De verschrikkelijke crash van Formule 1-coureur Niki Lauda in 1976 en hoe hij 6 weken later weer achter het stuur van zijn Ferrari zit

Op 1 augustus 1976, in 2026 50 jaar geleden, krijgt de Oostenrijkse wereldkampioen Formule 1 Niki Lauda een verschrikkelijk ongeluk tijdens de Grote Prijs van Duitsland. Het tekent hem voor de rest van zijn leven. Hij crasht en zit vast in de veiligheidsgordels van zijn in brand gevlogen Ferrari. Lauda raakt ernstig verminkt aan onder andere zijn gezicht en verliest een deel van zijn oor als gevolg van de vlammenzee. Het is een wonder dat hij het ongeluk overleeft. Tot ieders stomme verbazing zit hij 6 weken later weer achter het stuur van zijn Ferrari, om zijn wereldtitel te verdedigen tegen zijn Britse rivaal James Hunt.

Niki Lauda wordt op 22 februari 1949 geboren in Wenen. Zijn grootvader is de Oostenrijkse industrieel Hans Lauda. De familie keurt de raceambities van Niki af. Ze hebben genoeg geld om de racecarrière van hem te financieren, maar weigeren dat te doen. Hij begint met racen in karting, waarna hij in 1968 racet in Minis. Hij vervolgt zijn loopbaan in de Formule Vee en Formule 3. In 1971 leent hij geld, gedekt door zijn levensverzekering, om zich een plek te kopen in het March Engineering Formula 2-team. Lauda neemt tijdens zijn eerste seizoen bij March al deel aan zijn eerste Formule 1-race en in 1972 rijdt hij mee in 12 Formule 1-wedstrijden.

Eerste wereldtitel Niki Lauda 

In 1973 sluit Lauda zich aan bij het BRM-team, waar zijn kwaliteiten zichtbaar worden. Hij behaalt zijn eerste punten in de Formule 1 tijdens de Belgische GP van 1973. Die overwinning en Lauda’s prestaties bij BRM trekken de aandacht van Ferrari. Hij tekent in 1974 een contract bij de vermaarde Italiaanse renstal. Hierdoor neemt de carrière van de Oostenrijker een vlucht. Samen met teamgenoot Clay Regazzoni maakt Lauda meteen indruk, behaalt hij zijn eerste podium bij zijn debuutrace voor Ferrari en pakt hij zijn eerste Formule 1-overwinning tijdens de Spaanse Grand Prix van 1974. 1975 is voor Lauda een dominant seizoen: hij wint 5 Grands Prix op weg naar zijn eerste wereldkampioenschapstitel en wordt de eerste Ferrari-wereldkampioen in 11 jaar, almede één van de jongste wereldkampioenen in de Formule 1.

Boycot

Het race-seizoen van 1976 is één van de meest legendarische in de Formule 1-geschiedenis. Na 9 races heeft Lauda 5 overwinningen en meer dan het dubbele aantal punten in het kampioenschap ten opzichte van zijn dichtstbijzijnde concurrent, James Hunt. Lauda probeert de andere coureurs zover te krijgen dat ze de tiende race van het seizoen, de Duitse Grand Prix op de Nürburgring Nordschleife, boycotten vanwege zorgen over de veiligheid bij het racen in de Eifel. Het gaat volgens de weersvoorspellingen ook nog regenen. Zijn voorstel wordt echter weggestemd.

Nürburgring Nordschleife

De oude Nürburgring Nordschleife wordt beschouwd als het meest uitdagende en veeleisende circuit ter wereld. Met een lengte van 22.8 kilometer is het verreweg het langste circuit op de kalender en omdat het in de bergen van de Eifel is aangelegd, heeft het meer dan 300 meter hoogteverschil. Hoewel het in 1971 enigszins is vernieuwd, behoudt het daarna nog steeds veel van het karakter, waardoor de 3-voudige Schotse wereldkampioen sir Jackie Stewart het The Green Hell, De Groene Hel noemt. De enorme omvang van het circuit betekent dat er minstens 5 keer zoveel marshals en medische ondersteuning nodig zijn in vergelijking met elke andere Grands Prix. Bovendien is het door de omvang en ligging onmogelijk om het op te waarderen naar de verhoogde veiligheidsnormen van de jaren 70. Het is smal, heeft weinig uitloopzones en veel delen zijn moeilijk toegankelijk voor de hulpdiensten.

