Hoe zit het? Spreken dronken mensen echt altijd de waarheid?
Publicatiedatum: 17 februari 2026
Ogenschijnlijk simpele vragen zijn vaak het moeilijkst om te beantwoorden. In de rubriek Hoe zit het? proberen wij elke week het antwoord te vinden op zulke vraagstukken. Deze keer: spreken dronken mensen echt altijd de waarheid?
Geen rem wanneer iemand dronken is
Alcohol maakt dat mensen minder zorgvuldig nadenken voordat zij iets uitspreken. Waar men nuchter nog rekening houdt met sociale regels of mogelijke gevolgen, vallen die grenzen onder invloed sneller weg. Door alcohol vervalt dus de rem op gedrag, die er vaak wel is als iemand nuchter is. Zonder deze rem zegt iemand sneller wat er in hem of haar opkomt, zonder eerst na te denken over sociale grenzen of mogelijke gevolgen. Dat kan ertoe leiden dat gevoelens of gedachten die u normaal niet zo snel uit zou spreken, toch uitspreekt. Deze openheid betekent echter niet automatisch dat de informatie juist of oprecht is. Het gaat vooral om het feit dat uw filters ontbreken.
Het effect op geheugen en waarneming
Naast het verlagen van remmingen verstoort alcohol ook het geheugen en de waarneming. Iemand onder invloed kan gebeurtenissen anders interpreteren of details verkeerd herinneren. Hierdoor kunnen uitspraken emotioneel geladen, overdreven of zelfs helemaal niet waar zijn. De waarheid wordt dan niet meer objectief weergegeven, maar beïnvloedt juist het denkvermogen door het effect van alcohol.
Emoties en alcoholgebruik
Alcohol versterkt vaak de emoties die iemand al had. Als iemand zich bijvoorbeeld al geïrriteerd, blij, gespannen of verdrietig voelt, kan dat onder invloed veel nadrukkelijker naar voren komen. De drempel om die gevoelens uit te spreken wordt lager, waardoor iemand sneller zegt wat op dat moment sterk wordt gevoeld.
De sociale context
Wat iemand zegt wanneer hij onder invloed is, wordt onder andere bepaald door de omgeving waarin dat gebeurt. Mensen passen hun woorden altijd enigszins aan aan het gezelschap, maar onder invloed gebeurt dit nog nadrukkelijker. Uitspraken komen sneller voort uit de sfeer van het moment, uit de relatie met de personen die aanwezig zijn of uit de dynamiek van het gesprek. Daardoor is wat gezegd wordt vaak een directe reactie op de situatie en niet noodzakelijk een weergave van overtuigingen of blijvende gevoelens.
Waar komt het idee vandaan dat een dronken iemand de waarheid spreekt?
Dat idee ontstaat vooral omdat mensen onder invloed dingen sneller en ongefilterd zeggen. Wanneer iemand alcohol drinkt, wordt vooral de prefrontale cortex, het deel van de hersenen dat zorgt voor zelfcontrole en het vermogen om eerst na te denken voordat u iets zegt, minder actief. Daardoor werkt dat ‘filter’ dat normaal dingen tegenhoudt minder goed. Het gaat dan niet per se om diepe, verborgen waarheden, maar simpelweg om gedachten en gevoelens die anders worden tegengehouden.
(Bron: Trimbos Instituut, alcoholhulp.be, Hersenstichting, Jellinek. Foto: Shutterstock)
