Wat doet een 9 meter hoog beeld van Lenin in Groningen?
Publicatiedatum: 22 april 2026
Wat doet een 9 meter hoog standbeeld van Lenin op een boerenerf in Oost-Groningen? Die vraag groeit uit tot een indringende zoektocht naar identiteit, ongelijkheid en een pijnlijke geschiedenis. Podcastmaker Kim van den Bergh onderzoekt in de podcast Het Rode Noorden waarom het beeld van een communistische leider juist in deze regio zoveel losmaakt. Wij zijn benieuwd hoe het beeld in Nederland terecht is gekomen. En dat doen we op de geboortedag van Lenin: 22 april.
Het beeld van Lenin
Het 9 meter hoge beeld van Lenin staat verscholen op het terrein van Henk Koop, in Tjuchem. Lenin staat hierin afgebeeld met een opwaaiende jas en zijn arm omhoog. Het is een exacte kopie van een beeld in Oefa, Rusland. De Russische makers geven het beeld cadeau aan de Duitse stad Merseburg, waar het in 1971 is onthuld. Het is het grootste beeld van Lenin in de DDR op dat moment. Daar staat het tot 1991, de val van de Berlijnse Muur.
Het beeld weegt 14.000 kilo en is gemaakt van brons. “Het is dus net zo hoog als een middelgrote boom of net zo hoog als een gebouw van 3 verdiepingen”, vertelt podcastmaker Kim.
Hoe komt het beeld van Lenin in Oost-Groningen terecht?
Henk Koop heeft het beeld eind jaren 90 gekocht. Of eigenlijk kocht Henk een oud vliegveld in voormalig Oost-Duitsland. “En daar was een dichte bunker en daar lag het beeld dus in”, vertelt hij in de podcast Het Rode Noorden. Het beeld is na de val van de Berlijnse Muur verwijderd. Niemand wist wat ermee gedaan moest worden en dus komt het in de bunker terecht.
De toenmalige burgemeester van het oude vliegveld vertelt Henk dat het beeld een probleem voor hem is. Daarom koopt Henk het vliegveld, inclusief beeld van Lenin. “Het was geen probleem om hem mee te nemen naar Nederland en dus heb ik ‘m geplaatst in Tjuchem, bij mijn boerderij”, vertelt Henk. En zo komt het beeld in Nederland terecht.
Een statement
Henk zet er wel een tekst bij. “Dat het een waarschuwing was voor de Europese Unie, omdat landbouw redelijk onder druk stond. Dat was meer als een spielerij in tekst, van ik waarschuw Brussel om niet al te veel met die boeren te sollen.”
Waarom doet Henk niks met het verhaal achter het beeld, vraagt Kim zich af. “Waarom dan geen museum, denk ik dan? Als je dan toch zo’n beeld hebt?” Henk zijn reactie: “Om dan een museum te maken om één beeld, dat lijkt mij wel overdreven.”
Het beeld is een paar keer verplaatst
Het beeld is een paar keer uitgeleend, onder andere bij een expositie, bij een kuuroord in Bad Nieuweschans en bij het Drents Museum. Maar inmiddels staat het beeld weer op het terrein van Henk, achter een hek.
Krijgt het beeld van Lenin een nieuwe eigenaar?
In de podcast is te horen dat Henriëtte en Freek het beeld graag willen hebben, zij willen het graag tentoonstellen aan toeristen. Gaat dit hen ook lukken? Dat is te horen in de podcast Het Rode Noorden. Daarnaast gaat podcastmaker Kim dieper in op het verhaal achter het 9 meter hoge beeld van Lenin. Ze gaat in gesprek met boeren, arbeiders, vrijwilligers, historici, communisten en inwoners van de regio. Ze ontdekt dat er veel meer pijn en woede schuilgaat achter dit beeld, dan dat op het eerste gezicht lijkt.
Oost-Groningen kent een bewogen verleden van armoede, uitbuiting door herenboeren en felle arbeidersstrijd; met als dieptepunt het zware landbouwconflict van 1929. De regio groeide uit tot één van de laatste communistische bolwerken van Nederland tot diep in de jaren 90. Dat verleden leeft nog altijd voort, vaak onuitgesproken, in families en dorpen. Het Leninbeeld blijkt voor velen geen politiek statement, maar een spiegel: van oude pijn, trots, schaamte en het gevoel niet gehoord te worden.
Beluister alle afleveringen van de podcast Het Rode Noorden op NPO Luister. Ga voor meer informatie en uitleg over podcasts naar maxvandaag.nl/podcast.
(Bron: Het Rode Noorden, NPO Radio 1, Historiek. Foto’s: MAX)
