Waarom zien we in de lente veel lammetjes in de wei? “Als een jong dier in de vrieskou wordt geboren, is de kans dat het overleeft veel kleiner”

Zodra de eerste zonnestralen doorbreken en de temperatuur stijgt, ziet u ze overal: pasgeboren lammetjes, geitjes en veulens in de wei. Het lijkt daardoor alsof de lente hét seizoen is waarin jonkies worden geboren. Maar waarom juist in de lente? We leggen deze vraag voor aan Sanne van Gammeren, projectleider bij IVN Natuureducatie.

Beste overlevingskans

De reden dat jonkies vooral in de lente worden geboren, is omdat dit het seizoen is waarin zij het beste overleven. “In de lente komt er ineens heel veel energie in de natuur. Planten beginnen te groeien en er komt meer voedsel beschikbaar. Dat is precies het moment waarop dieren hun jongen het beste groot kunnen brengen,” vertelt Van Gammeren.

Het is belangrijk dat er voldoende voedsel is, voor zowel de moederdieren, die melk voor haar jongen moeten produceren, maar ook voor de jonkies. Die moeten snel groeien en voldoende aansterken. “Veel dieren stemmen hun voortplanting af op het moment waarop er genoeg voedsel is,” vult ze aan.

Als een jong in de winter wordt geboren, heeft het volgens Van Gammeren een kleinere kans op overleven: “De eerste uren van een nieuw leven zijn heel kwetsbaar. Als een jong dier in de vrieskou wordt geboren, is de kans dat het overleeft veel kleiner.” Het voorjaar is de beste periode om op de wereld te komen. Jongen hebben dan de hele lente en zomer de tijd om te groeien en sterk te worden.

Lees ook: Broedende zeearenden of bosuilen zien? Zo kunt u live meekijken in de nesten

Paren en draagtijd

De meeste jonkies worden in de lente geboren omdat de overlevingskans groter is. Bij mensen duurt een zwangerschap ongeveer 9 maanden. Bij dieren zit dit anders. Schapen en geiten paren meestal in het najaar tussen september en november. Dit is de bronstperiode, ook wel paringsperiode genoemd. Omdat de draagtijd van lammetjes ongeveer 5 maanden is, worden de meeste lammetjes in februari, maart of april geboren.

Met een draagtijd van 11 maanden duurt het bij paarden net wat langer voordat het veulen op de wereld komt. Merries, vrouwenpaarden, worden vaak in het voorjaar of aan het begin van de zomer gedekt. Daardoor wordt het veulen meestal rond dezelfde periode het jaar daarop geboren.

Bij reeën zit het net wat anders. Zij paren in de zomer, maar hebben een zogeheten vertraagde innesteling. “Reeën kunnen een bevruchte eicel als het ware even ‘parkeren’. Pas maanden later ontwikkelt die zich verder. Zo kan de geboorte toch in een gunstige periode plaatsvinden,” vertelt Van Gammeren.

Hoe weten dieren dat het lente is?

Het voorjaar is voor dieren de meest gunstige tijd om nieuw leven op de wereld te zetten, maar hoe weten dieren wanneer het lente is? Wij mensen hebben een agenda en weten daardoor precies wanneer de lente begint, maar dieren hebben dat niet. Officieel gezien bestaan er 2 momenten voor de start van de lente. Hier leggen wij het verschil aan u uit.

Volgens Van Gammeren reageren dieren op veranderingen in hun omgeving: “Dieren voelen veranderingen in hun omgeving heel goed aan. Ze reageren bijvoorbeeld op de lengte van de dagen, de temperatuur en de hoeveelheid voedsel die beschikbaar is.” Door deze signalen weet het lichaam van een dier wanneer het tijd is om zich voort te planten.

Hoewel de meeste jonkies in de lente worden geboren, wil dat niet zeggen dat ze op andere momenten van het jaar helemaal niet worden geboren. Huisdieren zoals katten en honden kunnen het hele jaar door jongen krijgen en ook in de veehouderij wordt voortplanting vaak gepland. Daardoor kunnen kalfjes en biggetjes in elk seizoen worden geboren.

Kort na de geboorte

Pasgeboren dieren zijn vaak snel zelfstandig. Een lam kan meestal binnen een uur al op zijn poten staan en drinken bij de moeder. Een veulen staat vaak binnen 1 of 2 uur op eigen benen. Reekalfjes blijven daarentegen in de eerste weken stil in het gras liggen om niet op te vallen voor roofdieren. De natuur heeft het moment van geboorte zorgvuldig afgestemd op de beste overlevingskansen. Daardoor ziet u elk jaar rond dezelfde periode veel nieuw leven in de wei.

Leuk weetje

De meeste mensen vinden jonge dieren vaak schattig, maar biologisch gezien heeft het ook een functie vertelt Van Gammeren: “Door hun grote ogen en ronde kop zien ze er schattig uit. Daardoor zijn soortgenoten sneller geneigd om voor zo’n jong te zorgen.”

(Bron: Quest, Jeugdjournaal, Kidsweek, dierenpark Amersfoort. Foto’s: Shutterstock)