Hoe belangrijk zijn de IJsheiligen nog voor vorstgevoelige planten in de tuin?

Ervaren tuiniers weten: wacht met het planten van vorstgevoelig groen tot de IJsheiligen (11 tot en met 14 mei) voorbij zijn. Maar gaat die regel nog wel op, met de zachte winters van de laatste jaren?

Wat houden de IJsheiligen in?

IJsheiligen komt uit de volksweerkunde en de eerste berichten erover dateren van rond het jaar 1000. Sindsdien kennen we de heiligen St. Mamertus, St. Pancratius, St. Servatius en St. Bonifatius. Zij vieren hun naamdagen van 11 tot en met 14 mei en ze staan voor het gevaar van (laat) vriezend weer. Zulke late vorst kan funest zijn voor bijvoorbeeld de knoppen van fruitbomen of eenjarigen. Daarom wordt van oudsher aangeraden voor die tijd niets aan te planten dat niet tegen nachtvorst kan.

Het is niet gezegd dat het vanaf 15 mei helemaal niet meer vriest, maar die kans is gering en daarom wordt die datum als richtlijn genomen als de start van het tuinseizoen van vorstgevoelige planten.

Lees ook: Na de IJsheiligen mogen binnenplanten naar buiten, let wel hierop

Hoe belangrijk is het nog om op te passen voor late vorst met IJsheiligen?

Het komt steeds minder voor dat het in mei nog vriest en zeker na de IJsheiligen. Volgens Weeronline gaat het voor de jaren 80 nog om eens in de 2 jaar vorst in mei. Inmiddels is dat naar eens in de 6 jaar gegaan. Deze eeuw heeft het pas 4 keer op of na IJsheiligen gevroren: op 1 juni 2006, 17 mei 2012, 24 mei 2013 en 5 mei 2020.

In de afgelopen 40 jaar is de laatste vorstdag gemiddeld gezien 10 dagen naar voren verschoven. De huidige IJsheiligen gaan daarbij ook niet helemaal meer op. Wat betekent dat het dus steeds vroeger in die maand in principe veilig is om vorstgevoelige planten buiten te zetten. Volgens de klimaatscenario’s van het KNMI zal het in 2050 na 4 mei zelfs helemaal niet meer vriezen.

Toch is het op dit moment nog altijd een gok om ervan uit te gaan dat het net voor of na IJsheiligen niet meer zal vriezen. Ondanks dat de kans zeer klein is, kan het nu namelijk wel tot zelfs in de vroege zomer nog vriezen. Tot nu toe is er alleen in de periode 20 juli tot 21 augustus nog nooit nachtvorst geconstateerd. Persoonlijk wacht ik IJsheiligen bijna nooit meer af. Ik zet mijn plantjes, zoals eenjarigen, meestal 1 of 2 weken eerder buiten. Zaailingen (die eerst goed moeten afharden) en kwetsbare kuipplanten uitgezonderd. Daarbij check ik langere tijd dagelijks de voorspellingen en zo gauw de 11e tot en met de 14e mei in zicht zijn, bepaal ik hoe groot of klein de kans is dat er nog vorst komt. Waterdicht is dit natuurlijk niet, maar ik heb nog nooit te maken gehad met bevroren plantjes.

Zijn de nachten nog vrij koud, dan is het beter om planten die daar nog niet aan gewend zijn, alleen overdag buiten te zetten en voor de nachten naar binnen te halen. Wordt dat wat al te bewerkelijk, dan kunt u beter nog even wachten.

Wat kunt u doen als er toch nog late nachtvorst komt?

Komt er onverhoopt toch nog late nachtvorst, neem dan maatregelen om vorstgevoelige planten te beschermen. Dek die bijvoorbeeld af met vliesdoek of een glazen stolp. Of plaats potten zo mogelijk tijdens de nacht in een vorstvrije ruimte.

(Bron: Archief, Weeronline, AD, Buienradar. Foto: Shutterstock)