Dit is waarom ouderen gerookte vis beter kunnen vermijden
Publicatiedatum: 5 april 2026
Gerookte vis, zoals zalm, makreel en paling, is een product dat door de manier van bewerken en bewaren extra gevoelig is voor besmetting met de listeria‑bacterie. Omdat gerookte vis meestal zonder verdere verhitting wordt gegeten, is het belangrijk om te weten waar u op moet letten. Vooral ouderen en mensen met een verminderde weerstand lopen een groter risico op een besmetting en moeten daarom extra voorzichtig zijn.
Listeria monocytogenes
Listeria monocytogenes is een bacterie die een ernstige voedselinfectie (listeriose) kan veroorzaken. Het komt onder andere voor in de bodem, water en rauwe producten. Besmetting ontstaat vaak door het eten van voorverpakte vis of rauw vlees en kan gevaarlijk zijn voor ouderen en mensen met een verminderde afweer.
Waarom vormt gerookte vis een risico op listeria?
Gerookte vis is een product dat gevoelig is voor listeria, vooral wanneer het koud wordt gerookt. Tijdens dit proces wordt de vis niet verhit tot een temperatuur die bacteriën doodt. Daardoor kan listeria, als deze al aanwezig is, de rookbehandeling overleven. Daarnaast wordt gerookte vis na het roken vaak vacuüm verpakt en langdurig gekoeld bewaard. Dat lijkt veilig, maar juist deze omstandigheden, weinig zuurstof, lage temperatuur en een lange bewaartijd, creëren een omgeving waarin listeria zich rustig kan vermenigvuldigen. Deze bacterie groeit namelijk ook bij koelkasttemperaturen, iets wat de meeste andere bacteriën niet kunnen.
Gerookte vis is een kant‑en‑klaar product dat u zonder verhitting kunt eten. En omdat het dus niet verhit wordt, overleeft de bacterie. Hierdoor vormt vooral voorverpakte gerookte vis uit de koeling een verhoogd risico, zeker voor mensen met een verminderde weerstand.
Voedselvergiftiging
Wanneer u iets eet dat besmet is met de listeria-bacterie, kunt u listeriose krijgen. De bacterie zit vooral in eten dat lang gekoeld bewaard wordt en zonder verhitting wordt gegeten. Dit kan dus gerookte vis zijn, maar ook zachte kaas, vleeswaren en rauwe eieren. Gezonde mensen worden meestal niet ziek van de bacterie. Worden ze wel ziek, dan vallen de klachten vaak mee. Ouderen, zwangere vrouwen, baby’s en mensen met een lage weerstand, zijn extra gevoelig voor voedselinfecties. Wanneer u besmet raakt kunt u last krijgen van koorts, spierpijn, misselijkheid en diarree. Krijgt u nog meer klachten, dan is het raadplegen van een huisarts verstandig.
Lastig te bestrijden
Meestal zijn de koelkast en diepvries plekken waar voedsel veilig te bewaren is. Dat is hier dus niet het geval omdat de bacterie er juist kan groeien. Omdat listeria van nature voorkomt in grond, water en op rauwe producten, kan het voorkomen dat het bij een verwerkingsbedrijf binnenkomt. Eenmaal binnen verspreidt de bacterie zich vooral via vochtige plekken. Natte vloeren, afvoerputten en rioolleidingen vormen daarom ideale broedplaatsen waar listeria zich snel kan vermenigvuldigen. Vanuit deze plekken kan de bacterie vervolgens komen op werklaarzen, schoonmaakmaterialen en transportmiddelen zoals karren of kratten. Zo bereikt listeria ongemerkt ook zones waar voedsel wordt bereid of verpakt. Besmetting komt in ons land niet vaak voor aangezien er strenge eisen zijn aan de verwerking van dit soort voedsel.
Hoe voorkomt u een listeria-besmetting?
Een besmetting met listeria monocytogenes kan vervelend zijn en soms zelfs ernstige gezondheidsklachten veroorzaken. Daarom is het belangrijk om zorgvuldig om te gaan met producten die gevoelig zijn voor bacteriegroei. Zet uw koelkast altijd op maximaal 4 graden. Hoe lager de temperatuur, hoe langzamer de groei van de bacterie. Bewaar gekoelde en bederfelijke producten daarom zo snel mogelijk na aankoop of gebruik weer in de koelkast.
Open verpakkingen vormen een extra risico. Zodra een product is geopend, gaat de houdbaarheid snel achteruit. Bewaar deze producten daarom niet langer dan de aanbevolen bewaartermijn en gebruik ze altijd vóór de houdbaarheidsdatum verloopt. Let daarnaast op goede hygiëne in de keuken. Was uw handen voor én na het bereiden van eten. Reinig snijplanken, messen en werkbladen en houd rauwe en bereide producten van elkaar gescheiden om kruisbesmetting te voorkomen. Met deze handelingen verkleint u het risico op een listeria‑besmetting en blijft uw voedsel zo veilig mogelijk.
Welke vis is wel veilig te eten?
Wanneer het gaat om visproducten die veilig kunnen worden gegeten, is vooral de bereidingswijze van belang. Vis die goed wordt verhit, vormt vrijwel geen risico. Tijdens het bakken, grillen, koken of bereiden in de oven worden eventuele listeriabacteriën namelijk volledig gedood. Een vers stuk zalm, kabeljauw of andere witvis dat u thuis direct bereidt en voldoende verhit, is daarom een veilige keuze. Ook verse garnalen die u zelf kookt of bakt vallen in deze categorie.
