Wanneer is dansen ontstaan en wat doet het met ons lichaam (en onze geest)
Publicatiedatum: 18 april 2026
We doen het allemaal weleens en de een misschien wat soepeler dan de ander: dansen. Of u nu op een feestje bent, een concert bezoekt of thuis de muziek aanzet, dansen gaat vaak automatisch. Meetikken met uw voet of uitgebreid dansen, het komt ergens vandaan. Maar hoe is het ontstaan? En wat doet het met ons lichaam en onze geest?
Dansen ontstaat in de prehistorie
Dansen is volgens onderzoekers ontstaan in de prehistorie. Zij denken dat dit komt door ritme. Mensen in die tijd klappen, stampen, slaan ergens op of gebruiken (eenvoudige) muziekinstrumenten om ritme te maken. Het lichaam herkent het ritme en beweegt mee. Niet omdat iemand dat zo heeft bedacht, maar omdat het automatisch gebeurt. Daardoor ontstaat dans als een natuurlijke reactie op geluid. Het is moeilijk te zeggen of muziek of dans eerder is ontstaan omdat beide diep in de prehistorie zijn ontstaan. In dit artikel gaan we verder in op het ontstaan van muziek.
Muziek en dans ontwikkelen zich vanaf het begin samen. In de eerste samenlevingen worden ritme en beweging gebruikt bij belangrijke momenten zoals jacht, oogst en rituelen. Door samen op hetzelfde moment te dansen, zorgt dit voor meer verbondenheid tussen de mensen en voor meer groepsdynamiek. Onderzoekers zien dit terug in rotstekeningen waarop groepen mensen tegelijk bewegen (vaak in een kring). Samen bewegen heeft dus een functie en zorgt voor verbinding. Vandaag de dag is dat nog steeds zo, bijvoorbeeld op bruiloften of feesten.
Zo reageert uw lichaam en brein
Dat mensen vandaag de dag nog steeds bewegen op muziek heeft te maken met hoe het lichaam werkt. EOS Wetenschap benoemt in een artikel een experiment van onderzoekers van de McMaster University in Canada. Hierin staat dat deelnemers muziek te horen krijgen en er onopgemerkt lage tonen worden toegevoegd. Het resultaat: de mensen beginnen steeds meer te bewegen. Die lage tonen zorgen voor een duidelijker ritme, waardoor het lichaam sneller reageert. Dat komt omdat geluid bestaat uit trillingen. Vooral lage tonen kunt u niet alleen horen, maar ook voelen. Het lichaam vangt die trillingen op, waardoor spieren als het ware worden ‘aangezet’ om te bewegen.
Niet alleen in het lichaam, maar ook in de hersenen gebeurt er iets. Muziek activeert gebieden die te maken hebben met beweging en gevoel. Een deel van de hersenen verwerkt ritme. Een ander deel stuurt beweging aan en weer een ander deel heeft met gevoel te maken. Die 3 dingen samen bepalen hoe uw lichaam beweegt en op welke manier u danst. Dansen kan bijdragen tegen somberheid en kalmerend werken. In een artikel van Psychologie Magazine stelt Harvard-hoogleraar John Ratey dat het lichaam, bij flink bewegen, verschillende stofjes zoals serotonine en noradrenaline aanmaakt, die het angstcentrum in het brein kalmeren.
Verschillende dansstijlen
Het is niet duidelijk te zeggen waar dans exact is ontstaan. Door de jaren heen zijn er wereldwijd verschillende dansstijlen ontwikkeld. Vaak komen deze dansstijlen voort uit muziekgenres of tradities binnen bepaalde culturen. Dans wordt gebruikt om verhalen te vertellen, maar speelt in sommige landen ook een rol bij religie en feesten. De vorm verschilt, maar het heeft allemaal iets gemeen: ritme en bewegen. Door de ontwikkelingen van dans wereldwijd ontstaan er dansstijlen doordat bewegingen worden herhaald, vastgelegd en aangeleerd aan anderen.
Bron: isgeschiedenis.nl, super-prof.nl, eoswetenschap.eu, dansmagazine.nl en psychologie.nl. Foto: Shutterstock)
