Hoe ontstaat ijzel en waarom is het zo gevaarlijk?

IJzel is een vorm van neerslag die in korte tijd voor extreme gladheid kan zorgen. Het ontstaat onder specifieke weersomstandigheden en kan gladheid veroorzaken die lastig te zien is. In Nederland komt ijzel regelmatig voor, vooral in de wintermaanden. Maar hoe ontstaat het en waarom kan het zo gevaarlijk zijn? In dit artikel leggen wij het uit. 

Wat is ijzel?

IJzel is regen die direct bevriest zodra deze een koud oppervlak raakt. Dit gebeurt wanneer de lucht hogerop warm genoeg is om sneeuw te laten smelten, waardoor er regen ontstaat, terwijl het vlak bij de grond juist vriest. De regendruppels koelen daardoor sterk af tijdens het vallen, maar blijven toch vloeibaar. Ze worden dan als het ware onderkoeld.

Wanneer deze onderkoelde druppels vervolgens de grond of een ander koud object raken, zoals het wegdek, auto’s, bomen of planten, bevriezen ze onmiddellijk. Op die manier ontstaat een harde, gladde en doorzichtige ijslaag. Deze gevaarlijke ijslaag wordt ijzel genoemd.

Waarom is het gevaarlijk?

IJzel is zo gevaarlijk omdat het er vaak uitziet alsof de weg gewoon nat is, terwijl er in werkelijkheid een keiharde, zeer gladde ijslaag ligt. Die laag is volledig doorzichtig, waardoor u bijna niet kunt zien dat het glad is, vooral niet als er weinig licht is of als de wegverlichting geen glans weerkaatst. Dat maakt het verraderlijk. Want weggebruikers denken dat ze normaal kunnen rijden, maar hebben eigenlijk nauwelijks grip.

De ijslaag die door ijzel ontstaat, is sterk en blijft meestal goed liggen. Auto’s en vrachtwagens kunnen er gewoon overheen rijden zonder dat de laag breekt. Iedere keer dat er een voertuig overheen rijdt, wordt het oppervlak zelfs vaak nóg gladder. Daardoor kunnen auto’s gaan slippen, zelfs als ze langzaam rijden of voorzichtig proberen te remmen. Ook voor fietsers en voetgangers is het risico op vallen groot.

Omdat ijzel zich binnen enkele minuten kan vormen en bijna niet zichtbaar is, ontstaan gevaarlijke situaties vaak onverwacht. Verkeersdeelnemers worden er door overvallen en hebben daardoor minder tijd om hun rijstijl aan te passen of om überhaupt te beseffen dat er gladheid is. Hierdoor kunnen er gevaarlijke situaties op de weg ontstaan.

Lees ook: Storm in het zuiden, ijzel in het noordwesten: hoe weet u zeker of een weerswaarschuwing geldt voor uw woonplaats?

Wanneer kunt u ijzel verwachten?

U kunt ijzel verwachten wanneer de temperatuur rond of onder het vriespunt ligt, maar er toch regen valt in plaats van sneeuw.

Dit soort weer komt vooral voor:

• Tijdens dooiaanvallen in de winter, wanneer warme lucht binnenstroomt terwijl het aan de grond nog vriest.
• In de avond en nacht, omdat oppervlakken sneller afkoelen dan de lucht erboven.
• In de ochtend, wanneer de weg nog koud is, maar er al regen valt.
• Bij mistige of vochtige omstandigheden, die soms direct kunnen aanvriezen zodra ze oppervlakken raken.

Waarom strooizout niet werkt bij ijzel

Bij ijzel is het belangrijk om extra alert te zijn, omdat de gladheid bijna onzichtbaar is en onverwacht kan ontstaan. Heeft u de keuze heeft, ga dan de weg niet op. Veel mensen denken dat strooizout de gladheid snel oplost, maar bij ijzel werkt dat juist nauwelijks. De ijslaag is hard en dicht, waardoor het zout niet goed kan doordringen en de ijslaag lang blijft liggen.

Moet u toch naar buiten, let dan op dat u rustig beweegt, extra afstand houdt in het verkeer en situaties vermijdt waarin plotseling remmen of sturen nodig is. Zo verkleint u de kans op valpartijen of slipgevaar.

(Bron: weeronline.nl, weerplaza.nl, RTV Drenthe. Foto: Shutterstock)