Het verschil tussen kruid- en pepernoten en waarom we ze strooien

Pepernoten en kruidnoten, het zijn 2 verschillende Sinterklaaslekkernijen. Maar welke is nou welke? Er zijn namelijk duidelijke verschillen tussen een peper- en een kruidnoot. Welke dat zijn en meer over dit strooigoed, zoals de geschiedenis, vertellen wij u graag nu 5 december weer in aantocht is. 

Deegresten van peperkoek

De pepernotentraditie gaat terug naar de 16e eeuw. Op schilderijen van kunstenaar Jan Steen is bijvoorbeeld al te zien dat mensen pepernoten aan het eten zijn. In die tijd krijgen kinderen bij het Sinterklaasfeest de deegresten van peperkoek als lekkernij: de pepernoot is geboren.

pepernoten

Dit zijn pepernoten.

Kruidnoot stamt uit de 18e eeuw

Deze pepernoot gemaakt van deegresten is echter niet de pepernoot die tegenwoordig voornamelijk populair is. De bekende bolvormige pepernoten waarmee de supermarkten vol liggen heten officieel kruidnoten. De kruidnoot wordt in de 18e eeuw ‘uitgevonden’ en is gemaakt van dezelfde soort kruiden als speculaas. De kruidnoot ontstaat nadat zeelieden specerijen als peper, nootmuskaat, kruidnagel, kaneel en gember meenemen uit het verre oosten. Omdat deze pepernoot verschillende kruiden bevat wordt het een kruidnoot genoemd.

Strooien is vruchtbaarheidssymbool

De traditie van het strooien van pepernoten ontstaat in de 19e eeuw. In die eeuw staat de pepernoot ook voor het eerst vermeld in kookboeken. Het strooien van pepernoten zou symbool staan voor vruchtbaarheid en voor Sint Nicolaas zijn kinderen het mooiste bewijs van vruchtbaarheid. Tegenwoordig kan men zich geen Sinterklaasfeest meer voorstellen zonder strooigoed, al is het idee van de vruchtbaarheid er zo goed als vanaf.

Pepernoot van roggemeel

Een pepernoot en een kruidnoot zijn niet hetzelfde en daarom is ook de bereidingswijze verschillend. Een pepernoot is tegenwoordig gemaakt van roggemeel wat wordt gezoet met honing en gekruid met anijs. Een pepernoot is te herkennen aan de onregelmatige dobbelsteenvorm. In tegenstelling tot kruidnoten is de structuur van een pepernoot zacht, een beetje als taaitaai.

Kruidnoot van tarwebloem

Een kruidnoot is daarentegen een stuk harder en brosser en heeft de vorm van een half bolletje. Kruidnoten worden gemaakt van tarwebloem en zijn gekruid met kaneel, nootmuskaat, kruidnagel, gemberpoeder, kardemon en witte peper. Een mengsel van deze kruiden wordt speculaaskruiden genoemd.

pepernoten

Dit zijn de bekende kruidnoten.

Verkeerde naam

De ‘pepernoot’ die wij tegenwoordig kennen heet dus eigenlijk een kruidnoot. Toch noemt het gros van de Nederlanders deze lekkernij bij de verkeerde naam. Wat het extra verwarrend maakt, is dat de verzamelnaam voor peper- én kruidnoten weer pepernoten is. Ook in sinterklaasliedjes wordt vaker over pepernoten, dan over kruidnoten gesproken.

Pepernoten niet meer populair

Ondanks dat het woord pepernoot nog veelvuldig wordt gebruikt, legt de ‘ouderwetse’ pepernoot het af tegen de kruidnoot. Fabrikant Bolletje stopt in 2017 met het produceren van authentieke pepernoten en bij de Bijenkorf worden ze helemaal niet meer verkocht. Ook Pepernotenfabrikant Van Delft ziet in 2018 een omzetdaling van 20 procent. Kruidnoten blijven daarentegen nog wel immens populair en zijn elk jaar al vanaf eind augustus, begin september te koop.

(Bron: Van Delft pepernotenfabriek, 24Kitchen, Algemeen Dagblad)

Geef een reactie

Reactie

  1. oosterwijck says:

    Een mooi verhaal over de kruidnoten van sint Nicolaas, maar helaas niet de oorsprong. St Nicolaas is de Orthodoxe beschermheilige van de zeevaarders en de prostituees. Hij woonde in Mira een stad in Groot Armenie, zo genoemd voordat de Turken het land veroverde en de oorspronkelijke bewoners vermoorden en het land de naam Turkije gaven. Maar nu terug naar St Nicolaas. Die man bracht ’s nachts brood bij het arme deel van de bevolking, in zijn woongebied. St Nicolaas is nu nog steeds een van de belangrijkste heilige in Oost Europa en Rusland, tot aan de Kaukasis aan toe. En dat brood rondbrengen, werd later in Europa in de fantasie van de mensen verbasterd naar lekkers en pakjes rondbrengen op zijn verjaardag. Het Armeense Mira werd Spanje in de fantasie van de mensen. En als bijkomende informatie: Alle kerkelijke leiders, evenals de adel, hadden vroeger een “schandknaapje”, een jongetje dat hun knechtje was. Ook St Nicolaas had z’n slaafje uit Afrika. Later in de fantasieverhalen van de mensen, werd dit slaafje Pieterman knecht. En het brood werd natuurlijk pepernoten en speculaas, toen de bevolking zich iets meer konden permitteren. Zeker is, dat specerijen uit de Oost, in de tijd, dat St Nicolaas leefde, veel te duur was voor de bevolking. Dat soort toevoegingen was alleen voor de zeer rijken bereikbaar.