Patrick Wessels: ‘Waarom we tóch naar Spanje blijven gaan, ook als het daar 40 graden wordt’

Spanje verwacht deze zomer opnieuw miljoenen toeristen. Misschien zelfs 100 miljoen buitenlandse bezoekers. Dat is opvallend, want de Spaanse zomers worden heter en droger. Temperaturen boven de 40 graden zijn geen uitzondering meer. Bosbranden komen vaker voor. En inwoners van populaire steden en kustplaatsen laten steeds duidelijker merken dat het massatoerisme hun dagelijks leven onder druk zet.

Toch blijven Nederlanders gaan

Natuurlijk doen we dat niet omdat we dol zijn op zwetend aankomen bij de supermarkt. En instappen in een snikhete auto met een roodgloeiend stuur. We gaan omdat ons vakantiebrein anders werkt dan ons gewone brein.

We boeken met winterhersenen

Veel vakanties worden geboekt als het in Nederland nog koud, nat of grijs is. Dan voelt Spanje als precies wat we nodig hebben. Met de zon, de zee en het zwembad. Op zo’n moment klinkt 32 graden aantrekkelijk. En 38 graden? Dat klinkt vooral als lekker warm, in plaats van problematisch.

Psychologisch is dat goed te verklaren. We zijn namelijk slecht in voorspellen hoe we ons later zullen voelen. In de psychologie heet dat de projectiebias. We denken vanuit ons huidige gevoel na over een toekomstige situatie. Dus als we in maart verlangen naar zon, onderschatten we hoe benauwd of loom diezelfde zon in augustus het zal maken.

We boeken geen vakantie met het lijf van augustus
Het brein boekt met het humeur van maart.

Spanje voelt veilig en vertrouwd

Daar komt bij dat Spanje voor veel Nederlanders een positieve gevoelswaarde heeft. Spanje is niet zomaar een bestemming, Spanje is een categorie. Het biedt zekerheid. Dankzij de bekende stranden en de vertrouwde campings.

In de psychologie noemen we dat de affect heuristic. Als iets goed voelt, schatten we de voordelen hoger in en de risico’s lager. Dus denken we minder snel aan hitteprotocollen, bosbrandgevaar of de overvolle kustplaatsen met vooral andere Nederlanders.

Het is niet dat we niet slim genoeg zijn. Maar ons brein ziet vooral de zon en de zee, niet de bezwete momenten en het uitpuffen.

Iedereen gaat, toch?

En dan is er nog iets anders: de enorme massa die óók gaat. Als collega’s, buren, vrienden en familie nog steeds naar Spanje gaan, voelt dat als bewijs dat het wel meevalt. Sterker nog, er blijken er 100 miljoen per jaar te gaan. Dat is misschien wel de beste geruststelling voor het brein die er bestaat.

Sociale bewijskracht is heel sterk. We gebruiken het gedrag van anderen als aanbeveling, vooral als we zelf onzeker zijn over wat te kiezen. Als veel andere mensen een restaurant binnenlopen, zal het daar wel goed zijn. De massa maakt het risico kleiner, althans in ons hoofd.

Annuleren voelt als verliezen

Ook is een vakantie vaak al vooruit betaald. De tickets zijn geboekt en het hotel is vastgelegd.

Annuleren voelt dan als een verlies. En verlies doet psychologisch veel pijn. Dus gaat het brein de eerdere keuze verdedigen. We vertellen onszelf: ’ach, het hotel heeft airco’ en ‘we zitten aan zee, daar waait het’.

Dat kan natuurlijk waar zijn. Maar we doen het meestal vooral om onszelf gerust te stellen. Het brein is namelijk niet alleen goed in nadenken. Het is naar onszelf toe ook een uitstekende pr-machine voor beslissingen die we eerder al genomen hebben.

Kunnen we slimmer op vakantie?

Moeten we dan maar niet meer naar Spanje gaan? Nee, zo simpel is het niet. Vakantie is belangrijk. We ervaren rust en hebben plezier. We zijn met familie en maken herinneringen. Daar kan geen klimaatgrafiek tegenop.

Maar we zouden wel eerlijker kunnen zijn tegen ons vakantiebrein. Boek niet alleen op basis van het verlangen naar zon, maar ook op basis van het lijf dat straks met die zon moet omgaan. Kijk naar de maand en de regio. Overweeg het voor- of naseizoen, in de vakanties die daar beschikbaar zijn. Of kies een bestemming waar het nog prettig warm is, in plaats van bloedheet.

Vakantie draait uiteindelijk niet om zoveel mogelijk zonuren. Het draait om genieten en om thuiskomen met een goed gevoel. Bij voorkeur zonder dat u halverwege de boulevard ontdekt dat uw slippers aan het asfalt zijn vast gesmolten.

Consumentenpsycholoog Patrick Wessels combineert nieuwsberichten, wetenschappelijke artikelen en praktische tips, om dieper op de consumentenpsychologie in te gaan. Lees hier alle columns van Patrick Wessels.