Jong erfgoed staat centraal tijdens Open Monumentendag 2026: bezoek deze Post 65 monumenten op 12 en 13 september

Op 12 en 13 september 2026 openen duizenden monumenten de deuren voor publiek tijden de 40^e Open Monumentendag. Denkt u dan meteen aan kastelen, oude kerken en statige grachtenpanden? Dan is het misschien tijd voor een frisse blik. Ook gebouwen uit de tweede helft van de 20ste eeuw verdienen een plek in de schijnwerpers.

Wanneer is iets een monument?

Strikt genomen gaat het bij monumenten om gebouwen, archeologische vindplaatsen of door mensen aangelegde groene structuren, die officieel zijn aangewezen door de gemeente, provincie of het Rijk. Denk aan rijksmonumenten, provinciale monumenten en gemeentelijke monumenten.

Voor deelname aan Open Monumentendag is zo’n officiële status niet verplicht. Open Monumentendag hanteert namelijk een ietwat bredere en flexibelere definitie. Wat meedoet, wordt uiteindelijk bepaald door lokale comités.

Open Monumentendag maakt overigens deel uit van een groter geheel, de European Heritage Days. Dit zorgt ervoor dat er ook in het buitenland aandacht is voor monumenten met een bijzonder verhaal. Zo zijn ook in Vlaanderen honderden monumenten te bezoeken. In Nederland stellen monumenten op 12 en 13 september de deuren open, in België alleen op zondag 13 september. Op MAX vakantieman is te lezen wat er zoal te zien is.

Wanneer is iets ‘jong erfgoed’?

Jong erfgoed, ook wel Post 65 erfgoed genoemd, bestaat uit gebouwen, kunstwerken en bouwwerken die na 1965 zijn gemaakt. Ze stammen uit een periode waarin Nederland snel veranderde. Er kwamen nieuwe ideeën over wonen, werken en leven.

Architecten experimenteerden met materialen als beton, glas en staal en kozen vaak voor opvallende vormen en vernieuwende ontwerpen. In deze tijd ontstonden veel woningen, scholen, kerken en kunstwerken die nu bepalend zijn voor het straatbeeld.

Deze jonge monumenten kunt u bezoeken tijdens Open Monumentendag

Benieuwd hoe jong erfgoed eruitziet? Tijdens Open Monumentendag zijn er door het hele land (gratis) bijzondere voorbeelden te bezoeken. Hieronder noemen wij er een paar:

Het bivakhuisje in Flevoland

Flevoland is de openingsprovincie van Open Monumentendag 2026. De provincie is nog jong en daardoor zijn er veel bijzondere (jonge) gebouwen en plekken die het verhaal vertellen van het ontstaan van nieuw land.

Het bivakhuisje op volkstuinpark Water-Land in Almere is daar een mooi voorbeeld van. Hier woonden vanaf 1975 de eerste inwoners van Almere, toen de omgeving nog grotendeels uit lege polder bestond. Van de 8 oorspronkelijke bivakhuisjes is er hier 1 bewaard gebleven.

De Emmauskerk in Nieuwegein

De Emmauskerk in Nieuwegein is ook een voorbeeld van jong erfgoed uit de naoorlogse periode. Het kerkgebouw laat zien hoe architecten na de Tweede Wereldoorlog braken met traditionele kerkbouw en kozen voor een moderne vormgeving die aansloot bij de tijd. Daarmee vertelt de kerk niet alleen een religieus verhaal, maar ook een stukje Nederlandse geschiedenis.

Foto: Emmauskerk in Nieuwegein. Vervaardiger Booms, C.S. (Chris) – Fotograaf, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Documentnummer Post65_Nieuwegein_42

Kasbah: een opvallend complex van paalwoningen in het Overijsselse Hengelo

De Kasbah in Hengelo (zie hoofdfoto) is een bijzonder wooncomplex uit de jaren 70, ontworpen door de bekende architect (van kubuswoningen) Piet Blom. Het gebouw geldt als jong erfgoed omdat het laat zien hoe architecten na 1965 experimenteerden met nieuwe ideeën over wonen, samenleven en de inrichting van steden.

Tijdens Open Monumentendag kunt u de Kasbah bezoeken en ervaren hoe vooruitstrevend het ontwerp voor haar tijd was. De woningen zijn gebouwd op pilaren, waardoor eronder ruimte ontstond voor groen en ontmoeting. Inmiddels zit hier sinds 2013 ook het Piet Blom Museum en ook zijn er verschillende winkels te bezoeken.

Stadhuis Terneuzen in Zeeland

Het stadhuis van Terneuzen is in 1972 opgeleverd en ontworpen door architect Jaap Bakema. Als een schip naast de Westerschelde ligt het stoere, robuuste gebouw tegen de Scheldedijk aan. Sinds kort is het stadhuis aangewezen als één van de jongste rijksmonumenten van Nederland.

Eind september sluiten de deuren van het stadhuis voor werkzaamheden. Dit is daarmee het laatste moment om het stadhuis in zijn huidige vorm vanbinnen te bekijken.

Foto: stadhuis Terneuzen. Vervaardiger Bogers, Guido – Fotograaf, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Documentnummer 19809-116587

De schaapskooi als levend erfgoed in Almere

De schaapskooi in het Vroege Vogelbos laat zien dat erfgoed niet alleen uit gebouwen bestaat. Het verhaal van schapen, wol en natuurbeheer zorgen hier namelijk voor ‘levend erfgoed’ in het oudste bos van Almere.

Let op: de Schaapskooi kunt u tijdens het weekend alleen bezoeken op zaterdag 12 september van 13.00 tot 16.00 uur. Bezoekers ontdekken dan meer over verschillende schapenrassen, mogen wol voelen en horen hoe schapen helpen bij natuurbeheer. Eventueel kunt u dit combineren met de eerste tip: het bivakhuisje.

Voor de meest actuele informatie over openingstijden, rondleidingen en eventuele wijzigingen is het verstandig om vlak voor je bezoek de website van Open Monumentendag te raadplegen. Daar vindt u ook links naar de organisatoren van de locaties zelf, met ook meer informatie voor bezoekers met een fysieke beperking.

Doe mee aan de fotowedstrijd

Neem tijdens uw bezoek vooral ook uw smartphone of fotocamera mee. Open Monumentendag organiseert namelijk een fotowedstrijd waaraan bezoekers kunnen deelnemen. Maak een mooie, verrassende of bijzondere foto van een monument en stuur deze in. De winnaar ontvangt een mooi prijzenpakket.

Hoofdfoto: Kasbah in Hengelo. Vervaardiger Sar, Wouter van der – Fotograaf, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Documentnummer 20704-125861