Dit moet u weten over een mantelzorgwoning in uw tuin: van kosten tot verzekeringen
Publicatiedatum: 19 september 2026
Een ouder, familielid of andere naaste dichtbij huis laten wonen kan prettig zijn als diegene zorg nodig heeft. Een mantelzorgwoning in de tuin kan daarvoor een oplossing zijn. De woning biedt een eigen plek, terwijl u toch dichtbij bent om te helpen. Maar voordat u een mantelzorgwoning laat plaatsen, moet u verschillende zaken regelen. Van de vergunning en verzekering tot de kosten en de vraag wat er met de woning gebeurt als de mantelzorg stopt.
Wat is een mantelzorgwoning?
Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woonruimte op het terrein van uw woning of van degene die zorg nodig heeft. Het kan bijvoorbeeld gaan om een kant-en-klare woning die u in de tuin laat plaatsen. Maar u kunt ook een bestaande garage, schuur of ander bijgebouw verbouwen. Een aanbouw aan de woning is ook mogelijk.
De mantelzorgwoning kan worden gebruikt door degene die zorg nodig heeft, maar het kan ook andersom. U kunt zelf in de mantelzorgwoning wonen en uw naaste in het hoofdgebouw. Het voordeel is dat u allebei een eigen woonruimte houdt, terwijl u toch dichtbij elkaar bent.
Mag een mantelzorgwoning zomaar in de tuin?
Dat hangt af van uw situatie. Sinds 2024 mogen gemeenten zelf regels stellen voor mantelzorgwoningen. Daardoor kunnen de voorwaarden per gemeente verschillen. In sommige situaties kan een mantelzorgwoning zonder omgevingsvergunning worden geplaatst, maar dat betekent niet dat u zonder verdere controle kunt beginnen met bouwen.
Controleer daarom altijd eerst de regels bij uw gemeente en doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Daar ziet u of u een vergunning nodig heeft, een melding moet doen of aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. Woont u in een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht? Dan gelden aanvullende regels en kan een omgevingsvergunning nodig zijn.
Let er wel op als een mantelzorgwoning vergunningsvrij is, moet deze aan de bouw- en veiligheidsregels voldoen. Denk bijvoorbeeld aan brandveiligheid. Op deze site vindt u alles over de bouwregels van een mantelzorgwoning.
Wat kost een mantelzorgwoning?
De kosten lopen behoorlijk uiteen. Een eenvoudige kant-en-klare mantelzorgwoning kan zo tienduizenden euro’s kosten, terwijl een grotere of luxe uitvoering flink duurder kan zijn. Ook een bestaande garage of schuur verbouwen kan een optie zijn. De uiteindelijke prijs hangt onder andere af van de grootte, het materiaal, de fundering, de aansluitingen en de voorzieningen in de woning.
Houd daarom niet alleen rekening met de prijs van de woning zelf. Denk ook aan kosten voor bijvoorbeeld:
- De fundering en plaatsing.
- Aansluitingen voor water, gas en elektriciteit.
- Riolering.
- Verwarming en ventilatie.
- Een badkamer en keuken.
- Aanpassingen voor rolstoelgebruik.
- Bestrating en de toegang tot de woning.
- Eventuele kosten voor een vergunning of bouwkundig advies.
Voor een mantelzorgwoning bestaat niet standaard een landelijke subsidie. Wel kunnen er lokaal mogelijkheden zijn voor leningen of ondersteuning. Vraag daarom bij uw gemeente na of er regelingen zijn die in uw situatie van toepassing zijn.
Kan de mantelzorgwoning met een hypotheek worden betaald?
Dat is afhankelijk van de situatie. Wanneer u bijvoorbeeld een bestaande garage verbouwt of een aanbouw aan uw woning maakt, kan een hypotheekverstrekker soms mogelijkheden bieden om hiervoor extra te lenen. Voor een losse, kant-en-klare mantelzorgwoning gelden andere voorwaarden.
Bespreek daarom voordat u een woning bestelt met uw hypotheekadviseur of bank wat financieel mogelijk is. Zo weet u vooraf welk bedrag u zelf moet betalen.
Hoe zit het met de verzekering?
