10 jaar geleden komt met de sluiting van Vroom & Dreesman een einde aan het warenhuis dat zo lang een begrip is in Nederland

Op 23 april 2016, in 2026 10 jaar geleden, sluit de laatste Vroom & Dreesman zijn deuren in Hilversum. Hiermee komt na 129 jaar een einde aan het bedrijf dat in 1912 het eerste echte warenhuis in Nederland opent. De V&D is lang een begrip in Nederland,waar klanten naar hartenlust kunnen winkelen en keuze hebben uit een uitgebreid assortiment.

Zeker voor en na de oorlog is een bezoek naar Vroom & Dreesmann een uitje. Er is in elk hart van de stad een V&D waar mensen kleding, elektronica, keukengerei, gereedschap en andere zaken kunnen kopen. En vanaf de jaren 80 is er voor middelbare scholieren de bekende schoolcampus, waar het nieuwe schooljaar wordt begonnen met het uitzoeken van een agenda en kaftpapier. V&D-topman Anton Dreesmann maakt in de jaren 80 een grote slag: hij koopt bedrijven over de hele wereld en V&D wordt een conglomeraat dat van alle markten thuis is, Vendex International. Jarenlang is het warenhuis een begrip in ons land. Toch gaat V&D, het eerste warenhuis in Nederland, in december 2015 failliet.

Oprichting Magazijn De Zon

Willem Vroom en Anton Dreesmann hebben ieder een eigen winkel. Beiden voeren destijds een ongebruikelijke strategie: lage en vaste prijzen tegen contante betaling. Ze ontmoeten elkaar in Amsterdam en besluiten te gaan samenwerken. Ze worden zelfs zwagers. Op 1 mei 1887 richten Vroom en Dreesmann een winkelketen op waar producten tegen scherpe prijzen worden verkocht.

Alle eerste winkels van V&D luisteren naar de naam Magazijn De Zon. Gevelstenen in enkele vestigingen, zoals in Deventer, verwijzen naar deze historie. Het eerste filiaal komt aan de Weesperstraat 70 in Amsterdam te staan. Vroom & Dreesmann breidt in de jaren daarna uit naar steden als Rotterdam, Den Haag, Nijmegen en Haarlem. In het begin van de 20e eeuw maakt de naam De Zon officieel plaats voor Vroom & Dreesmann, maar het publiek blijft nog lang over De Zon spreken. Later is de naam De Zon in vergetelheid geraakt en begint naast Vroom & Dreesmann ook de afkorting V&D bekend te worden.

Opening eerste echte warenhuis van Nederland

In oktober 1912 opent V&D in de Kalverstraat in Amsterdam het eerste echte moderne warenhuis in Nederland. Naast dames- en herenmode en accessoires is het assortiment uitgebreid met gordijnen, vloerkleden, meubels en bedden. Het gebouw is voor die tijd zeer groot en uiterst modern. Zo beschikt het over een eigen lichthal en een telefooncentrale. Het heeft etalages met elektrische verlichting in plaats van gasverlichting en heeft meerdere verdiepingen, die worden bereikt met een lift of met een roltrap. Het is een nieuw verschijnsel in die tijd.

Internationalisatie van V&D

De band tussen de familieleden is zeer hecht. Ze zijn katholiek en beschikken over voldoende familieleden die meewerken in het bedrijf. Na een opleiding en een periode van inwerken, worden zij uiteindelijk directeuren van nieuwe filialen. Oprichterskleinzoon dr. Anton Dreesmann is een slimme man en het is een tijd onduidelijk of hij in het familiebedrijf wil werken. Maar na de dood van zijn oudere broer in 1971 komt hij aan het hoofd van het bedrijf. De structuur van het familiebedrijf, waarbij elk warenhuis een aparte bv is van 1 familie, wordt grondig door hem aangepakt. Hij maakt begin jaren 70 van alle losse bv’s van alle familieleden van V&D een groot bedrijf met 1 aandelenstructuur.

Als dit is gerealiseerd, bouwt Dreesmann verder aan het bedrijf. Om recht te doen aan die verbreding, doopt het familiebedrijf in 1982 de naam om in Vendex International. In Dreesmans visie moet Vendex diversifiëren. Hij investeert in België en Frankrijk, Amerika en Brazilië. In 15 jaar verzamelt Dreesmann zeker 80 bedrijven en wordt Vendex International een begrip. De omzet loopt op van 2 tot 17 miljard gulden. Dreesmann is goed in het vergaren van macht en geld. Hij is een alleenheerser en sommige medewerkers zijn bang voor hem. Hij gaat in mode en koopt bedrijven als Kreymborg, Hunkemöller, Perry Sport en Claudia Sträter.

Maar ook juweliers als Siebel, elektronicaketens als Kijkshop en Dixons, supermarkten Edah en Konmar, schoonmaakbedrijven als Cemsto, uitzendbureaus als Vedior en Dactylo, de bungalowparken Vendorama en een bank, Staal Bankiers, worden onderdeel van V&D. Dreesmann neemt in andere bedrijven deel zoals in de concurrent de Bijenkorf en Peek en Kloppenburg. Zo ontstaat een conglomeraat van zeer uiteenlopende bedrijven. Anton Dreesmann is de grondlegger van de internationalisatie van het bedrijf.

