Patrick Wessels: ‘Waarom we blijven kijken naar liveblogs over de oorlog (ook al kunnen we er niets aan doen)’

De oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran domineert al dagen het nieuws. Vrijwel alle grote Nederlandse nieuwssites houden een liveblog bij. Op Nu.nl, AD.nl en bij NOS verschijnt er elke paar minuten een update. En eerlijk is eerlijk, veel mensen kijken daar vaker naar dan ze eigenlijk zouden willen.

Nog even checken wat er gebeurd is. Nog één update. En nog één. Waarom doen we dat? We kunnen de situatie niet beïnvloeden. Maar het voelt belangrijk om erbij te blijven. Psychologisch zijn daar een paar verklaringen voor.

Het gevoel van controle

Wanneer er ergens in de wereld iets ernstigs gebeurt, ontstaat er automatisch een gevoel van onzekerheid. Oorlog is daar misschien wel het ultieme voorbeeld van. Ons brein houdt niet van onzekerheid. Sterker nog, onzekerheid geldt volgens psychologen als een van de meest stressvolle situaties. Soms kun je nog beter slecht nieuws krijgen dan lang in onzekerheid blijven.

Om een gevoel van controle terug te vinden gaat ons brein op zoek naar informatie. Elke update in een liveblog voelt als een heel klein stukje controle. Omdat we iets beter begrijpen wat er gebeurt. Net iets beter op de hoogte zijn. Of weten waar we staan. Dat gevoel van controle is grotendeels een illusie. Het zorgt niet echt voor meer controle. Maar psychologisch werkt het.

Nieuwe prikkels

Liveblogs hebben daarnaast nog een ander effect. Ze werken een beetje zoals sociale media. Elke update is een kleine nieuwe prikkel voor het brein. Misschien gebeurt er iets belangrijks, misschien niet. Maar het kan wel. En juist dat maakt het spannend.

Binnen de psychologie spreken we van variabele beloning. Het is hetzelfde principe dat verklaart waarom gokkasten en social media zo populair zijn. Soms is er groot nieuws, soms niet. Maar omdat je niet weet wat er op welk moment komt, blijft u iedere keer kijken. Het brein denkt steeds: ‘misschien staat er nu iets belangrijks’. Dus verversen we de pagina nog een keer.

Af en toe afstand nemen helpt

Door de enorme beschikbaarheid van nieuws en korte updates krijgen we het gevoel dat we alles moeten volgen. We willen niet achterlopen. En later pas horen dat er iets groots gebeurd is, terwijl we het zelf hebben gemist. Het is een vorm van FOMO, van Fear Of Missing Out. Bij nieuws over iets heftigs zoals een oorlog werkt dat effect sterker. Elke update kan belangrijk zijn, zelfs voor ons in Nederland. Toch kan het verstandig zijn om af en toe bewust een beetje afstand te nemen van het live-nieuws. Zeker bij grote internationale gebeurtenissen die dagen of zelfs weken duren.

Het nieuws blijft er toch wel. En de belangrijkste ontwikkelingen kunt u later lezen in een samenvatting. Psychologen ontdekten dat mensen die hun nieuwsconsumptie beperken zich vaak rustiger voelen en beter geïnformeerd blijven. Ze volgen de grote lijnen, zonder overspoeld te raken door steeds kleine updates. Dat is eigenlijk precies wat ons brein nodig heeft. Ook al voelt dat misschien niet zo.

Consumentenpsycholoog Patrick Wessels combineert nieuwsberichten, wetenschappelijke artikelen en praktische tips, om dieper op de consumentenpsychologie in te gaan. Lees hier alle columns van Patrick Wessels. 

(Fot0: Shutterstock)