Het belang van routines: waarom ze werken en hoe u ze volhoudt
Publicatiedatum: 13 september 2026
Het ontstaan van het begrip ‘rust, reinheid en regelmaat’
Het begrip ‘rust, reinheid en regelmaat’ is ontstaan in 1905 dankzij de Friese wijkverpleegkundige Sien van Hulst uit Harlingen. Zij schrijft in die tijd een voorlichtingspamflet voor jonge moeders waarin zij benadrukt dat een goede gezondheid van baby’s en kinderen sterk afhankelijk is van een schone leefomgeving, voldoende rust en een regelmatig dagritme.
Van Hulst wilt hiermee de hoge zuigelingensterfte terugdringen. Haar pamflat krijgt dan ook de titel Reinheid, Rust en Regelmaat (in een andere volgorde dan tegenwoordig gebruikelijk). Het groeit uit tot één van de bekendste opvoedkundige principes van de 20e eeuw in Nederland.
En hoewel deze 3 R’s vaak worden geassocieerd met de opvoeding van kinderen, zijn deze 3 principes ook voor volwassenen (nog steeds) van groot belang. Juist ook op momenten dat het leven even tegenzit, bij bijvoorbeeld een overlijden, ontslag of scheiding.
Waarom voorspelbare routines zo belangrijk zijn
Toch lijken we soms te zijn vergeten hoe essentieel voorspelbare routines zijn voor onze gezondheid en ons welzijn. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) waarschuwt in 2025 zelfs dat Nederlanders leven in een ‘hypernerveuze samenleving’, waarin voortdurende prikkels en prestatiedruk voor veel onrust zorgen.
En dat terwijl mensen van nature een behoefte aan regelmaat hebben. Onze biologische klok, een klein groepje cellen diep in de hersenen, stuurt onder meer onze slaap, eetlust, hormoonhuishouding en stemming aan. Een vast dag- en nachtritme helpt het lichaam om deze processen in balans te houden.
Wanneer dat ritme langdurig wordt verstoord, bijvoorbeeld door onregelmatige werktijden, laat opblijven of een wisselend leefpatroon, kan dit gevolgen hebben voor de gezondheid. Het risico op lichamelijke klachten, zoals hart- en vaatziekten, neemt dan toe, evenals de kans op psychische problemen zoals angst en depressie.
Hoe u vaste routines aanleert en volhoudt
Er zijn diverse manieren om uzelf (meer) vaste routines aan te leren. Hieronder gaan we daar dieper op in:
Op vaste tijden opstaan en slapen
Kies een tijd waarop u elke dag opstaat en gaat slapen, ook in het weekend. Zo kan uw lichaam echt wennen aan een ritme. Hierdoor slaapt u vaak beter en heeft u overdag ook meer energie.
Eet zoveel mogelijk op regelmatige momenten
Probeer ook regelmatig gezond te eten en hierbij te letten op de tijdstippen waarop u eet, maar ook op de hoeveelheden die u eet. Ook een regelmatig eetpatroon geeft meer energie en draagt bij aan een gezond en fit gevoel.
Geef uzelf tijd voor ontspanning
Structuur gaat niet alleen over werken en presteren, maar ook om ontspanning. Plan uw agenda daarom niet te vol en reserveer tijd voor uzelf, of dat nu een hobby is of juist even helemaal niets. Door bewust op te laden, kunt u beter omgaan met drukte en stress.
Geef vaste taken een vast moment
Kies ook voor terugkerende dingen (zoals sporten, uw mail lezen of boodschappen doen) zoveel mogelijk vaste momenten. Dit geeft houvast en hoeft er dan minder over na te denken.
Bereid de volgende dag alvast voor
Een rustige ochtend begint vaak met een goede voorbereiding. Leg bijvoorbeeld uw kleding alvast klaar, pak uw tas vast in en/of noteer wat u de volgende dag(en) niet wilt vergeten.
Sta even stil bij de dag die is geweest
Sta aan het einde van de dag even stil bij wat er goed is gegaan en wat volgende keer beter kan. Door dagelijks te reflecteren krijg u meer inzicht in uw gedrag en hoe u het eventueel anders kunt doen. Dit kan een kort reflectiemoment zijn en hoeft niet lang te duren.
Tot slot nog een paar algemene tips van Amerikaanse experts
Ook Amerikaanse onderzoekers van de University of Houston, die eerder wetenschappelijke studies naar leefstijl, gewoontes en gezondheid hebben geanalyseerd, hebben nog een paar algemene tips om een routine vol te houden.
Begin klein bij het aanleren van vaste gewoontes, herhaal het vaak en geef het vooral de tijd. Pas dan kan een dagelijkse gewoonte meer opleveren. Ook is enige flexibiliteit belangrijk: een routine moet uw leven ondersteunen, niet beheersen.
(Bron: Historiek, Rijksoverheid, Mentaalbalans, Quest. Foto: Shutterstock)