Warenhuizen blok aan het been

Het bedrijf wordt echter te groot en onbeheersbaar. Het aankoopbeleid is goed, maar onderdelen worden niet goed gemanaged. Niet alle activiteiten van het bedrijf zijn winstgevend en er wordt veel geld verloren in Brazilië, in weerwil van de hoge verwachtingen van Anton Dreesmann. Hij weigert echter zich uit deze markt terug te trekken en blijft geld pompen in de verliesgevende activiteiten. De warenhuizen worden een blok aan het been: er moet steeds worden geïnvesteerd en dat kost veel geld. Die warenhuizen leiden in de jaren 80 verlies. Uiteindelijk begint de formule te kraken. Er zijn andere bedrijven die vernieuwender zijn. Er komen minder klanten naar de V&D en er is dus minder omzet. Hierdoor zijn er minder werknemers op de werkvloer en als klanten lang moeten wachten bij de kassa of als producten niet beschikbaar zijn, vertrekken ze al snel naar andere bedrijven.

Machtsstrijd

Arie van der Zwan wordt vicevoorzitter van Vendex in 1988. Dreesmann ziet aanvankelijk in Van der Zwan zijn opvolger, een professor in de economie, met wie hij goed kan opschieten. De warenhuizen worden de eerste prioriteit van Van der Zwan. Er moet iets gebeuren om weer te komen tot een gezonde en rendabele onderneming. Hij gaat zich bezighouden met de reorganisatie van het bedrijf. Dreesmann is in die tijd herstellende van een hersenbloeding en kan niet goed meer functioneren.

Van der Zwan wordt daarom aangesteld als topman van het concern. Hij reorganiseert en hij wil 1.400 werknemers ontslaan, omdat de personeelskosten te hoog zijn. Ook wil hij de Braziliaanse activiteiten afstoten. Dreesman is het echter niet eens met die reorganisatie en vindt het reorganisatieplan asociaal. Er ontstaat een machtsstrijd en Dreesmann vraagt zelfs in alle openbaarheid om het aftreden van zijn zelfgekozen opvolger. Hij komt met een plan waarin 300 gedwongen ontslagen vallen. De karakters van de 2 botsen. Dreesmann kan zoals gezegd door zijn ziekte niet meer goed functioneren en moet toezien hoe Van der Zwan leidinggeeft aan een ingrijpende beslissing voor het concern. Van der Zwan verliest uiteindelijk de strijd en moet vertrekken.

Lees ook: 90 jaar HEMA

Opkomst van internet

Vroom & Dreesmann wordt nog steeds niet vernieuwend genoeg geleid. Er is veel kritiek binnen het bedrijf. Anton Dreesman vertrekt evenals vele familieleden van het concern. Als het concern later naar de beurs gaat, stappen de families Vroom en Dreesmann ook als aandeelhouders uit. Na 90 jaar is V&D geen familiebedrijf meer. Het warenhuis gaat daarna van hand tot hand. Nieuwe investeringsbedrijven halen de best lopende onderdelen uit het bedrijf, waardoor weinig overblijft. V&D leidt jarenlang verlies, zeker als klanten meer en meer online gaan kopen. De opkomst van internet in de jaren 90 luidt de ondergang van V&D in. Pas in 2008 begint Vroom & Dreesmann een eigen webwinkel. Terwijl kledingconcern H&M bijvoorbeeld al sinds 1998 online actief is en bol.com in 2008 jaarlijks 200 miljoen euro omzet.

Het bedrijf richt zich specifieker op bepaalde doelgroepen en laat Jan des Bouvrie de vestigingen in Maastricht en Enschede restylen. Omzetstijgingen blijven echter uit. In de jaren 2013-2014 dreigt het concern onder te gaan. Het jaar 2013 sluit de V&D af met een verlies van 42 miljoen euro, het jaar erop met liefst 49 miljoen euro. De bankwereld is bezorgd en is voorzichtig met het verstrekken van krediet. De warme winter van 2015 doet V&D geen goed, waardoor van de wintercollectie weinig wordt verkocht en er voor 25 miljoen euro aan onverkochte voorraad achterblijft. Als eigenaar Sun Capital een laatste toegezegde kapitaalinjectie van 47 miljoen euro intrekt, valt eind 2015 het doek.

Sluiting laatste V&D in Hilversum

Op 31 december 2015 is het gedaan met de eerste moderne warenhuisketen van Nederland, als de rechtbank in Amsterdam het faillissement uitspreekt. De meeste lokale warenhuizen blijven nog open, om de resterende waar te verkopen. De laatste Vroom & Dreesmann sluit op zaterdag 23 april 2016 in Hilversum. De filiaalmanager sluit af met de woorden: “Voor u en al die andere miljoen klanten, daar hebben wij het tot op het laatste moment voor gedaan.” Met de sluiting is er een einde gekomen aan het 129-jarige Nederlandse warenhuisconcern en is V&D uit het straatbeeld verdwenen. Na 2 jaar afwezigheid, op 5 september 2018, komt V&D wel terug, maar dan als een online warenhuis, VD.nl.

(Bron: Andertijden.nl, Quotenet.nl, Historiek.net, Managementscope.nl, VD.nl, Dezonvan1887.nl, Nu.nl, RTL.nl, Wikipedia. Foto’s: ANP)