Van oergeluiden tot moderne melodieën: dit is de geschiedenis van muziek

De één houdt van rock, de ander van klassiek of discomuziek. Smaken verschillen. Sinds het begin van muziek heeft het veel ontwikkelingen doorgemaakt. Er zijn door de jaren heen meer instrumenten bijgekomen en ook steeds meer verschillende muziekgenres geboren. Maar waar en wanneer is muziek eigenlijk ontstaan? Wij nemen u mee terug in de tijd.

Voor veel mensen is muziek vanzelfsprekend in het dagelijks leven. Het zit vast genesteld in ons leven: een liedje op de radio, bij een concert, of in het theater. Muziek bestaat al eeuwenlang, maar wanneer het precies in ontstaan weten we niet. Dat komt omdat muziek geen tastbare sporen achterlaat zoals tekeningen of bouwwerken bijvoorbeeld wel doen. Wetenschappers hebben toch een aanleiding om te stellen wanneer muziek ongeveer is ontstaan. Denk aan oude muziekinstrumenten en kennis over menselijk gedrag.

De eerste sporen van muziek

Het is moeilijk om een tijdsperiode aan het ontstaan van muziek vast te plakken. Hoogleraar Henkjan Honing vermoedt dat het is ontstaan in de tijd van de neanderthalers, tussen de 400.000 en 45.000 jaar geleden, vertelt hij in een artikel van de wetenschappelijke website NEMO. Het oudste concrete bewijs van muziek is een fluit van ongeveer 35.000 tot 60.000 jaar oud. Dit instrument is gemaakt uit een gierenbot en is gevonden in Europa. Het bevat meerdere gaatjes waarmee verschillende tonen kunnen worden gespeeld. Dit voorwerp wijst erop dat mensen toen al bezig waren met het maken van geluid, toonhoogte en ritme.

Met deze vondst is niet zeker te zeggen dat muziek toen pas is ontstaan. Onderzoekers denken dat muziek ouder is dan dit instrument. Zingen, klappen en ritmes maken met het lichaam laten namelijk geen herleidbaar spoor achter. Ze hadden in die tijd immers nog geen opnameapparatuur of camera’s om dit vast te leggen. Het is volgens onderzoekers aannemelijk dat muziek al bestond voordat mensen instrumenten maakten.

Lees ook: Filmmuziek Top 400 dit jaar twee keer zo lang: ‘Er zijn zoveel pareltjes die we anders moeten missen’

Groepsgevoel en communiceren

Waarom mensen muziek zijn gaan maken, is niet bekend. Er bestaan verschillende theorieën. Muziek zou een manier zijn om indruk te maken of sociale vaardigheden te laten zien. Een andere theorie is dat muziek is ontstaan om het groepsgevoel te versterken en te verbinden tijdens bijvoorbeeld rituelen of gezamenlijke activiteiten. Hoe muziek in de eerste jaren klinkt, is ook niet te zeggen. Wetenschappers denken dat muziek toen eenvoudig is en gemaakt met stemgeluiden, ritme, en herhalingen daarvan. Deze vorm van muziek kan helpen te communiceren om bijvoorbeeld emoties over te brengen zonder elkaar te waarschuwen.

Muziek van vroeger naar nu

Muziek is in de loop van de geschiedenis steeds verder ontwikkeld. In Europa krijgt muziek rond de middeleeuwen vooral een plek binnen de kerk. Later wordt muziek ook buiten religieuze context belangrijk en groeit daarmee uit tot kunstvorm. Muziek wordt steeds vaker bedacht en opgeschreven, waardoor ingewikkelde structuren mogelijk worden en muziek ook beter kan worden bewaard.

Lees ook: Altijd al een muziekinstrument willen leren bespelen? Probeer het eens online uit

Ontstaan instrumenten

Ook instrumenten ontwikkelen zich door je jaren heen steeds verder. De viool vindt haar oorsprong in de 16e eeuw en is ontstaan in Italië. Dit instrument wordt in die tijd gemaakt door Andrea Amati en hij wordt daarmee beschouwd als de grondlegger van vioolbouw. De piano is iets later bedacht door Bartolomeo Cristofori, rond 1700 in Florence in Italië. Deze 2 instrumenten hebben het mogelijk gemaakt om muziek rijker en veelzijdiger te maken. Daarmee groeit muziek niet alleen in veelzijdigheid, maar ook in beleving.

Ontwikkeling en verspreiding van muziek

De muziekgenres die we vandaag de dag kennen, zoals: jazz, rock en pop, zijn vrij jong. Vroeger is muziek vooral functioneel gebruikt om op te dansen, tijdens kerkdiensten of tijdens ceremonies. Bepaalde muziek wordt in een categorie geplaatst en met een moment of gebeurtenis verbonden. Pas jaren later ontstaan duidelijke stijlen en genres. Vooral vanaf de 19e en 20e eeuw ontwikkelen muziekgenres zich snel. Techniek speelt daarbij een grote rol. Mede door de komst van opnameapparatuur, radio en digitale muziek kan muziek zich sneller verspreiden. Daardoor ontstaan er steeds meer verschillende stijlen en wordt muziek toegankelijk voor een groter publiek.

(Bron: NPO Kennis, vrt.be, NEMO, NPO klassiek, muziekindex.nl, maxazine.nl. Foto: Shutterstock)