Een uniek kijkje bij de restauratie van het 16e-eeuwse plafondgewelf van Grote Kerk Naarden

In 2 jaar tijd is het 16e-eeuwse plafondgewelf van Grote Kerk Naarden gerestaureerd. Bekleed met historische schilderingen, die op 11 panelen het lijdensverhaal van Jezus vertellen. Met daar tegenover 11 scenes uit het Oude Testament. Tot 23 augustus 2026 is het nog mogelijk om via de stijgertrappen een uniek kijkje te nemen bij de schilderingen, dicht onder het plafond van de kerk. Daarna wordt de stijger afgebroken en is het alleen nog mogelijk om de schilderingen vanaf de kerkvloer te bekijken. Wij zijn u voorgegaan en vertellen hieronder over ons bezoek.

De ‘Sixtijnse Kapel van het Noorden’

We hebben al vaker een bezoek gebracht aan Naarden-Vesting en hebben verschillende keren op het terras voor de Grote Kerk gezeten, maar binnen zijn we tot onze spijt nog toe nog nooit geweest. Gelukkig hebben we op de valreep een bericht gezien over de restauratie van de schilderingen uit 1518 en de mogelijkheid om ze met eigen ogen te bekijken. Aan het beschilderde tongewelf, dat uniek is in Noord-Europa, heeft Grote Kerk Naarden haar bijnaam: de ‘Sixtijnse Kapel van het Noorden’ te danken. Maar helaas het kunstwerk heeft de tand des tijds niet ongeschonden doorstaan. Om het te behouden voor toekomstige generaties, zijn loszittende verf en beschadigingen aangepakt door een team van 10 restauratoren. Zij zijn daar in september 2024 aan begonnen en eind deze maand komen de werkzaamheden tot een einde.

90 traptreden naar boven

Wij kunnen de panelen dan ook tot op zekere hoogte ‘in oude glorie’ bewonderen. Een kwartier voor ons tijdslot ingaat, melden we ons bij de balie, waarna we in de ontvangstruimte plaats kunnen nemen. Goed om te weten, is dat tassen niet mee naar boven mogen en er zijn enkele kluisjes om die zo nodig in achter te laten. Ook is er geen lift en het is ruim 90 traptreden naar boven, totdat u op 25 meter hoogte boven de kerkvloer aankomt, dus u moet wel enigszins goed ter been zijn.

Vooraf krijgen we eerst een interessante documentaire te zien, waarbij enkele van de restaurateurs vertellen over de noodzaak van de restauratie en wat er precies aangepakt is. Waarna we onze gids voor vandaag naar boven mogen volgen. Daar aangekomen vertelt ze het ene na het andere interessante verhaal over de panelen die we daar te zien krijgen. Het valt ons op dat er vrij grote schroeven op de panelen zichtbaar zijn. Die blijken niet van de huidige restauratie, maar van een schoonmaakbeurt in de jaren 70 van de vorige eeuw.

De planken van de 22 panelen zijn toen 1 voor 1 naar beneden gehaald om te reinigen en bij het terugplaatsen zijn ze vastgezet met de bewuste schroeven. Wat desastreuze gevolgen heeft gehad. Niet alleen ziet het er niet fraai uit, maar doordat ze flink hard zijn aangedraaid, zijn verschillende van de planken gebarsten. Daarom zijn de schroeven nu voorzichtig losser gedraaid en hebben de restaurateurs met een vernuftige techniek het houtwerk gerepareerd. Een ander team heeft zich beziggehouden met het schilderwerk. Overal waar de verf loszat, hebben ze dat met veel beleid geplakt, zodat het er weer veel strakker uitziet. Ook zijn watervlekken gerestaureerd. Maar kale plekken bijwerken of kleuren intenser maken wordt niet gedaan, alles wordt authentiek gehouden.

Het Laatste Oordeel

Onze gids vertelt dat ze al 30 jaar voor Grote Kerk Naarden werkt en dat het ook voor haar uniek is om de schilderingen nu eens van zo dichtbij te kunnen bekijken. Ze vertelt dat het zwaard, dat wij nu bij Het Laatste Oordeel zien, hierboven krom lijkt, maar dat de schilder dat bewust zo gedaan heeft, omdat hij dan van beneden af recht lijkt. Wat een indrukwekkende schilderkunst.

Ook loodst zij ons langs de verschillende panelen en krijgen we te horen welke Bijbelverhalen er mee worden aangeduid. Zoals Judas’ kus, de graflegging en de verrijzenis van Jezus. Ze vertelt dat er soms een persoon of familiewapen te zien is, die eigenlijk niet in het verhaal thuishoort, maar dat gaat dan om geldschieters, die zodoende een plekje voor de eeuwigheid gekregen hebben. Zoals hieronder te zien is. De vrouw die Christus’ hand vasthoudt betreft de vrouw van de geldschieter.

Grote Kerk Naarden vanaf de vestingwerken

We zijn dankbaar dat we dit nu van zo dichtbij gezien hebben en gaan zeker een keer terug om het vanaf de grond te bekijken. We sluiten onze dag af met een bezoek aan de vestingwerken, waarvandaan we Grote Kerk Naarden nog een keer mooi in de verte zien liggen. Hier worden we nog getrakteerd op de geschiedenis van Naarden als vestingstad door de tijd heen.

(Bron: Grotekerknaarden.nl. Foto’s: redactie MAX Vandaag)