Een mantelzorgwoning moet goed verzekerd zijn. Denk in ieder geval aan een opstalverzekering voor de woning en een inboedelverzekering voor de spullen die erin staan. Bij een aanbouw of een verbouwde garage kan de mantelzorgwoning soms worden meegenomen in de bestaande verzekering van de hoofdwoning. Bij een losse woning in de tuin kan dat anders liggen.
Neem daarom vóór de plaatsing contact op met uw verzekeraar. Geef aan dat u een zelfstandige woonruimte in de tuin gaat plaatsen en vraag welke verzekering nodig is. Zo voorkomt u dat u pas na plaatsing ontdekt dat de woning niet of onvoldoende verzekerd is.
Moet de bewoner zich inschrijven bij de gemeente?
Woont iemand daadwerkelijk in de mantelzorgwoning, dan is het belangrijk om te kijken hoe de bewoning in de Basisregistratie Personen (BRP) moet worden geregistreerd. Wie ergens woont, moet in principe altijd op het woonadres staan ingeschreven. De BRP wordt onder andere gebruikt voor zaken als belastingen, toeslagen en uitkeringen.
Heeft een mantelzorgwoning gevolgen voor toeslagen of uitkeringen?
Dat kan. De gevolgen hangen af van de manier waarop u en uw naaste wonen en van uw persoonlijke situatie. Inwonen of op hetzelfde adres wonen kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor bepaalde uitkeringen, toeslagen of belastingen.
Heeft u of uw naaste een bijstandsuitkering, AOW of een andere uitkering? Vraag dan vooraf bij de juiste instantie na wat de gevolgen zijn. Ook voor huurtoeslag kunnen er specifieke regels gelden.
Kunt u huur vragen voor de mantelzorgwoning?
U kunt afspraken maken over het betalen van huur voor de mantelzorgwoning. Dat is niet verplicht en kunt u dus zelf bepalen. Besluit u huur te vragen? Leg deze afspraken dan goed vast in een schriftelijk huurcontract.
Maak vooraf afspraken over de kosten
Ook als u geen huur vraagt, is het verstandig om vooraf te bespreken wie welke kosten betaalt. Denk bijvoorbeeld aan:
- gas en elektriciteit
- water
- internet
- gemeentelijke belastingen
- onderhoud
- reparaties
- eventuele huur
- verzekeringen
Hoe zit het met zorg en ondersteuning?
Een mantelzorgwoning betekent niet dat alle zorg door de familie moet worden gedaan. Als u ondersteuning nodig heeft, kunt u bij uw gemeente informeren naar de mogelijkheden vanuit de Wmo. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld helpen met praktische ondersteuning, vervangende zorg of ondersteuning via mantelzorgorganisaties.
Wat gebeurt er als de mantelzorg stopt?
Een mantelzorgwoning heeft een bijzondere functie. Stopt de mantelzorg bijvoorbeeld omdat uw naaste naar een verpleeghuis verhuist of overlijdt, dan mag u de woning niet automatisch als zelfstandige reguliere woning blijven gebruiken. U hoeft de woning niet per se af te breken, maar u moet bij uw gemeente navragen wat u ermee mag doen. Een woning die na afloop van de mantelzorg bijvoorbeeld als gewone huurwoning wordt gebruikt, kan daardoor met andere regels te maken krijgen.
Vraag daarom voordat u de woning aanschaft wat de mogelijkheden zijn als de mantelzorg in de toekomst stopt. Dat kan een belangrijke rol spelen bij de keuze tussen bijvoorbeeld huren, kopen, bouwen of een bestaande ruimte verbouwen.
En als u alvast vooruit wilt kijken?
Sommige mensen willen al bij hun ouders of kinderen in de buurt wonen, terwijl er nog geen intensieve mantelzorg nodig is. Dat wordt ook wel een pré-mantelzorgwoning genoemd. Hiervoor gelden andere regels. Gemeenten zijn niet verplicht om dit toe te staan en geven vaak een tijdelijke vergunning. Informeer daarom altijd bij uw eigen gemeente naar de mogelijkheden.
Sinds 1 juli 2026 zijn de regels voor wonen op eigen erf veranderd. De nieuwe wet moet het onder voorwaarden makkelijker maken om bijvoorbeeld een mantelzorg- of familiewoning op eigen erf te realiseren. Het kan wel nog een tijdje duren voordat alle nieuwe mogelijkheden in de praktijk volledig zijn uitgewerkt.
(Foto: Shutterstock)
