Dit is waarom negatief nieuws u zo bij blijft: “Ons brein is geprogrammeerd om negatief nieuws beter te onthouden”

Op de tv, in de krant, op de radio of op de telefoon, het is veel negatief nieuws wat de klok slaat. We horen niet anders dan over oorlog en dreiging en niet te vergeten de consequenties die we daar mogelijk van gaan ondervinden. U wilt wel op de hoogte blijven van het (wereld)nieuws, maar dit negatieve nieuws maakt wel somber. Hoe gaat u hiermee om? En wat doet dit met ons? We leggen deze vraag voor aan gezondheidszorg- en mediapsycholoog Bjarne Timonen.

Als u het gevoel heeft dat u wordt overspoeld door negatief nieuws, dan bent u niet de enige. Uit onderzoek van het Rode Kruis blijkt dat 60 procent van de Nederlanders weleens wegscrolt of -zapt bij slecht nieuws.

Wat is de invloed van negatief nieuws op ons brein?

Negatief nieuws is informatie over dreiging, verlies of gevaar. Het gaat vaak over gebeurtenissen waar u weinig invloed op heeft, maar die wel een sterke emotionele lading hebben. Het brein is gevoelig voor dat soort informatie. Bjarne Timonen is gezondheidszorg- en mediapsycholoog en vertelt: “Als mens zijn we meer geprogrammeerd om negatieve zaken op te slaan dan positieve. Dat heeft een evolutionaire oorsprong: negatieve dingen kunnen gevaar betekenen,” vertelt Timonen. Daardoor onthouden we negatief nieuws beter dan positief nieuws is. “In uw brein zit een klein hersencentrum, de amygdala. Dat is eigenlijk het alarmcentrum. Zodra er gevaar is, springt dat aan” vult Timonen aan.

Vroeger keek men op een vast moment het journaal, luisterde u naar de radio of las u de krant om op de hoogte te zijn van het (wereld)nieuws. Tegenwoordig is het nieuws altijd en overal beschikbaar. Door de komst van sociale media, kranten- en nieuwsapps komt er de hele dag door informatie binnen. “Op sociale media kunt u in een neerwaartse spiraal terechtkomen. Als u langer blijft hangen bij negatieve berichten, krijgt u via het algoritme steeds meer van datzelfde te zien.”

Grote gebeurtenissen blijven vaak onderwerp van gesprek en komen vaak terug in uitzendingen en talkshows. Daardoor kunt u het gevoel krijgen dat u constant wordt geconfronteerd met negatief nieuws. En dat heeft invloed op hoe uw lichaam reageert.

Lees ook: Van slag door naar nieuws over oorlogen of (natuur)rampen? Zo zorgt u dat het u niet teveel wordt

Zo reageert uw lichaam op negatief nieuws

Als u negatief nieuws leest, ziet of hoort, reageert uw lichaam daarop alsof er dreiging is. Uw hartslag kan versnellen, uw ademhaling verandert en er komen stresshormonen vrij. Het is een normale reactie van het lichaam op spanning en dat is op zichzelf niet ongezond. Het probleem ontstaat wanneer de spanning voor langere tijd aanhoudt. Als u steeds nieuws volgt dat onrust oproept, blijft uw lichaam in stressstand zonder dat u dat bewust door heeft. Dat kan leiden tot somberheid, machteloosheid en onrustige gevoelens. “Wat het ook kan veroorzaken, is een soort negatieve bril. U krijgt een sterkere focus op wat negatief is en ziet positieve dingen minder snel,” vertelt Timonen. Het kan zo zijn dat u prikkelbaarder bent en er slechter van slaapt, wat op lange termijn ook niet gezond is.

Niet iedereen reageert hetzelfde op negatief nieuws. Hoe u met dit soort nieuws omgaat, hangt af van uw persoonlijkheid, eerdere ervaringen en uw mentale veerkracht. Mensen die al stress ervaren door werk- of privéomstandigheden kunnen gevoeliger zijn voor negatief nieuws. Ook de manier waarop u nieuws consumeert speelt een rol. Als u bewust kiest wanneer en hoelang u het nieuws volgt, ervaart u vaak minder spanning dan iemand die steeds meldingen binnen krijgt en deze ook bekijkt.

Vooral bij mensen die zich eenzaam voelen of weinig sociale steun ervaren, kan volgens Timonen negatief nieuws extra hard binnenkomen. “Bij kwetsbare ouderen moet je voorzichtig zijn met negatieve berichtgeving. Als iemand zich eenzaam voelt, kan dat nieuws echt zijn hele belevingswereld worden”, waarschuwt hij.

Lees ook: Voelt u zich alleen? Zo komt u weer in contact met anderen

Wanneer is het ongezond?

Negatief nieuws maakt u niet direct ziek. Het is de (onbewuste) stress die uw lichaam voor langere tijd voelt die invloed kan hebben op uw gezondheid. Als u steeds opnieuw negatieve berichten leest, ziet of hoort, dan blijft uw stresssysteem actief. Dit zorgt ervoor dat er meer stresshormonen zoals adrenaline en cortisol worden aangemaakt.

Op korte termijn is dat niet schadelijk. Als dit te vaak of voor een langere periode gebeurt, krijgt het lichaam minder tijd om te herstellen. Dat kan leiden tot aanhoudende spanning in de spieren, hoofdpijn, vermoeidheid en concentratieproblemen. Ook uw bloeddruk kan tijdelijk stijgen.

Zo kunt u met negatief nieuws omgaan

Helemaal stoppen met het volgen van (negatief) nieuws is niet nodig. Het is goed om te weten wat er speelt, ook als dat niet fijn of positief is. Het kan wel helpen om bewuster te zijn wanneer, hoeveel en hoe vaak u het nieuws volgt. U kunt ervoor kiezen om op vaste momenten het nieuws te bekijken of de meldingen op uw smartphone of tablet uit te zetten. Als u toch merkt dat u last krijgt van te veel negatief nieuws, probeer op andere momenten iets ontspannends te doen. Zo blijft u wel bij het nieuws betrokken zonder dat het onnodige stress veroorzaakt.

(Bron: Quest, Rode Kruis, NEMO Kennislink, Functioneel Neurologisch Instituut)