Hoe zit het? Waarom blijft smeerkaas smeerbaar terwijl gewone gesmolten kaas hard wordt?
Publicatiedatum: 7 april 2026
Ogenschijnlijk simpele vragen zijn vaak het moeilijkst om te beantwoorden. In de rubriek Hoe zit het? proberen wij elke week het antwoord te vinden op zulke vraagstukken. Deze keer: waarom blijft smeerkaas smeerbaar in de koelkast terwijl gewone kaas hard is?
Wat is smeerkaas?
Smeerkaas is een zachte, romige kaas die ontstaat door kazen te verhitten en te verwerken tot een glad geheel. Het heeft een constante en smeerbare structuur. Tijdens de productie worden ingrediënten toegevoegd zoals water, vet en smeltzouten.
Hoe wordt smeerkaas gemaakt?
De basis van smeerkaas is natuurlijk kaas. In de fabriek worden stukjes overgebleven kaas verzameld. Dat kunnen allerlei soorten zijn: jong, belegen of restjes die niet goed genoeg zijn om zo te verkopen. Die stukjes worden in kleinere blokjes gesneden zodat ze goed kunnen smelten. Daarna gaan al die stukjes samen in een grote pan. Deze pan wordt verwarmd, net zoals u thuis kaas zou smelten, maar in de fabriek gebeurt dat veel preciezer. De temperatuur en het mengen worden daar gecontroleerd zodat alle kaassoorten gelijkmatig smelten. Door de warmte worden de kazen zacht en vloeien ze in elkaar over tot een gladde massa.
Als de kaas gesmolten is, worden er ingrediënten toegevoegd om de kaas romiger en smeerbaar te maken. Er komt een beetje water bij, soms wat boter of room, zodat de kaas niet te dik wordt. Ook worden er smeltzouten toegevoegd. Die smeltzouten spelen een belangrijke rol in de structuur van smeerkaas.
Waarom blijft het smeerbaar?
Smeerkaas blijft zacht door de smeltzouten die eraan worden toegevoegd. In gewone kaas zitten eiwitten en calcium die samen de kaas stevig maken. U kunt het zien als kleine verbindingen die alles bij elkaar houden. Smeltzouten halen dat calcium los, waardoor die verbindingen uit elkaar vallen en de kaas tijdens het verwarmen veel soepeler wordt. Normaal gesproken zouden vet en water in gesmolten kaas uit elkaar gaan, net zoals olie en water dat doen. Dankzij de smeltzouten gebeurt dat niet. Zij zorgen ervoor dat vet en water zich goed blijven mengen, waardoor de smeerkaas mooi glad blijft en niet vettig of korrelig wordt.
Daarnaast zorgen de smeltzouten ervoor dat de kaas niet meer hard wordt zodra hij afkoelt. Bij gewone gesmolten kaas krijgt u weer een stevig stuk wanneer het koud wordt. Bij smeerkaas kan dit niet meer ontstaan. Daarom blijft smeerkaas zacht en smeerbaar, zelfs rechtstreeks uit de koelkast. Door al deze toevoegingen is smeerkaas relatief zout en bevat het behoorlijk wat E-nummers.
Welke soorten smeerkaas zijn er?
In de loop der jaren is het aanbod smeerkaas enorm uitgebreid. Naast de klassieke naturel variant vindt u tegenwoordig allerlei smaken in de supermarkt. Denk aan smeerkaas met kruiden, ham, salami, tomaat, ui of zelfs sambal. Ook bestaan er light‑versies van smeerkaas. Deze bevatten minder vet en vaak wat meer water, maar door de smeltzouten blijven ze toch zacht en goed smeerbaar.
Heeft u een vraag voor een Hoe zit het? Aarzel dan niet en stuur deze in via dit formulier.
(Bron: KRO-NCRV, 24Kitchen, Voedingscentrum. Foto: Shutterstock)
