Kunst in het wild: deze kunstwerken bezoeken Jörgen en Cathelijne in Groningen

In Nederland zijn veel kunstwerken in de openbare ruimte te vinden. U kunt ze dus ‘in het wild’ tegenkomen. Kunsthistoricus Cathelijne Blok en kunstcurator Jörgen Tjon A Fong gaan op zoek naar deze kunstwerken en hun verhaal. In aflevering 5 van Kunst in het Wild bezoeken ze Groningen. Ze bezoeken Delfzijl, Ten Post, Westerbroek en provinciehoofdstad Groningen.

In Groningen ontdekken kunsthistoricus Cathelijne en kunstcurator Jörgen hoe kunst in de openbare ruimte zichtbaar maakt wat er leeft in de regio. In Delfzijl spreken ze met de makers van een enorme muurschildering op de zijkant van een flat, die het straatbeeld een nieuw gezicht geeft. Ook staan ze stil bij een monument dat herinnert aan de aardbevingen als gevolg van de gaswinning en de impact daarvan op bewoners. In de binnenstad van Groningen stuiten ze bovendien op een opvallend urinoir, ontworpen door twee wereldberoemde Nederlandse kunstenaars. Een aflevering over trots, pijn en kunst op onverwachte plekken.

Maritiem baken in Delfzijl

Op de Dijkzichtflat aan de Kustweg in Delfzijl kunt u het Maritiem Baken bekijken. De bijna 40 meter hoge muurschildering is gemaakt door kunstenaars Michel Velt en Roos Vink en is daarmee is de grootste van Noord-Nederland.

Het werk maakt deel uit van het project Kunst aan de Dijk, dat in 2023 wordt gestart door bewoners van de flat. Bewoners willen de gevel een nieuwe uitstraling geven en kiezen daarvoor voor een maritiem thema. Dat thema verwijst naar de geschiedenis van Delfzijl als havenstad.

Op de muurschildering staat de binnenvaartschipper Liana Engibarjan afgebeeld. Zij werkt als schipper in de binnenvaart en deelt via sociale media regelmatig haar leven aan boord. Volgens Velt laat zij zien hoe de moderne scheepvaart eruitziet en doorbreekt ze het beeld dat er alleen maar mannen met witte baarden in deze sector zijn en daarmee vooral een mannenwereld is.

Abri 1 in Ten Post

Aan het Damsterdiep in Ten Post staat Abri 1. In 2002 ontwerpt en maakt Jan Konings het kunstwerk als onderdeel van de herinrichting van het dorpscentrum. Zowel het ontwerp als de titel verwijzen naar een bushokje. Een abri is een overdekt wachthuisje dat vaak bij een halte van het openbaar vervoer staat, zoals een bushokje.

Op het moment dat de buslijn uit het dorp verdwijnt, verliest Abri 1 zijn oorspronkelijke functie. Het kunstwerk dient sindsdien als uitzichtpunt en ontmoetingsplek. Vanuit de abri hebben bezoekers uitzicht op het dorp en het omliggende landschap.

Het Andere Monument in Westerbroek

Op 28 mei 2019 werd langs de A7 bij Westerbroek het kunstwerk van de Groningse kunstenaar Karel Buskes onthuld: Het Andere Monument. Het werk heeft de vorm van een grote baksteen met een scheur erin. De basksteen verwijst naar de schade die veel Groningers aan hun huis hebben opgelopen als gevolg van de aardbevingen die zijn ontstaan door gaswinning. Dat het werk precies op die dag wordt onthuld, is geen toeval. Het is dan, op een dag na, 60 jaar geleden dat het eerste gasveld wordt gevonden in de provincie.

Het Andere Monument is de tegenhanger van het kunstwerk het Gasmolecuul dat langs dezelfde snelweg staat. Dat werk viert juist de gaswinnning. Het Andere Monument laat als contrast juist de negatieve impact van gaswinning in de provincie zien.

Iso The Envelope Sculpture 2 in Groningen

Wie door de Groningse wijk Ruischerwaard wandelt, kan er bijna niet omheen. In die woonwijk staat sinds 1999 het kunstwerk Iso The Envelope Sculpture 2 van kunstenaar Frank Sciarone. Het beeld wordt op een vrije bouwkavel geplaatst en staat daardoor tussen 2 woningen in. Met een hoogte van 9 meter, een breedte van 4,5 meter en een lengte van 12 meter is het kunstwerk bijna net zo groot als de omliggende woningen.

Iso The Envelope Sculpture 2 bestaat uit een grote stalen constructie waarvan de vorm is geïnspireerd op een envelope, waar het kunstwerk zijn naam aan te danken heeft. Delen van de zijkant bekleed met golfplaten: een verwijzing naar het water van het Damsterdiep en het Eemskanaal, waar de wijk tussenin ligt.

Oase Onderweg in Groningen

Wie door de Papiermolentunnel in Groningen fietst of wandelt, komt kunstwerk Oase Onderweg tegen. Kunstenaar Hadassah Emmerich verandert in 2023 de 70 meter lange tunnel in een kleurrijk kunstwerk. Op de wanden van de tunnel zijn 6 kleurrijke landschappen te zien met als terugkerende thema: water (verwijst naar het zwembad in de buurt) en natuur. Volgens Emmerich verandert daarmee haast in een tentoonstellingshal en hoopt zij dat voorbijgangers de tunnel als een droomwereld ervaren.

Aletta Jacobs in Groningen

Op de Grote Markt in Groningen staat een standbeeld van Aletta Jacobs. Het is het enige Groninger monument van een vrouw. Kunstenaar Theresia van der Pant maakt het bronzen beeld in 1964 ter ere van Jacobs. Zij is de eerste vrouw die aan een Nederlandse universiteit studeert en later ook de eerste vrouwelijke arts van Nederland wordt. Daarnaast zet Jacobs zich in voor meer rechten voor vrouwen en speelt ze een belangrijke rol in de strijd voor het vrouwenkiesrecht.

A Star Is Born in Groningen

Naar dit kunstwerk kunt u niet alleen kijken, maar het heeft ook nog een functie. A Star Is Born is een openbaar toilet en te bezoeken aan de Schuitemakersstraat 22 in het centrum van Groningen. Het toilet is een ontwerp van architect Rem Koolhaas en de inmiddels overleden fotograaf Erwin Olof. Zij ontwierpen het urinoir als onderdeel van een stadsvernieuwingsproject A Star is Born in Groningen. Het project moest stedenbouw, architectuur, kunst en theater samen laten komen met als overkoepelend thema: water.

Het ronde toilet bestaat uit 2 wanden gemaakt van melkglas en vormen daarmee samen het yin-en-yangteken. In de wanden zijn blauw en paars afgebeelde fotocollages van Erwin Olof te zien. De foto’s verbeelden ‘de strijd der seksen’ waarop exotische vrouwen en mannen te zien zijn. Het ‘zwevende’ dak is gemaakt van roestvrij staal en heeft gaten, opgevuld met glas. Daarnaast heeft het toiletgebouw voor zowel mannen als vrouwen een aparte ingang.

Aflevering 5 van de serie Kunst in het Wild is te zien op dinsdag 23 juni 2026 om 21.20 uur bij MAX op NPO 2.

(Bron: Omroep Eemsdelta, RTV Noord, Kunstpunt Groningen, onlinemarketingagency.nl, NOS en RTV Noord. Foto’s: MAX)