Dokter Ted over besmettelijkheid corona en stand van zaken

Omroep: MAX

Duur: 0:03:57

Uitzending: ma 7 sep 2020 17:00

Hoe lang blijven we besmettelijk en meer vragen over corona

Gemiddeld 3500 Nederlanders krijgen elke week te horen dat zij met het coronavirus zijn besmet. En ondanks dat er steeds meer bekend is over het virus en hoe het te behandelen, zijn er ook nog altijd veel vragen. Want hoe zit het bijvoorbeeld met de besmettelijkheid? We leggen de vraag voor aan dokter Ted van Essen. 

De richtlijnen hoe om te gaan met besmette patiënten verschilt per land. Waarom is dat?

“In Nederland stuurt de GGD coronapatiënten een brief waarin staat dat ze na 7 dagen isolatie en 24 uur zonder coronaklachten weer naar buiten kunnen zonder anderen te besmetten. In de Verenigde Staten moeten mensen langer in isolatie, minstens 10 dagen. Datzelfde geldt voor Duitsland, waar het ook nog eens regel is dat je niet 24 maar 48 uur klachtenvrij moet zijn. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) houdt nog een ruimere marge aan en zegt dat je minstens 3 dagen klachtenvrij moet zijn.”

Maar wat is ‘klachtenvrij’ precies?

“Volgens de ene GGD is zo nu en dan een kuchje niet erg, volgens de andere moet je dan nog binnenblijven. De RIVM-richtlijn zegt het zo: acute Covid-19-klachten als koorts, diarree, spierpijn, keelpijn, benauwdheid en neusverkoudheid wijzen erop dat het virus nog door het lichaam raast. Wie daar geen last meer van heeft zou dan de deur uit mogen. Andere symptomen zoals vermoeidheid en reuk- en smaakverlies hebben meer hersteltijd nodig, ook als het virus al weg is, en daarom hoef je bij dat soort restklachten niet langer binnen te blijven.”

Zijn er nog andere factoren die een rol spelen?

“Zeker, want wat ook een rol speelt is je fysieke conditie: als je aan astma lijdt en altijd wel een beetje hoest is een kuchje geen reden om in isolatie te blijven, maar het advies is juist weer strenger voor mensen met een zwakkere weerstand: die doen er langer over om het virus weg te werken en tegen hen zeggen de GGD-en dan ook dat ze minstens 14 dagen in isolatie moeten blijven. Even voor de duidelijkheid: nóg een keer naar de teststraat gaan vanwege dat laatste kuchje heeft geen zin, want de test slaat aan op elk restje virus dat nog in je lichaam rondwaart, ook deeltjes die door de afweer al onschadelijk zijn gemaakt.”

Vanaf welk moment zijn we besmettelijk voor anderen?

“Hoewel uit bron- en contactonderzoek blijkt dat besmettingen kunnen plaatsvinden vóór iemand symptomen vertoont, heeft geen enkele studie onomstotelijk kunnen vaststellen hoeveel dagen van tevoren mensen al virusdeeltjes rondstrooien. Uit onderzoeken blijkt wel dat zodra iemand geïnfecteerd raakt, het virus zo snel mogelijk begint te vermenigvuldigen tot het na enkele dagen vóór de symptomen besmettelijke niveaus bereikt. Juist omdat de besmettelijkheid zo snel piekt zodra er klachten opduiken, moeten mensen zo snel mogelijk naar de teststraat zodra ze een teken van klachten opmerken. Ook de WHO tast nog in het duister over hoe het precies zit met de besmettelijkheid vóór de symptoomperiode.”

En hoe zit dat met wie thuis uitziekt?

“Ook waar de staart van de besmettelijke periode precies eindigt voor thuis uitziekenden is lange tijd een openstaande vraag geweest. De bekendste studie daarover (een Duits onderzoek) stamt alweer uit april. Van de slechts 9 proefpersonen bleef een enkeling tot wel 10 dagen besmettelijk, maar vanwege het kleine deelnemersaantal kon dat een toevallige uitschieter zijn. Een nieuw Brits onderzoek lijkt te bevestigen dat veel mensen langer dan een week na de eerste klachten infectieuze virusdeeltjes verspreiden, ook als ze slechts mild ziek zijn. Op de 8ste dag – het eerste moment waarop mensen volgens de RIVM-richtlijn uit isolatie mogen – ademt bijna 14 procent nog besmettelijke virusdeeltjes uit. Dat wil zeggen: virus dat in het laboratorium gekweekte cellen kan infecteren. Maar een laboratoriumsituatie zegt niet alles over hoe een overdracht tussen mensen eraan toe gaat.

Inmiddels is bekend en door het RIVM bevestigd dat er in Nederland 4 patiënten voor de 2e keer besmet zijn. Hoe zorgelijk is dit?

