Josine Droogendijk: ‘Een vlotte babbel krijg je er helaas niet automatisch bij als het leven je naar een paleis leidt’

De speeches van prinses Amalia zijn nog op één hand te tellen, maar dat zal niet lang meer duren. Als koningin of prinses hoort het spreken voor een groot publiek evengoed bij je taak als vrolijk wuiven en lintjes knippen. Maar hoe leren de royals eigenlijk goed speechen? Royaltyverslaggever Josine Droogendijk praat ons bij over verborgen zenuwen, kiezelstenen en de 3 seconden-regel.

18 worden

Toen ik in 2008 mijn 18e verjaardag vierde, was ik hartstikke zenuwachtig. Een klein beetje voor de cadeaus, maar vooral voor de rijinstructeur die rond de klok van 11 uur bij mijn huis zou verschijnen. Ik kon die stomme lesauto in gedachten wel verbannen naar het einde van de wereld. Maar toen dat eerste lesuur voorbij was, hoefde ik me gelukkig alleen nog maar te bekommeren om de taart en de bitterballen.

Hoe anders was de 18e verjaardag van prinses Amalia. Een dag na haar volwassenwording werd ze samen met haar ouders verwacht bij de Raad van State. Daar, te midden van alle nette dames en heren, moest de prinses haar eerste speech geven. De zenuwen kon je als televisiekijker voelen en zien. De eerste zinnen gingen nog wat twijfelend, maar al snel werd duidelijk dat het met dit onderdeel van het vak wel goed zou komen.

Leren spreken in het openbaar

Een vlotte babbel krijg je er helaas niet automatisch bij als het leven je naar een paleis leidt. De bekendste stoomcursus ‘koninklijk spreken’ staat op naam van de Britse koning George VI. Om zijn ernstige stotteren en faalangst te overwinnen, kreeg hij de meest wonderlijke oefeningen voorgeschoteld. Zo moest hij spreken met zijn mond vol kiezels. Toen duidelijk werd dat dit niet hielp, huurde George VI de eigenzinnige therapeut Lionel Logue in. Die gooide alle ouderwetse methoden overboord en richtte zich op ademhalingsoefeningen. Om de blokkades in de spraak te omzeilen, liet hij de koning zinnen opzingen, ritmisch bewegen en speeches oefenen met een luidruchtige koptelefoon op. Alles om de spanning in de keel fysiek te doorbreken. Meer hierover is te zien in de film The King’s Speech (2010).

Verlegenheid zat ‘Shy Di’ behoorlijk in de weg

2 generaties later worstelde prinses Diana met een ander probleem dat een goede speech flink in de weg kan zitten: verlegenheid. Stemcoach Peter Settelen pakte dat grondig aan. Hij veranderde de privébioscoop van Kensington Palace in een heuse oefenruimte. Prinses Diana moest eindeloos spreken, terwijl ieder woord werd opgenomen met een camera. Na afloop moest de prinses naar haar eigen lichaamstaal kijken. Om haar buikademhaling te versterken, moest ze ook plat op de grond liggen en luidkeels verhalen vertellen. Zo kon ze horen waar haar stem vandaan moest komen. Het harde werken had gelukkig resultaat. Shy Di verdween steeds meer naar de achtergrond.

Interne opleiding

Soms hoeft het advies niet van een ingehuurde expert te komen. In Spanje ging het er achter de schermen minstens zo streng aan toe toen kroonprins Felipe en nieuwslezeres Letizia Ortiz een stel werden. Felipe stond bekend als een wat houterige lezer. Letizia, jarenlang het gezicht van het Spaanse avondnieuws, nam haar echtgenoot meteen onder handen. Achter de schermen kreeg de prins ongezouten kritiek op zijn handgebaren, oogcontact en intonatie. Binnen een paar jaar zag de Spaanse pers een compleet veranderde monarch: dynamischer, warmer en zonder spreekangst.

Soms is het een mentaal gevecht, dat spreken

Dat het zelfs voor doorgewinterde royals een mentaal gevecht blijft, zien we aan koning Willem-Alexander. De troonrede gaat hem steeds beter af, maar bij een spontane speech kun je aan zijn lichaamstaal aflezen dat hij zenuwachtig is. Zo hakt hij met zijn handen in de lucht, in een poging om zijn woorden nóg meer kracht bij te zetten en tegelijkertijd te winnen van zijn adrenaline. Leent de situatie zich niet voor armgebaren, dan knijpt hij vaak zijn vuisten ferm dicht. Om gestotter te voorkomen, laat hij zijn toespraken schrijven door een professionele tekstschrijver. Voorkomen is immers beter dan genezen.

Iedereen heeft zo zijn manieren om in het openbaar te spreken

Van Prins Harry weten we dat hij graag zijn colbert vastgrijpt tijdens een speech. Zo staat hij verankerd en valt het minder op dat hij door de zenuwen trilt. Veel royals pakken ook met beide handen hun papieren of de katheder vast. Koningin Elizabeth II leerde van haar mediatrainer de 3-secondenregel. Oogcontact maken, de zin in gedachten nemen, en minimaal drie seconden de lens inkijken voordat de blik weer naar het papier gaat. Zo kon ze voorkomen dat het volk tijdens een toespraak alleen maar naar haar grijze krullen zat te staren.

Journaliste Josine Droogendijk schrijft blogs, vlogs en columns over koninklijke mode en ze schuift regelmatig aan bij Tijd voor MAX. Ze volgt de royals in binnen- en buitenland op de voet. Over de kledingstijl van koningin Máxima raakt Josine niet uitgesproken. Lees hier al haar columns.

Foto: ANP