Ted van Essen: ‘Vallen is geen schande’
Publicatiedatum: 16 november 2026
Als je wat ouder wordt, val je wat sneller. Je kan een val ook minder goed opvangen. En je breekt eerder een bot. Alle reden om geen stap meer buiten de deur te zetten. Maar ja, binnenshuis kun je ook vallen. Over een snoertje, een kleedje, een stoel of een trapje. Dan maar rustig op je stoel blijven zitten. Nee dus, iedereen begrijpt dat zoiets niet verstandig is. Als je bang bent om te vallen, gebeurt het ook sneller. Een selffulfilling prophecy heet dat.
Vallen is geen schande
Zelf ben ik al vaak gevallen. Ik weet nog precies waar en wanneer. Over een wortel in het bos, over een beijzelde betonplaat, over onze hond die soms schrikt en opeens van richting verandert, over een traptrede. Je eerste reactie is om je heen kijken of niemand het gezien heeft. Afgezien van wat schaafwonden en blauwe plekken heb ik er niets aan overgehouden. Maar om je heen hoor je verhalen van leeftijdsgenoten die wel een bot braken of er een flinke hersenschudding aan over hielden. Dus word je toch bang.
Dan maar een valcursus?
Voor de zoveelste keer zie je een uitnodiging voor een valcursus. Veel gemeentes bieden die aan, tegen geringe kosten. Dat wilde ik wel eens meemaken. De cursus bestaat uit 10 bijeenkomsten in een sportschool, geleid door ervaren therapeuten. Daar sta je dan, op een judomat in makkelijke kleding, met een klein groepje mensen van mijn leeftijd. De eerste vraag is of iemand wel eens gevallen is. Dat blijkt iedereen te zijn. We worden gefeliciteerd, want we zijn kennelijk een ervaren groep.
Angst is een slechte raadgever
Vallen kan veel oorzaken hebben. Duizeligheid door snel opstaan of een bijwerking van medicijnen. Slecht zien, zodat je gevaren niet ziet aankomen. Minder gevoel in je voeten door neuropathie. Of door een ziekte als Parkinson, artrose of reuma. Maar een belangrijke oorzaak is angst om te vallen. Dan ga je overdreven voorzichtig lopen en dat bevordert juist de valkans. En wat blijkt: je kan leren om veilig te vallen.
Hou je hoofd erbij
Ik kan u aanraden om een keer in te gaan op zo’n uitnodiging voor een valcursus. Je leert je klein te maken bij een dreigende val, want hoe dichter bij de grond, hoe velliger. Op je billen en bovenbenen vallen in plaats van op je harde stuit of je handen, is ook een goed idee. Hoe meer vlees tussen je botten en de straat, hoe minder kan breken. En misschien het belangrijkste: maak je rug of je zij zo rond mogelijk, want dan rol je. Als je de kin maar op je borst houdt, want je hoofd is het meest kwetsbaar.
Ik ben halverwege de cursus en voel me al veel zekerder. Ik leer om anderhalve meter voor je voeten de grond te scannen op oneffenheden. En ik heb gemerkt dat sterkere beenspieren een val ook kunnen breken. Dus vooral je spierkracht onderhouden. Want rust roest.
Ted van Essen was tot 2016 huisarts in Amersfoort, thans is hij geregistreerd als arts (BIG-nummer: 49020200101). Hij is voorzitter van de Nederlandse Immunisatie Stichting en griepexpert. Daarnaast is Dokter Ted te zien in Tijd voor MAX en is zijn expertise te raadplegen in Dokter Teds Spreekuur en MAX Medisch. Lees hier zijn columns.
Foto: Shutterstock



