Hoe zit het? Heeft u een vergunning nodig om een mantelzorgwoning te bouwen of plaatsen?
Publicatiedatum: 3 februari 2026
Ogenschijnlijk simpele vragen zijn vaak het moeilijkst om te beantwoorden. In de rubriek Hoe zit het? proberen wij elke week het antwoord te vinden op zulke vraagstukken. Deze keer: heeft u een vergunning nodig om een mantelzorgwoning te bouwen of plaatsen?
Wat is een mantelzorgwoning?
Een mantelzorgwoning is een extra, zelfstandige woonruimte op eigen terrein. Dit kan bijvoorbeeld een omgebouwde garage of bijgebouw zijn, maar ook een nieuw gebouw in de tuin of een kant-en-klare (prefab) woning. De woning wordt geplaatst voor een hulpbehoevend familielid, zodat mantelzorg dichtbij kan worden gegeven. Dat kan ook andersom, dan woont de mantelzorger in de tuin van degene die zorg nodig heeft.
Heeft u een vergunning nodig?
Sinds 2024 mogen gemeentes zelf de regels rondom mantelzorgwoningen bepalen. De regels kunnen per gemeente dus verschillen. Het is daarom belangrijk om bij de gemeente te informeren of er een vergunning nodig is voor de woning en welke voorwaarden eraan verbonden zijn. U kunt ook via Omgevingsloket controleren of u een vergunning nodig heeft.
Voorwaarden en aandachtspunten
- Intensieve zorg: vaak moet de zorg die wordt geboden intensief zijn. Dit houdt in dat u langere tijd veel zorg en ondersteuning biedt aan de bewoner. Denk aan 8 uur of meer per week.
- Aantal bewoners: meestal mogen er maximaal twee personen in de mantelzorgwoning wonen.
- Tijdelijkheid: mantelzorgwoningen zijn vaak bedoeld als tijdelijke oplossing, zolang de zorgbehoefte aanwezig is.
- Bouwvoorschriften: afhankelijk van de gemeente kan de woning aan bepaalde bouwvoorschriften moeten voldoen, zoals afmetingen, hoogte of afstand tot de erfgrens.
- Belasting en eigendom: een mantelzorgwoning kan gevolgen hebben voor de WOZ-waarde, erfbelasting of huur- en hypotheekregels. Het is verstandig om u hier vooraf goed over te informeren.
Voordelen van een mantelzorgwoning
Een mantelzorgwoning biedt veel voordelen, zowel voor degene die zorg ontvangt als voor de mantelzorger. Doordat de woning dicht bij elkaar staat, kan de zorg direct en flexibel worden geboden. Tegelijkertijd behoudt de zorgbehoevende zijn of haar zelfstandigheid en privacy, omdat er een eigen woonruimte is. Voor mantelzorgers kan het ook een ontlasting zijn. Zo kan hulp sneller en gemakkelijker worden verleend zonder dat er een volledige dagplanning of verhuizing nodig is. Daarnaast kan een mantelzorgwoning financieel gunstig zijn. Vaak is het goedkoper dan een verhuizing naar een zorginstelling of het aanpassen van het eigen huis.
Hulp van de overheid
De overheid kan ondersteuning bieden bij het realiseren en geschikt maken van een mantelzorgwoning. Gemeenten geven advies over vergunningen, bouwvoorschriften en de combinatie van mantelzorg met andere zorgvormen. Via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) kunt u soms ook financiële hulp of voorzieningen krijgen om de (mantel)zorgwoning aan te passen aan de behoeften van de zorgbehoevende, zoals een traplift, bredere deuren of een aangepaste badkamer.
Het is verstandig bij de gemeente na te vragen welke hulp en voorzieningen beschikbaar zijn, zodat de mantelzorgwoning veilig en geschikt is, en zowel de mantelzorger als degene die zorg ontvangt goed worden ondersteund.
Pré-mantelzorgwoning
Niet in alle situaties is er al direct sprake van intensieve mantelzorg. Soms wilt u alvast dichter bij elkaar wonen, met het oog op de toekomst. In dat geval kan een pré-mantelzorgwoning een oplossing zijn.
Een pré-mantelzorgwoning is een tijdelijke, zelfstandige woning die u bij uw eigen huis of dat van familie of vrienden plaatst of bouwt. U kunt deze woning alvast gebruiken om dichterbij te wonen, nog voordat er een officiële mantelzorgindicatie is. Belangrijk is wel dat de woning binnen 10 jaar daadwerkelijk gebruikt wordt voor het verlenen van mantelzorg. In dit artikel gaan we verder in op wat een pré-mantelzorgwoning is.
(Bron: Rijksoverheid, regelhulp.nl, iplo.nl, omgevingswet.overheid.nl. Foto: Shutterstock)
