Patrick Wessels: ‘Boekt AI straks onze (herfst)vakantie voor ons?

Als ik het zou willen schijnt AI mijn volgende vakantie volledig te kunnen boeken. Ik hoef maar aan te geven dat ik graag naar Spanje wil, een hotel met zwembad zoek en een beetje knappe huurauto voor de deur zou waarderen. Ik hoef dan alleen mijn koffer nog in te pakken, naar het schijnt.

Of toch niet? Omdat ik misschien wel liever naar Italië wil. Of liever in een klein hotelletje verblijf dan in een groot resort. Misschien weet ik nog niet eens wat ik precies zou willen.

AI maakt ons leven makkelijker

ChatGPT, Google AI-mode en Claude maken ons leven een stuk makkelijker. Ik hoef niet meer na te denken over wat we vanavond zullen gaan eten en als ik een lichtgewicht reisstekker zoek vertelt AI me binnen een paar tellen waar ik die kan bestellen. Sterker nog, dankzij die slimme suggesties zal ik tijdens mijn aankomende reis naar India de Langar mee-eten in Amritsar, waarna ik de lokale Sikh-bevolking in hun taal kan aanspreken en hoop te mogen helpen met dit eeuwenoude ritueel.

Addertje onder het gras

Dat soort specifieke informatie had ik normaal gesproken niet zonder reisbureau ontdekt. Het brengt me naar een -waarschijnlijk- heel bijzondere plek en het uitzoeken heeft me heel veel minder tijd gekost dan wanneer ik dat handmatig had moeten doen.

Toch zit er psychologisch een addertje onder het gras. Hoe makkelijker we het onszelf maken, hoe minder we zelf bepalen.

We willen zelf kunnen kiezen

En sterker nog, hoe voelen we ons eigenlijk over keuzes die AI voor ons uit handen neemt?

In 2024 werd er onderzoek gedaan naar de reactie van mensen, als AI aankopen voor ze doet. Uit drie experimenten blijkt dat consumenten minder geneigd zijn om AI te gebruiken, als ze zelf niet meer kunnen bepalen welke producten ze bekijken en uiteindelijk kopen.

Liever hebben we de touwtjes zelf in handen. Zelfs als AI ons tijd zou kunnen besparen.

Behoefte aan autonomie

Dat komt voort uit onze behoefte tot autonomie. We willen het gevoel hebben dat we zelf bepalen wat we doen. Niet omdat we altijd de beste beslissingen nemen, maar wel omdat het ónze beslissingen zijn. (Daarom zijn we ook trotser op een IKEA-kast die we zelf in elkaar knutselen, dan een stijlvol exemplaar van een ervaren meubelmaker).

Je kunt AI prima laten uitzoeken waar de benzine het goedkoopst is. Of waar je een goedkopere zorgverzekering kunt afsluiten. Waarom zou je daar zelf nog veel tijd insteken?

Het wordt anders als AI straks bepaalt welk cadeau je voor je partner koopt. Of welke vakantie je boekt om lekker een weekje naar de zon te gaan.

Houd de regie

Hoe weet je op basis waarvan AI voor jou kiest? En wat als je een keer wilt afwijken van je eerdere keuzes of voorkeuren? Je kunt pas zelf kiezen als je weet waaruit je kunt kiezen.

Dat betekent niet dat we AI links moeten laten liggen. De technologie is geweldig in uitzoeken, vergelijken en adviseren. Zodat je uiteindelijk zelf de keuze kunt maken.

Niet alleen omdat je dan zeker weet waarvoor je kiest. Maar vooral omdat je daardoor het gevoel van autonomie behoudt. Reken maar dat je meer geniet van de herfstvakantie die je uiteindelijk toch zelf hebt gekozen. Daar zorgt je brein wel voor.

Consumentenpsycholoog Patrick Wessels combineert nieuwsberichten, wetenschappelijke artikelen en praktische tips, om dieper op de consumentenpsychologie in te gaan. Lees hier alle columns van Patrick Wessels.

Foto: Shutterstock