Het is ook erg hobbelig. Op verschillende plekken, zoals de Flugplatz en Pflanzgarten, gaan de auto’s zelfs letterlijk de lucht in. De enorme omvang van het circuit betekent ook dat het weer en de omstandigheden op de baan sterk kunnen variëren, met sommige stukken droog en andere nat, waardoor het kiezen van de juiste banden moeilijk is. 2 weken eerder is er bij Flugplatz een dodelijk ongeluk gebeurd tijdens de training voor een Formula Super-Vee-race, wat, volgens Autosport, het 131e dodelijke ongeluk op de Nürburgring in zijn 49-jarige geschiedenis is.

De crash van Niki Lauda

Op 1 augustus 1976 regent het aanvankelijk op het circuit. De start wordt uitgesteld en de coureurs kiezen ervoor om op regenbanden te starten. Hunt start als 1e, Lauda als 2e. Na de openingsronde komt bijna iedereen binnen voor slicks, inclusief Lauda, die geen geweldige start heeft. Hij wisselt naar droogweerbanden en zet alles op alles om de verloren tijd goed te maken. Als hij de rechterbocht bij Bergwerk nadert, breekt Lauda’s Ferrari plotseling uit. Waarschijnlijk vanwege een technisch mankement. Hij raakt de aarden wal en komt terug op de baan. Lauda crasht met een snelheid van 190 kilometer. De brandstoftank splijt en vliegt in brand, waarbij zowel de auto als de coureur in vlammen opgaan.

Lauda zit in de Ferrari midden op de baan. De eerstvolgende naderende coureur, Guy Edwards, kan hem nog ontwijken, maar Brett Lunger kan dat niet meer. “Toen ik de bocht inging, zag ik wat vuil de lucht in gaan en ik wist dat er iets mis was, en inderdaad, toen ik de bocht uitkwam, stond hij dwars in brand midden op het circuit”, vertelt Lunger aan de BBC. “Ik vertraagde mijn auto, maar botste toch op zijn Ferrari.” Harald Ertl crasht vervolgens op Lunger en alle 3 de coureurs haasten zich om Lauda uit zijn brandende auto te helpen. Dat lukt aanvankelijk niet. Aan alle 3 de mannen wordt toegeschreven dat ze Lauda’s leven hebben helpen redden, maar de rol van de 4e, Arturo Merzario, is de belangrijkste. Merzario heeft in het verleden voor Ferrari gereden, dus hij weet hoe de veiligheidsgordels van die bolide moeten worden losgemaakt.

“Merzario heeft daar echt mijn leven gered”

“Ik was de 4e die op de crashsite aankwam, na Harald Ertl, Guy Edwards en Brett Lunger, die dachten dat hulp niet meer kon baten”, zegt Merzario tegen Taste-italy. En tegen Heroestyle.com zegt hij: “Je doet wat je moet doen. Niki schreeuwde van pijn en angst. In het begin lukte het me niet om de veiligheidsgordels los te maken. De hitte was zo intens dat ik meerdere keren terug moest stappen. Bij de 3e poging was hij bewusteloos en kon ik de gesp losmaken. Het is een wonder dat ik Niki uit de cockpit en weg van de auto kon trekken.”

Lauda tegen de BBC: “Merzario sprong in het vuur en trok me helemaal alleen uit het wrak, waardoor ik het overleefde… hij heeft daar echt mijn leven gered. Een paar seconden later en ik had het nooit gehaald.” Merzario: “’In die tijd was ik een klein kereltje zoals hij. Hoe het me gelukt is om zijn lichaam op te tillen? Dat weet ik niet. Dit bewijst dat er in gevaarlijke situaties altijd wonderen kunnen gebeuren.”’ 6 weken later geeft Lauda Merzario een gouden Rolex als dank.

