Patrick Wessels: ‘Waarom we liever een stuk omrijden dan aansluiten in de file (zelfs als dat langer duurt)’
Publicatiedatum: 19 november 2026
Ik moet op het moment 1x per week voor een opdrachtgever naar kantoor in Amsterdam. Heel gezellig, maar een drama zodra het begint te regenen en het vastloopt op de weg. Vooral in november, de maand waarin er volgens de ANWB de meeste files staan. Een file van ruim 1.000 (!) kilometer is in deze maand vaker regel dan uitzondering.
Dus zoeken we massaal naar alternatieve routes. We rijden liever 20 minuten om dan dat we 20 minuten stilstaan. Zelfs als we daardoor geen minuut sneller op onze bestemming zijn.
Klinkt dat onlogisch? Psychologisch klopt het wel. Omdat wachten voelt als tijdverlies. En omrijden het gevoel geeft dat we er zelf iets aan doen. Alsof we de situatie een beetje onder controle hebben.
We zijn liever langer onderweg
Al in 2017 deden wetenschappers een interessant experiment. Ze lieten 64 deelnemers in een rijsimulator kiezen uit twee routes. Een directe route met een rood verkeerslicht, waarvoor ze moesten wachten. Of een alternatieve route, zonder dat verkeerslicht.
Een derde van de deelnemers koos voor de alternatieve route, zelfs als de reistijd langer was. Alleen maar om niet voor het rode verkeerslicht te hoeven wachten.
We vinden het zo vervelend om stil te staan, dat we soms zelfs liever iets langer onderweg zijn. Het gaat ons namelijk niet alleen om de aankomsttijd. Het gevoel dat we vooruitkomen is minstens zo belangrijk.
Een afkeer van nietsdoen
Het sluit aan bij ander psychologisch onderzoek, uit 2010. Wetenschappers onderzochten toen onze collectieve afkeer van nietsdoen. Ze ontdekten dat mensen liever bezig zijn. Zelfs als die activiteit eigenlijk niets oplevert.
Dat zien we ook om ons heen. Bijvoorbeeld op het treinstation, als op het perron iedereen op z’n smartphone staat te turen. Of in de rij bij de supermarkt, waar mensen ongeduldig staan te kijken of er een andere rij sneller gaat. En in de file, als we zoeken naar een andere route. Zelfs als dat weinig tijdwinst oplevert.
We zitten elkaar vooral in de weg
Al dat ‘doen’ is echter niet zo onschuldig. Het zit anderen in de weg. RTL Nieuws onderzocht een tijdje terug hoe navigatie-apps zoals Google Maps en Waze automobilisten door dorpen en woonwijken sturen, om files te vermijden. Soms om een paar minuten reistijd te besparen, maar dat lukt lang niet altijd. Waardoor er verkeersoverlast en gevaarlijke situaties ontstaan. Daarom plaatsen gemeenten soms betonblokken om sluipverkeer tegen te houden.
Dat is toch te gek voor woorden? Zo druk zijn met onze eigen reistijd en het gevoel in beweging te blijven, dat anderen daar last van hebben?
‘Rustig blijven hangen op de strook werkt beter’
Wat is er mis met wachten? Als we weten dat omrijden vaak weinig oplevert? Sluit liever aan om ontspannen te volgen. We weten namelijk al jarenlang dat van rijstrook wisselen niet werkt. Verkeerskundig adviseur Marthe Uenk-Telgen onderzocht 64 ochtendspitsen en concludeerde: ‘Rustig blijven hangen op de strook werkt beter.’
Een onderzoek in de VS liet zelfs zien dat gematigder afremmen en weer optrekken al helpt om de doorstroming te verbeteren.
Consumentenpsycholoog Patrick Wessels combineert nieuwsberichten, wetenschappelijke artikelen en praktische tips, om dieper op de consumentenpsychologie in te gaan. Lees hier alle columns van Patrick Wessels.
Foto: Shutterstock



