Hoe zit het? Waarom start een seizoen niet standaard op de 21e van de maand?
Publicatiedatum: 22 september 2026
Ogenschijnlijk simpele vragen zijn vaak het moeilijkst om te beantwoorden. In de rubriek Hoe zit het? proberen wij elke week het antwoord te vinden op zulke vraagstukken. Deze keer: waarom start een seizoen niet standaard op de 21e van de maand?
21 maart is het begin van de lente, 21 juni het begin van de zomer, 21 september het begin van de herfst en 21 december het begin van de winter. Althans, dat is wat we vaak leren. Maar wie de kalender erbij pakt, ziet dat een seizoen niet ieder jaar op precies dezelfde datum begint.
De aarde doet er iets langer over
De aarde heeft ongeveer 365 dagen en 6 uur nodig om een volledige baan rond de zon te maken. Een kalenderjaar duurt 365 dagen. Dat verschil van een paar uur zorgt er uiteindelijk voor dat het begin van de seizoenen ieder jaar iets verschuift.
Die extra uren worden opgeteld. Daarom hebben we eens in de 4 jaar een schrikkeljaar, met een extra dag in februari. Maar ook met die schrikkeldagen loopt de kalender niet ieder jaar precies gelijk met de beweging van de aarde. Daardoor verschuift het moment waarop een seizoen begint ieder jaar een beetje.
Het heeft met de zon te maken
De astronomische seizoenen beginnen op momenten waarop de stand van de aarde ten opzichte van de zon verandert. Zo begint de zomer op het moment van de zomerzonnewende. De herfst begint bij de herfstequinox, wanneer dag en nacht ongeveer even lang zijn.
Het precieze moment waarop dat gebeurt, valt niet ieder jaar op dezelfde datum en hetzelfde tijdstip. Daardoor kan de herfst bijvoorbeeld op 22 september beginnen in plaats van op 21 september.
Waarom denken we dan dat de seizoenen op de 21e beginnen?
Dat komt doordat de data rond de 21e in veel kalenders en lesmethodes worden gebruikt. De zomer wordt bijvoorbeeld vaak gekoppeld aan 21 juni en de herfst aan 21 september. Dat zijn handige richtdata, maar ze zijn niet ieder jaar precies juist.
Daarnaast speelt ook het tijdstip waarop een seizoen begint een rol. De overgang naar een nieuw seizoen vindt namelijk op een specifiek moment plaats. Dat kan overdag zijn, maar ook midden in de nacht. Daardoor kan de datum van jaar tot jaar verschillen.
Er zijn ook nog meteorologische seizoenen
Er is nog een andere manier om de seizoenen in te delen. Meteorologen gebruiken vaste maanden. Voor hen begint de lente op 1 maart, de zomer op 1 juni, de herfst op 1 september en de winter op 1 december.
Dat is handig omdat maanden zo makkelijk met elkaar te vergelijken zijn. In dit artikel leggen we het verschil tussen een meteorologisch en astronomisch seizoen uit.
Dus wanneer begint een seizoen?
Er is daarom niet 1 vaste datum waarop een astronomisch seizoen ieder jaar begint. Het moment wordt bepaald door de positie van de aarde ten opzichte van de zon. De datum kan daardoor een beetje verschuiven.
De meteorologische seizoenen hebben wel ieder jaar dezelfde startdatum. Voor de astronomische seizoenen geldt dat niet. Dus hoewel 21 september vaak wordt genoemd als het begin van de herfst, kan de herfst astronomisch gezien ook op een andere datum beginnen. Zoals dit jaar in 2026, start de herfst op de 23 september.
Heeft u een vraag voor de rubriek Hoe zit het? Aarzel dan niet en stuur deze in via dit formulier.
Foto: Shutterstock