Merzario probeert de vlammen te doven met een brandblusser. Bij de crash is Lauda’s helm van zijn hoofd gevlogen, waardoor zijn gezicht aan het vuur is blootgesteld. Ook zijn polsen zijn verbrand. Tevens heeft hij gebroken botten. Lauda ademt giftige dampen in, afkomstig van de brandende carrosserie en de brandstof. Medisch personeel brengt hem met een helikopter naar het Bundeswehr-ziekenhuis in Koblenz en daarna naar de Traumaklinik in Ludwigshafen. Hij raakt in een coma, een moment dat hij zich een jaar later nog herinnert. “Toen ik in het ziekenhuis aankwam… je bent heel moe, en je wilt gewoon gaan slapen. Maar je weet dat het niet gewoon slapen is, het is iets anders”, vertelt Lauda in 1977 aan de BBC.

“Verstijfd van angst”

Het ziet er somber uit voor Lauda. Lauda tegen The Telegraph: “Mijn toenmalige vrouw Marlene viel flauw toen ze me voor het eerst zag, dus ik wist dat het niet goed kon zijn.” Hij krijgt zijn laatste sacramenten. Zijn gezicht is verbrand, zijn rechteroor is grotendeels weg, evenals grote delen van zijn haar. De wonden zijn zo erg dat hij huidtransplantaties nodig heeft. Zijn oogleden worden ‘herbouwd’ uit de huid die is overgebleven van zijn oren. Wonder boven wonder weet Lauda het te overleven en een paar weken later verlaat hij het ziekenhuis.

Op de vraag of hij ooit heeft overwogen te stoppen met racen, antwoordt hij tegen The Telegraph: “Nee, geen moment, want ik wist hoe het eraan toeging, ik wist van de risico’s. Ze vroegen me of ik wilde doorgaan. Maar ik dacht altijd: ja, dat wil ik. Ik wilde zien of ik een comeback kon maken. Het verbaasde me niet dat ik een ongeluk kreeg. Al die jaren zag ik mensen vlak voor me sterven.” De verwondingen die hij heeft opgelopen, zorgen de rest van zijn leven voor gezondheidsproblemen. In juli 2018 ondergaat Lauda een dubbele longtransplantatie.

Tot ieders stomme verbazing stapt hij op 12 september, 6 weken na zijn ongeluk, weer in een Formule 1-bolide voor de GP van Italië. Hij heeft maar 2 races gemist en verschijnt op een persconferentie voor de race met zijn gezicht nog steeds in het verband. Lauda geeft later toe dat hij “verstijfd van angst” was. “Ik zei toen dat ik mijn angst snel had overwonnen”, schrijft Lauda in zijn autobiografie To Hell and Back. “Dat was een leugen. Maar het zou dom zijn geweest om mijn zwakte toe te geven en zo mijn concurrenten in de kaart te spelen. In Monza was ik verstijfd van angst.”

“De moedigste daad van een sporter die ik ooit in mijn leven heb gezien.”

Hij draagt een speciaal aangepaste helm om de pijn te beperken. Zijn ogen tranen hevig door beschadigde traanbuisjes. Bloed sijpelt door zijn verband en blijft plakken aan zijn bivakmuts. Ondanks dit alles wordt hij 4e in de Grand Prix van Italië. Sir Jackie Stewart herinnert zich: “Ik zal nooit vergeten dat hij zijn helm opzette en zoveel pijn had. Toen hij na de race uit de auto stapte, zag ik dat het bloed uit zijn helm liep.” Lauda verliest het wereldkampioenschap van 1976 met 1 punt van James Hunt. Hij besluit na 2 ronden in de laatste race in Japan te stoppen vanwege zware regenval.

De gebeurtenissen in 1976 maken Lauda tot een legende in de sport. De crash, zijn herstel en zijn uiterlijk als gevolg van de crash bepalen voor een deel zijn nalatenschap. Hij wint nog 2 wereldkampioenschappen. Zijn crash is de aanleiding voor de Formule 1 om te stoppen met het racen op de Nürburgring Nordschleife, een beslissing die ongetwijfeld levens heeft gered. Als Niki Lauda in 2019 overlijdt, beschrijft zijn voormalige teamgenoot John Watson diens terugkeer in de Formule 1 als “de moedigste daad van een sporter die ik ooit in mijn leven heb gezien”.

De rivaliteit tussen Niki Lauda en James Hunt tijdens het Formule 1-seizoen van 1976 vormt de basis voor de film Rush uit 2013.

(Bron: BBC.com, Formulaonehistory.com, Planetf1.com, Telegraph.co.uk, Heroestyle.com, GPFans.com, Wikipedia. Foto’s: ANP)