Van bakkie troost tot bakkie pleur, zo is koffie aan die bijnamen gekomen

Nederlanders zijn dol op hun kop koffie. Niet zo gek dat onze taal er meerdere woorden voor kent. Zo kennen we het ook als bakkie troost en bakkie pleur. Maar waar komen deze namen oorspronkelijk vandaan? We zijn in de geschiedenis ervan gedoken.

Bakkie troost

In het geval van bakkie troost zegt de naam het al: het is bedoeld om troost of steun te geven. In vroeger tijden wordt het drinken van koffie al gezien als een steuntje in de rug. Maar daarin staat het populaire drankje niet alleen. Aan meer drankjes is een troostend effect toebedeeld. Whisky is ook wel troostwater genoemd, bier troostbier en een borrel troost der armen, vaderstroost of een zielentroostertje.

Een uitgelezen moment voor troost is een begrafenis. Op haar website Eetverleden.nl vertelt culinair historicus Manon Henzen dat een kop koffie (met een plak cake) na afloop historisch gezien een sterk vereenvoudigd slotstuk is van een lange traditie rouwmaaltijden. De betekenis van bakkie troost zoals we hem nu kennen, is inmiddels alweer lange tijd ingeburgerd. Zo staat het al vermeld in een woordenboek van het Zaans uit 1897.

Lees ook: Waarom u een glaasje water krijgt bij een kop koffie en het effect van koffie op de nieren

Bakkie pleur

Voor de herkomst van bakkie pleur zijn er meerdere opties mogelijk. Het is helaas tot op de dag van vandaag niet helemaal duidelijk wat de precieze oorsprong is. Eén van de ideeën erover is dat het afkomstig is van Rotterdamse havenarbeiders. Het Franse woord voor huilen is pleurer en in het geval van de haven slaat het op het zware havenwerk, dat om te huilen is. Het idee is dat de arbeiders na hun zware werk wel een opkikker kunnen gebruiken, in de vorm van een kop koffie. Dat is dan ook weer een verwijzing naar een bakkie troost. Of zou het misschien slaan op de koffie, die om te huilen is?

Een tweede verklaring is dat de havenarbeiders de zware zakken die ze tillen neer pleuren, net als koffie in kopjes. Waarbij pleuren een ander woord is voor smijten. En een derde verklaring voor het bakkie pleur is dat een kop koffie een afsluiter kan zijn. Na deze laatste bak kun je dan ‘oppleuren’.

Tegenwoordig wordt koffie niet zo vaak meer voluit bakkie troost of bakkie pleur genoemd, maar zeker in Zuid-Holland en de provincie Utrecht is het heel gangbaar om in plaats van koffie ‘bakkie’ te zeggen.

(Bron: KIJK, Eetverleden.nl, Eerlijkkoffie.nl, Indebuurt.nl. Foto: Shutterstock)