Daarnaast zijn visconserven, zoals tonijn, zalm, sardines of makreel in blik, betrouwbaar. Deze producten zijn tijdens het conserveringsproces verhit en daardoor vrij van listeria. Hetzelfde geldt voor diepvriesvis: zolang deze goed wordt verhit tijdens de bereiding, levert het geen risico op. Het invriezen stopt de groei van bacteriën en het koken of bakken vernietigt ze.
Mag u nog gerookte vis eten?
Gerookte vis hoeft niet volledig van het menu te verdwijnen, maar het is belangrijk om te weten dat deze producten een hoger risico op listeria met zich meebrengen. Vooral gerookte vis uit de koeling, zoals zalm, makreel of paling, kan tijdens het bereiden of verpakken besmet raken en vervolgens in de koelkast verder groeien. Voor gezonde volwassenen levert dit dus meestal weinig problemen op, omdat het lichaam een listeriabacterie doorgaans goed kan afweren.
Wie niet tot deze risicogroep behoort, kan af en toe gerust gerookte vis eten, mits het product vers is, goed gekoeld wordt bewaard en binnen de houdbaarheidsdatum wordt gebruikt. Nog veiliger is het om gerookte vis voor consumptie te verhitten, bijvoorbeeld door het kort mee te warmen in een pastagerecht of ovenschotel. De verhitting doodt de bacterie en maakt het product veilig voor iedereen.
(Bron: Voedingscentrum, Margriet, Plus Online, GGD Groningen, gezondheid.be. Foto: Shutterstock)
Geef een reactie
U moet inloggen om een reactie te kunnen plaatsen.
Uw stukje over de gerookte vis is zeker waar, maar ik merk ook dat er, door alles wat tot op de bodem wordt onderzocht en geschreven wordt over onze voeding, inmiddels niets meer overblijft wat veilig eetbaar is. In alles zit of gif of microplastic of het is zo wie zo niet gezond. Eten en zeker eten wat je goed smaakt, behoort tot de basis van levensvreugde. Als je met alles rekening wilt en gaat houden wat ongezond of zelfs gevaarlijk is, sterf je een hongerdood! Ik heb me, als oudere, nu echt voorgenomen – en doe het ook – dat te eten en te drinken waar ik trek in heb. Alles met mate en ook er op lettend dat ik voldoende vezels etc binnen krijg.
Ik ben het helemaal eens met de reactie michael je tegenwoordig bijna niets meer kunt eten zonder je zorgen te maken. Zeker als je ouder bent, voel je je toch kwetsbaarder. Je denkt een simpel appeltje voor de gezondheid te nemen, maar zelfs daar lees je weer over pesticiden en de gevolgen daarvan.
Op een gegeven moment weet je bijna niet meer wat nog “veilig” is. Als je alles moet vermijden, blijft er weinig over en dan kun je net zo goed stoppen met eten. Zo werkt het natuurlijk ook niet.
Voor mij komt het neer op een beetje nuchter blijven. Gewoon alles met mate eten en je niet gek laten maken door alles wat je leest. We kunnen het systeem niet zomaar veranderen, maar we kunnen wel proberen er op een normale manier mee om te gaan.
Wie eet er anno 2026 nog dode dieren. Stoppen met het vermoorden van onschuldige dieren.
Je kunt prima leven op een plantaardig dieet. Alle voedingsstoffen kun je uit planten halen, behalve B12.
Mensen die nog steeds dierlijke producten consumeren geven niks om dieren, mensen en de planeet. Amen!
Ik (!) eet nog dode dieren. Levende dieren zijn vaak zo taai…
Heel Azie, Afrika, Arabie en grote delen van Amerika en Europa eten met een gerust gemoed en geweten dode dieren, mensen zijn namelijk omnivoren, dus biologisch ontworpen om vlees en planten te eten, gebit en darmen duiden daar op op. Het staat u geheel vrij daarvan af te wijken en op planten over te gaan, hoewel dergelijke eenzijdige voeding niet is aan te bevelen, niet voor onze hoektanden en niet voor onze korte darmen. Overigens worden er ook veel onschuldige mensen vermoord, ooit voor hun vlees, tegenwoordig als kanonnenvoer. We delen dat lot dus met andere dieren, met dat verschil dat wij niet te vreten zijn. Zodra andere diersoorten vlees hebben afgezworen kunnen wij dat ook overwegen. Eet smakelijk!
Heerlijk horen al die bespoten groenten.
Als je vandaag een frisse, fruitige appel zou geven aan een neanderthaler zou hij/zij na een hap dood neervallen. Wij evalueren mee met alle (de meeste) giffen die je vandaag de dag eet, drinkt, inademt, etc. etc.
De mensen gaan tegenwoordig eerder dood aan alle geestelijke opgedwonge bangmakertjes als “dit mag je niet eten hoor, dat mag je niet drinken hoor”, dan aan een lekkere vette gerookte paling. Je gaat als het je tijd is en als dat van een hapje gerookte paling is had het sowieso toch al niet meer lang geduurd!
7 april 2026
Zo langzamerhand is alles verboden of ongezond ! Ik ben ruim 85 jaar, heb tulpennollen gegeten in de oorlig en suikerbieten.
Stop met uw bangmakerij want u doet de oudere mens en de vishandeil hier absoluut geen plezier mee.
Mvg. Tiny vdW.