Kunst in het Wild: deze kunstwerken bezoeken Jörgen en Cathelijne in het oosten van het land

In Nederland zijn veel kunstwerken in de openbare ruimte te vinden. U kunt ze dus ‘in het wild’ tegenkomen. Kunsthistoricus Cathelijne Blok en kunstcurator Jörgen Tjon A Fong gaan op zoek naar deze kunstwerken en hun verhaal. In aflevering 3 van Kunst in het Wild bezoeken ze plaatsen in het oosten van het land. Ze bezoeken Zwolle, Borne, Bathmen, Apeldoorn en Heerde.

Over kunst in het oosten

In dit deel van het land duikt kunst op onverwachte plekken op. Zo ontdekken Jörgen en Cathelijne het fenomeen rotondekunst en hoe kunst kan ontstaan vanuit een buurtinitiatief. In Zwolle ontmoeten ze kunstenaar Giny Vos, die vertelt over haar indrukwekkende Feniks: een kunstwerk van 20 meter hoog langs de A28. In Apeldoorn spreken Cathelijne en Jörgen met omwonenden van De rode muur, een kunstwerk dat al jarenlang uiteenlopende reacties oproept. Een aflevering over zichtbaarheid, betrokkenheid en de vraag van wie kunst in de openbare ruimte eigenlijk is.

De Zieleschepen in Zwolle

Dit is een kunstwerk met 16 stukken. Langs de oevers van de Vecht bij Zwolle liggen deze Zieleschepen. Ze zijn gemaakt door Cornelius Rogge. Hij maakte ze tussen 2010 en 2014. Het zijn geen gewone boten, maar ze dienen als sokkels voor betekenisvolle beelden. Het nodigt uit tot eigen interpretatie, daarom hebben de losse boten ook geen naam. U kunt De Zieleschepen hier vinden.

Feniks in Zwolle

Ten noorden van Zwolle staat langs de A28 een grote vuurvogel: de Fenix. Het is een zogenoemd landmark, gemaakt door kunstenaar Giny Vos. Het is gemaakt van titanium, dit geeft verschillende kleuren wanneer zonlicht op het kunstwerk valt. Zo variëren de kleuren van paars en oranje naar blauw en geel. Het kunstwerk moet inwoners van Zwolle en het Vechtdal het gevoel geven weer thuis te komen. U kunt de Fenix hier vinden.

Mammoet Boris in Borne

Dit kunstwerk van Mammoet Boris in Borne heeft een bijzondere geschiedenis. Bij graafwerkzaamheden in 1996 stuit een kraanmachinist op grote botten. Hij vermoedt dat die niet zomaar van een dier afkomstig zijn en schakelt hulp in. Het blijken botten te zijn van een wolharige mammoet, zo’n 34.000 jaar oud. Er komt een officiële opgraving, waarbij in totaal 64 botten opgegraven worden. Daarmee is het de grootste mammoetvondst in Nederland. Kunstenaar Patrick Josso maakt Mammoet Boris 3,5 meter hoog, met enorme slagtanden. In 2017 is het kunstwerk geplaatst, nadat een inwonersinitiatief dit mogelijk maakt. Mammoet Boris is hier te vinden in Borne.

De Dorpsdokter in Bathmen

Wie dit beeld van De Dorpsdokter in Bathmen wil zien, moet wel weten waar het staat. Het staat namelijk in een boom, een beetje verborgen tussen de takken. Alsof de dorpsdokter neerkijkt op wat er allemaal gebeurt op de grond onder hem. Het is een klein bronzen beeldje, als eerbetoon aan alle dorpsdokters die Bathmen gekend heeft. Qua uiterlijk is het beeld gebaseerd op een specifieke dorpsdokter: Herman Pieter Schönfeld Wichers, ook wel bekend als schrijver Belcampo. Hij had de gewoonte om in een boomhut aan zijn romans te werken. Het beeld is gemaakt door Theo Schreurs en kunt u hier vinden.

Three Floating Figures in Apeldoorn

De officiële naam van dit kunstwerk is Three Floating Figures, maar de meeste Apeldoorners noemen het de Maagden van Apeldoorn of de Zwevende Maagden. Het zijn 3 bronzen vrouwen die zweven in een kring, midden op een rotonde. Alle 3 zweven ze op een andere kant, de ene op haar buik, de andere op haar zij en de laatste op haar rug. Zo lijkt het alsof ze meedraaien met het verkeer op de rotonde. Het kunstwerk is gemaakt door Elisabeth Stienstra, speciaal voor deze plek. U kunt het kunstwerk hier vinden.

De Rode muur in Apeldoorn

Op een plek tussen een belangrijke doorgaande weg en een woonwijk in Apeldoorn staat een 12 meter lange knalrode muur. Het vormt de overgang van de drukke weg naar de wijk erachter. In de muur zit een deuropening, waarachter grijze elementen zoals een rechthoek, kubus en bal te zien zijn. De kunstenaar is Alfred Eikelenboom. Wanneer hij zijn plannen presenteert, komt de buurt in protest. Ze willen geen grote muur voor hun huizen. Maar wanneer ze meer te weten komen over de plannen, worden ze toch enthousiast. Uiteindelijk is er een groot feest gegeven, toen het kunstwerk klaar was in 1998. De Rode Muur kunt u hier vinden in Apeldoorn.

De ontmoeting in Heerde

Op het Heerderstrand staat een kunstwerk met 60 sculpturen, wat De Ontmoeting wordt genoemd. Het zijn mannen, vrouwen en kinderen die langzaam het water in- en uitlopen. De figuren komen steeds dieper in het water te staan. Dit heeft meteen een praktische functie: hierdoor kunnen mensen globaal zien tot waar ze ongeveer kunnen staan in het water. De kunstenaar is Frans Goldhagen en is geplaatst in 2012. De Ontmoeting kunt u hier vinden.

De serie Kunst in het Wild aflevering 3 is te zien op dinsdag 9 juni 2026 om 21.20 uur bij MAX op NPO 2.

(Bron: Kunstwegen, Visit Zwolle, Visit Borne, Buitenkunst in Deventer, gemeente Apeldoorn, geheugen van Apeldoorn, Visit Heerde. Foto’s: MAX)