verplaatst wordt, bijvoorbeeld in de natuur?
Een nest in een tuin zelf verplaatsen geeft geen garantie op succes dus. Maar werkt het dan wel als je het verder weg plaatst, ergens in de natuur? “In het geval van bosmieren wordt een nest soms wel verplaatst omdat deze problemen geeft (bijvoorbeeld in elektra-kastjes), maar dan gaat het om enkele tientallen meters. Heel strikt gezien mag je dieren niet zomaar ergens anders in de natuur loslaten. Ratten of muizen vangen en deze daarna in het bos vrijlaten is dus ook niet toegestaan, en hetzelfde geldt voor mieren. Dit heeft (in ieder geval deels) te maken met de verstoring van de natuur die veroorzaakt wordt als iedereen zomaar beestjes ergens gaat uitzetten. Dit is dus niet gewenst,” benadrukt Kuiper.
Welke maatregelen zijn wel effectief gebleken tegen mieren?
Bovenstaande methoden werken dus niet tot nauwelijks om overlast van mieren tegen te gaan, maar er zijn wel degelijk manieren om de overlast in te perken. Onderstaande methoden zijn effectief gebleken.
Maak voedsel(resten) onbereikbaar en verwijder reuksporen
(Zoete) levensmiddelen hebben een onweerstaanbare aantrekkingskracht op mieren. Zowel in als buiten het huis. In de tuin is het zaak dat afvalemmers goed afgesloten zijn en dat er geen voedselresten achter blijven. In huis kunt u het best voedsel opbergen in goed afsluitbare verpakkingen. Laat ook geen afwas staan. En maak daarnaast de route naar het eten schoon. Werksters die een voedselbron ontdekken zetten namelijk een reukspoor uit naar het nest, zodat andere mieren het voedsel ook vinden. Door schoon te maken, kunnen geen reuksporen opgepikt worden.
Openingen dichten
Om te voorkomen dat mieren door deuren of ramen naar binnen komen, werken horren goed. Maar ze kunnen ook door de kleinste gaten en kieren hun weg naar binnen vinden. Door uw ramen en deursponningen daar op te controleren en die zo nodig te dichten, voorkomt u dat. Ook via stootvoegen en ventilatiegaten kunnen mieren naar binnen komen, dat is te verhelpen met fijnmazig insectengaas.
Bladluizen bestrijden
Mieren en bladluizen gaan vaak samen in de tuin. Dit komt doordat bladluizen zoete honingdauw afgeven, waar mieren zich graag mee voeden. Ze zullen de bladluizen daarom beschermen tegen natuurlijk vijanden, waardoor het er alleen maar meer worden. Wat vervolgens ook weer ten koste gaat van uw planten. Vaak herstelt het probleem zich vanzelf, bijvoorbeeld wanneer lieveheersbeestjes en hun larven zich aan ze tegoed doen. Maar soms is het nodig om ze te bestrijden. In dit artikel leest u op welke manieren u dat kunt doen.
Minder tegels in de tuin
Tuintegels bieden mieren een geliefde plek om hun nest te vestigen. Het is er namelijk lekker warm onder. Door een goede verhouding tussen tegels en onbedekte tuingrond te creëren, zorgt u voor een betere natuurlijke balans en vermindert het risico op mierenoverlast. Een betere balans zorgt ook voor een hogere biodiversiteit, waardoor er bijvoorbeeld meer natuurlijke vijanden van mieren in de tuin zijn, die voorkomen dat er te veel van komen.
Kokend water
Aan Aron Kuiper vragen we wat de meest diervriendelijke manier is om van een nest af te komen, wanneer de overlast erg groot is. Kuiper: “een nest/kolonie/volk vernietigen kan niet diervriendelijk. Wel kan gekeken worden naar de minste schade voor mens, andere dieren en het milieu. In dat geval is kokend water in een mierennest een goede optie: het doodt de mieren, maar zodra het afgekoeld is kunnen andere dieren zonder gevaar weer in de bodem verder leven.”
Zitten de mieren onder uw tuintegels, laat het water dan langzaam het nest inlopen, zodat het er diep in kan doordringen. Wanneer het vooral bovenop de tegels terechtkomt, doet het niet zo veel. Het is zaak dit meerdere dagen te herhalen. Dan is de kans het grootst dat ook de koningin gedood wordt, maar het zal het nest dan ook in die mate verzwakken, dat het uiteindelijk verdwijnt. Verwijder eventueel zo mogelijk tijdelijk een tegel, zodat het water makkelijker diep in het nest kan doordringen.
Nematoden (aaltjes)
Een andere optie is volgens Kuiper het inzetten van nematoden (microscopisch kleine aaltjes) die bij tuincentra te koop zijn. “Deze kunnen gemengd met water in een nestopening gegoten worden, waarna de nematoden de mieren en hun larven opeten. Deze aaltjes komen van nature voor in de bodem, maar in lage aantallen die weinig effect hebben op mieren. Wanneer we grote aantallen aaltjes toebrengen kan dit wel effect hebben op een mierennest, maar daarna gaan de aaltjes ofwel dood, of ze worden door hun natuurlijke vijanden weer opgegeten en zo ontstaat er dus ook geen langdurige schade.”
Chemische bestrijding
Heeft u te maken met een ware plaag en helpt er niets tegen, dan kan chemische bestrijding een laatste toevlucht zijn. U heeft de keuze uit mierenlokdoosjes, mierenspray en mierenpoeder. Kuiper: “chemische bestrijding laat schadelijke stoffen achter waar andere soorten ook nog lange tijd mee in aanraking kunnen komen”. Om het milieu zo min mogelijk te schaden, is het daarom zaak om de gebruiksaanwijzing goed te volgen en alleen goedgekeurde producten te gebruiken.
Niet toegestane methoden tegen mieren in de tuin
Het is niet zo maar toegestaan om producten die u in huis hebt buiten in te zetten tegen mieren. Milieu Centraal meldt dat kaneel, kruidnagel en cayennepeper een sterk schimmeldodende werking hebben en daarmee nuttige bodemschimmels doden. Ook azijn mag niet worden gebruikt om in een mierennest te gieten, omdat dit schade toebrengt aan het milieu.
Wat er niet werkt tegen mieren:
- Krijt(strepen)
- Koperen munten
- Koffiedik
- Azijn
Dit werkt soms tegen mieren:
- Een nest verplaatsen.
Wat er wel werkt tegen mieren:
- Voedselresten onbereikbaar maken.
- Openingen in het huis afdichten.
- Bladluizen bestrijden.
- Minder tegels in de tuin.
- Kokend water.
- Nematoden
- Chemische bestrijding.
Invasieve mieren als het draaigatje bestrijden
Wanneer u te maken heeft met uitheemse mierensoorten, zoals het draaigatje en de faraomier, dan is professionele bestrijding vereist. Dergelijke plagen krijgt u namelijk niet zelf weg met de maatregelen die we hierboven bespreken.
(Bron: archief, Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), RTL Nieuws, Tuinadvies, Milieu Centraal, Quest, Intratuin. Foto’s: Shutterstock)
