PICS: 70 procent van de IC-patiënten krijgt ermee te maken, maar wat is het en hoe herkent u het?
Publicatiedatum: 4 februari 2026
Jaarlijks worden er zo’n 80.000 Nederlanders behandeld op de Intensive Care. Naar schatting krijgt 50 tot 70 procent daarvan last van Post Intensive Care Syndroom (PICS): een combinatie van lichamelijke, cognitieve en psychische klachten die het dagelijks leven langdurig kunnen beïnvloeden. Wat is het en hoe herkent u het? Wij leggen het uit.
Wat is PICS?
Een opname op de Intensive Care (IC) is een ingrijpende gebeurtenis. Niet alleen op het moment zelf, maar juist ook daarna. Veel mensen merken pas thuis hoe heftig de impact eigenlijk is. Het echte herstel begint voor velen pas zodra ze de IC verlaten. PICS is een verzameling van lichamelijke, cognitieve en psychische klachten die ontstaan na een ernstige ziekte en verblijf op de IC. Dat uit zich vaak in vermoeidheid, spierzwakte, geheugenproblemen, angst of depressie en kan het dagelijks functioneren flink belemmeren.
Denk aan werken, sociale activiteiten, sporten, of zelfs de gewone dingen thuis. Het is dus heel normaal als iemand na een IC‑opname, ondersteuning nodig heeft.
Hoe ontstaat PICS?
Er is nog weinig bekend over PICS. Dit maakt het stellen van een diagnose of het herkennen ervan soms lastig. Wat wel bekend is, is dat het ontstaat door de impact van een kritieke ziekte en de intensieve behandelingen op de IC. Er komt veel bij kijken en wordt veroorzaakt door een combinatie van verschillende factoren. Denk aan langdurige bedlegerigheid, ernstige ontstekingsreacties (sepsis), medicatie, beademing en ondervoeding.
Waar kunt u het aan herkennen?
PICS kan leiden tot lichamelijke, cognitieve en psychische klachten.
Lichamelijke symptomen
- Spierzwakte: aanzienlijk verlies van spierkracht.
- Vermoeidheid: ernstige en aanhoudende vermoeidheid.
- Pijn en gewrichtsklachten: pijn, stijfheid en gewrichtsklachten.
- Overig: kortademig, slikproblemen en haaruitval.
Cognitieve symptomen
- Geheugenproblemen
- Concentratieproblemen
- Vertraagde verwerking
- Overprikkeling
Psychische symptomen
- Angst en depressie: gevoelens van somberheid, angst en paniek.
- PTSS (Posttraumatische Stressstoornis): herbelevingen, nachtmerries, vermijden van herinneringen aan de IC.
- Stemmingswisselingen
Naasten en familie kunnen er ook last van hebben
Een levensbedreigende ziekte treft niet alleen de patiënt, maar ook naasten of familieleden. De voortdurende onzekerheid over het herstel van een dierbare, de drukke en vaak indrukwekkende IC‑omgeving, slapeloze nachten, het vele reizen naar het ziekenhuis en de gevoelens van angst en machteloosheid kunnen zwaar wegen.
Tijdens de IC‑opname wordt er soms verwacht dat er moeilijke en ingrijpende beslissingen genomen moeten worden. Deze periode kan overweldigend zijn en een grote emotionele belasting vormen. Hierdoor kunnen óók naasten psychische klachten ontwikkelen, zoals angst, somberheid, depressieve gevoelens of zelfs posttraumatische stress. In de radio-uitzending van Villa VdB is oud-IC patiënt Fons van der Voort te gast. Hij vertelt over zijn opname en de indruk die deze periode op hem én zijn familie heeft gemaakt. ‘Het enige wat ik aan de telefoon zei was sorry, omdat ik mijn gezin bijna in de steek heb gelaten.’ Beluister en bekijk het hier.
Hulp bij PICS en de rol van IC Connect
Goede nazorg na een IC‑opname is in Nederland nog niet overal vanzelfsprekend. Sommige ziekenhuizen bieden een vorm van IC‑nazorg, maar het verschilt sterk per regio en instelling. Daarom speelt IC Connect, de landelijke patiëntenorganisatie voor (voormalig) IC‑patiënten, naasten en nabestaanden, een belangrijke rol. IC Connect richt zich op informatievoorziening, lotgenotencontact en belangenbehartiging en vertegenwoordigt patiënten en families in richtlijnen, werkgroepen en overleg met zorgprofessionals. Zo zetten zij zich actief in om de IC‑(na)zorg in Nederland te verbeteren en toegankelijker te maken en om meer aandacht te vragen voor PICS.
Daarnaast ontwikkelt IC Connect hulpmiddelen en digitale platforms die patiënten helpen tijdens het herstel, zoals de IC‑HerstelWijzer en de IC‑NaastenCoach, waarmee zij ook onderstrepen hoe belangrijk goede nazorg is.
(Bron: NPOradio1, amsterdamumc.nl, icconnect.nl, telegraaf. Foto: Shutterstock)
