Met een goed gevoel de deur uit: waarom een afscheid bij pensioen zo belangrijk is

Na jaren werken breekt opeens een nieuwe fase aan: het pensioen. Hoewel veel mensen ernaar uitkijken, heeft afscheid nemen van het werk vaak meer impact dan verwacht. Uit onderzoek van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) blijkt dat een kwart van de gepensioneerden meer had verwacht van hun afscheid. Onderzoeker bij het NIDI Hanna van Solinge, vertelt erover in het MAX-radioprogramma Villa VdB.

Een afscheid helpt om een periode bewust af te sluiten

Met pensioen gaan betekent niet alleen stoppen met werken. Het is ook afscheid nemen van een belangrijk deel van uw leven. Werk geeft structuur aan de dag, sociale contacten en vaak ook een gevoel van waardering. Een goed afscheid helpt dan ook om die periode bewust af te sluiten.

Uit onderzoek van het NIDI blijkt zelfs dat mensen die met aandacht afscheid nemen van hun werk later vaak tevredener zijn met hun leven dan mensen die geruisloos vertrekken. Een afscheid laat namelijk zien dat uw inzet is gezien en gewaardeerd. Ontbreekt die erkenning, dan kunnen mensen zich teleurgesteld, vergeten of ondergewaardeerd voelen.

Daarnaast kan het erg goede reclame zijn voor een bedrijf als een gepensioneerde na zijn afscheid nog positief over het bedrijf praat, vertelt onderzoeker Van Solinge in het NPO Radio 1 programma Villa VdB. En ook voor collega’s die achterblijven is het een belangrijk signaal dat hun inzet en bijdrage worden gewaardeerd.

Lees ook: Hoe komt u rond met uw AOW? 7 opties

Van vanzelfsprekendheid naar maatwerk

Vroeger bleven mensen vaak hun hele loopbaan bij dezelfde werkgever. Een afscheid was dan bijna vanzelfsprekend. Tegenwoordig wisselen werknemers vaker van baan. Bovendien zijn organisaties groter geworden en werken collega’s vaker hybride of op afstand. Daardoor vraagt een passend afscheid steeds vaker om maatwerk.

Van Solinge zegt daarover: “Als je maar 2 jaar ergens gewerkt hebt, kun je niet zo’n groot afscheid verwachten. Maar als je veel hebt bijgedragen, kan dat natuurlijk wel. Het gaat dus echt om maatwerk en per bedrijf verschillen de richtlijnen.”

En hoewel de invulling per organisatie verschilt, zijn er volgens de expert ook een aantal algemene uitgangspunten voor een goed afscheid.

Een goed afscheid draait om aandacht

Een waardevol afscheid zit niet in grote of kostbare gebaren, maar in persoonlijke aandacht. “Het gaat erom dat het afscheid recht doet aan de persoon en wat die persoon heeft gedaan in de organisatie”, zo stelt de onderzoeker. Stel daarom ook altijd de persoon centraal en niet de voorkeuren van een directeur of leidinggevende.

Denk bijvoorbeeld aan een oprechte toespraak of herinneringen ophalen aan bijzondere momenten. Deze richtlijn geldt ook bij een reorganisatie of wanneer iemand liever niet in de schijnwerpers staat. Ook dan is een waardig afscheid volgens de expert nog steeds belangrijk.

Wat kunnen collega’s uit het directe team doen?

Voor collega’s (dus los van de werkgever) is een pensioenafscheid, afhankelijk van de relatie, volgens Van Solinge ook een mooie kans om iemand te bedanken voor jarenlange inzet. Dat hoeft verder niet ingewikkeld te zijn. “Denk aan een boekje met herinneringen of een bepaald spel dat met de collega gedaan kan worden”.

Belangrijk is hierbij weer om rekening te houden met de wensen van de aanstaande pensionado. Niet iedereen voelt zich prettig bij een groot feest of een lange speech. Sommige mensen kiezen liever voor een bescheiden afscheid met een kleine groep collega’s. Ook dat kan een waardevol en warm afscheid zijn.

Bedenk wat u zelf een gepast afscheid vindt

Wie bijna met pensioen gaat, hoeft overigens niet altijd af te wachten wat anderen organiseren. U kunt zelf aangeven hoe u afscheid wilt nemen van uw werk en welke rol collega’s daarbij kunnen spelen. Ook kunt u (indien van toepassing) bespreken of en hoe u na uw pensionering betrokken wilt blijven bij de organisatie, bijvoorbeeld als vrijwilliger, adviseur of invalkracht.

Rituelen geven ook vaak betekenis aan een afscheid

Tot slot: rituelen kunnen vaak ook helpen om het werkzame leven op een passende manier af te sluiten. Denk aan een afscheidslunch of een laatste rondje langs collega’s. Zulke momenten markeren de overgang naar een nieuwe levensfase. Ze bieden ruimte om terug te kijken, bewust afscheid te nemen en vooruit te blikken op wat komt.

Pensioenweek bij Omroep MAX

Van 7 tot en met 11 september is het Pensioenweek bij Omroep MAX. Aanleiding is het commissiedebat over pensioenonderwerpen op donderdag 10 september in de Tweede Kamer. In verschillende MAX-programma’s en hier op MAX Vandaag, staan de gevolgen van het nieuwe pensioenstelsel centraal, zoals in het radioprogramma Villa VdB en het tv-programma Meldpunt Actueel.

Ook komt de petitie Een eerlijke pensioencompensatie aan bod. Bedoeld voor werkende 40-plussers die door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel mogelijk duizenden tot enkele tienduizenden euro’s aan pensioen mislopen. Bijna 10.000 mensen hebben de petitie op het moment van schrijven getekend.

Foto: Shutterstock