Josine Droogendijk: ‘Een eerbetoon moet niet uitmonden in een flater’

Glitter, glamour en… een zware borstster die je jurk naar beneden trekt. Voor royals is een gala naast een feestje vaak ook een logistieke puzzel. Want wanneer draag je een onderscheiding, en hoe? Royaltyverslaggever Josine Droogendijk nam een diepe duik in de wereld van koninklijk decorum. “Een eerbetoon moet niet uitmonden in een flater.”

Duidelijke dresscode

Als kledingvoorschriften ter sprake komen, is dat in Nederland vaak op mopperende toon. De do’s en don’ts zouden beperkend zijn, vervelend, en zorgen voor onwelkome kosten. Toch is een beetje extra duidelijkheid geen overbodige luxe. Niets zo vervelend als under- of overdressed bij een feestje arriveren. Vraag maar aan Maria Teresa, die op de tweede dag van het Zweedse staatsbezoek wél een diadeem droeg en gastvrouw Silvia níet. Gelijk na aankomst liet ze haar kapster optrommelen, die het juweel moest verwijderen. Het leverde een hoop stress op, dat met een duidelijke dresscode op de uitnodiging simpelweg voorkomen had kunnen worden.

Bij het huwelijk van Albert en Charlene van Monaco ontbrak een duidelijk kledingvoorschrift eveneens, wat resulteerde in een ratjetoe aan onderscheidingen. Zo liet Máxima alle franjes achterwege. Katherine van Servië droeg een ordelint en borstster. Mary van Denemarken besloot alleen een borstster te dragen, terwijl Mette-Marit een klein lintje op haar jurk speldde. Welke dame de juiste keuze had gemaakt, is tot op de dag van vandaag een groot raadsel.

Draagwijzer

In Nederland zijn de do’s en don’ts doorgaans een stuk duidelijker. Om te begrijpen wanneer wat wordt gedragen, beginnen we bij het begin. Als koning Willem-Alexander een onderscheiding uitreikt aan een van zijn collega’s, dan krijgt diegene naast een kistje vol klinkend metaal ook een draagwijzer. Daarin staat precies vermeld welke decoraties horen bij welk kledingvoorschrift. Het is dus nooit de bedoeling om de gehele inhoud van het kistje op te spelden. Bij het kledingvoorschrift white tie (groot gala) komen de grootste decoraties aan bod. De onderscheiding zelf hangt dan aan een ordelint, en vaak hoort er ook nog een borstster bij, die – anders dan de naam doet vermoeden – vaak net boven de taille wordt opgespeld.

Bij de dresscode black tie dragen de heren een smoking, zwarte (vlinder)das en een klein lintje met daaraan de miniatuurversie van de onderscheiding. Dit noem je het miniatuurversiersel, dat op de plek van het hart gespeld moet worden. Bij dames is deze decoratie vaak een klein strikje, waaraan dan de miniatuurversie van de onderscheiding hangt. Als de kleding het toelaat, dragen dames hem ook op de linkerschouder.

Bij de dresscode black tie dragen de heren een smoking, zwarte (vlinder)das en een klein lintje met daaraan de miniatuurversie van de onderscheiding. Dit noem je het miniatuurversiersel, dat op de plek van het hart gespeld moet worden. Bij dames is deze decoratie vaak een klein strikje, waaraan dan de miniatuurversie van de onderscheiding hangt. Als de kleding het toelaat, dragen dames hem ook op de linkerschouder.

Nu is het niet zo dat iedere monarchie dezelfde regels hanteert. Zo worden er tijdens Nederlandse begrafenissen geen onderscheidingen gedragen, terwijl dat in het buitenland soms wel gebruikelijk is. Krijgt de koning een onderscheiding, dan leest zijn valet nauwkeurig de bijbehorende draagwijzer door.

Een eerbetoon dragen, maar hoe?

Als de koning eenmaal weet wát hij moet dragen, is het ook altijd nog de vraag hóe de onderscheiding gedragen wordt. Een eerbetoon mag immers niet leiden tot een flater. Zo zijn er strenge regels over de draagwijze van een ordelint. De Nederlandse onderscheidingen draag je van de rechter schouder naar de linker heup, in Denemarken precies andersom. Prinses Marie-Chantal van Griekenland vergistte zich recent in de richting. Bij aankomst werd ze subtiel geattendeerd op de fout, zodat ze vlak voor de aanvang van het diner van schouder kon wisselen.

Wat ook niet de bedoeling is, is dat je het ordelint halverwege een bal van de grond moet rapen. Een stevige verankering is dus cruciaal. Bij heren wordt het ordelint vaak aan het overhemd vastgezet. Bij dames wordt er gebruik gemaakt van broches en riempjes. Indien gewenst worden de ordelinten soms ook met een paar steekjes vastgezet. Dat zie je vaak bij Amalia, Alexia en Ariane op Prinsjesdag. Het is ook belangrijk dat de jurk in kwestie het gewicht van de decoraties aan kan. Een borstster weegt al snel 200 gram. Die moet je dus niet op kwetsbaar kant zonder ondergrond spelden. Bij couture wordt er vaak rekening gehouden met dergelijke details. Aan de binnenzijde wordt er dan op tactische plekken versteviging aangebracht. Al met al kan een eerbetoon dus flink wat hoofdbrekens opleveren. Maar klopt, na een gedegen voorbereiding, alles? Dan levert dat ook prachtige plaatjes op.

Journaliste Josine Droogendijk schrijft blogs, vlogs en columns over koninklijke mode en ze schuift regelmatig aan bij Tijd voor MAX. Ze volgt de royals in binnen- en buitenland op de voet. Over de kledingstijl van koningin Máxima raakt Josine niet uitgesproken. Lees hier al haar columns.

(Foto: ANP)