“Van een officiële herbesmetting wordt gesproken wanneer het RNA, een genetische code die uniek is voor een infectie, verschilt met die van een eerdere besmetting. Dan is uitgesloten dat de virusdeeltjes een overblijfsel zijn van een eerdere besmetting. Op zich is het bekend dat luchtweginfecties 2 keer of vaker kunnen toeslaan en dat je daartegen niet levenslang beschermd bent, dus dat dat ook bij Covid-19 gebeurt is niet heel vreemd.”

Bouwen coronapatiënten we immuniteit op?

“Tot nu toe lijkt het erop dat een herbesmetting vrij uitzonderlijk is. Maar het zou kunnen betekenen dat het coronavirus zich wat dat betreft gedraagt als de gewone verkoudheidsvirussen die circuleren, en het mogelijk onder de bevolking zal blijven circuleren ondanks kudde-immuniteit als gevolg van besmettingen. Onderzoekers denken dat herinfecties milder zouden kunnen verlopen dan eerste infecties. Eerder is iets soortgelijks geconstateerd bij onderzoek bij resusapen. Het lijkt er op dat het overgrote deel van de coronapatiënten wel degelijk een zekere immuniteit opbouwt, maar het is nog niet duidelijk hoelang die aanhoudt. Dit zou ook gevolgen kunnen hebben voor het vaccinatiebeleid, mocht er eenmaal een vaccin zijn: dan zouden ook mensen die corona doorgemaakt hebben misschien in aanmerking moeten komen voor vaccinatie.”

Er wordt nog altijd veel onderzoek gedaan naar medicijnen en vaccins. Nu is er nieuws over het BGC-vaccin tegen tuberculose. Wat houdt dit in?

“Afgelopen week is een grootschalige studie gestart waarin 7000 kwetsbare ouderen in 22 Nederlandse ziekenhuizen een BCG-vaccinatie of placebo krijgen om het effect van BCG op luchtweginfecties, waaronder Covid-19, te bepalen. Uit een studie die is gedaan door wetenschappers van het Radboudumc samen met Griekse en Duitse collega’s die vorige week is gepubliceerd blijkt dat ouderen die het tuberculosevaccin krijgen 80 procent minder kans hebben op het ontwikkelen van luchtweginfecties. Dat onderzoek dat tot afgelopen augustus liep werd al in 2017 opgezet en had dus niet het doel om naar de effecten van BCG op het coronavirus te kijken. Maar de hoop is nu toch dat het BCG-vaccin ook infecties met het nieuwe coronavirus voorkomt. Het BCG-vaccin bevat levende, verzwakte bacteriën.”

Hoe gaat dat in zijn werk?

“De gedachte is dat het een algemene boost geeft aan het afweersysteem, waardoor het niet alleen zou werken tegen de tuberculosebacterie, maar ook tegen andere bacterie- en virusinfecties. Het vaccin zorgt enerzijds voor de aanmaak van gespecialiseerde immuuncellen die de tuberculosebacterie bij een volgende besmetting aanpakken omdat ze een geheugen hebben voor de bacterie. Dat is een reactie van de verworven afweer. Maar daarnaast geeft het BCG-vaccin een boost aan de aangeboren afweer dat de eerste verdediging vormt. Die afweer valt niet specifiek bepaalde ziekteverwekkers aan, ze richten zich op alle indringers. De reactie houdt waarschijnlijk twee tot drie jaar aan. Het klinkt allemaal veelbelovend, maar voor een grootschalige vaccinatiecampagne met BCG zijn de bewijzen nog te dun. Vandaar dus dat grootschalige onderzoek onder 7000 ouderen dat nu gaat plaatsvinden.”

Dokter Ted van Essen bespreekt dit onderwerp op maandag 7 september 2020 in Tijd voor MAX. 

Stel uw vraag aan dokter Ted van Essen

U kunt hieronder vragen stellen aan dokter Ted van Essen over de besmettelijkheid van corona. Dit betreft geen persoonlijk consult! De dokter moet u daarvoor immers goed kennen. Dokter Ted helpt u graag met algemene informatie en achtergronden bij het onderwerp dat is behandeld in Tijd voor MAX.

U moet zich eerst registreren en inloggen om uw vraag te stellen. Uw e-mailadres is niet zichtbaar voor anderen en u kunt een fictieve naam opgeven. De naam die u achterlaat is wel zichtbaar. Ter bescherming van uw privacy verzoeken wij u persoonlijke gegevens niet te vermelden in uw bijdrage.

Geef een reactie

Reacties (2)

  1. YvonneSaskia says:

    Mijn partner heeft als kind een BCG injectie gehad. Men zei dat dit levenslange bescherming biedt. Klopt dit dus niet?? (broer in diensttijd tbc gehad)

  2. Michaeliet says:

    Is er iets bekend over de kans toch corona hebben als je wel de passende klachten ( al 10 dagen terwijl een verkooudheid over had moeten zijn) hebt (verhoging, keelpijn, hoofdpijn, duizelig, moe) maar dezondanks negatief bent getest?