Is een LAT-relatie iets voor u? De belangrijkste voor‑ en nadelen op een rij

Het aandeel 60-plussers met een LAT-relatie is tussen 2014 en 2024 volgens het CBS toegenomen. Zo heeft in 2024 ongeveer 5 procent van de zestigers en 3 procent van de zeventigers een LAT-relatie, oftewel een vaste partner buiten het eigen huishouden. Maar hoe komt u er eigenlijk achter of het iets voor u is? 

Dit is een LAT-relatie

De manieren waarop mensen in Nederland hun liefdesleven en gezinsleven vormgeven, zijn veel diverser dan vroeger. Living-apart-together (LAT)-relaties zijn hiervan een voorbeeld. Dit zijn vaste relaties waarbij de partners niet samenwonen: een manier om de intimiteit van een relatie te combineren met alleen zijn.

Wat zijn over het algemeen redenen voor een LAT-relatie?

Ouderen hebben doorgaans andere redenen om een LAT-relatie te hebben dan jongeren. Volgens het Nederlands Interdisciplinary Demographic Institute (NIDI) kunnen deze redenen sterk uiteenlopen. Eerdere negatieve ervaringen met samenwonen en het hebben van kinderen uit een vorige relatie zijn veelgenoemde motieven om te kiezen voor een LAT-relatie.

Voor weduwen en weduwnaars kan samenwonen bovendien emotioneel ingewikkeld zijn. Het idee om opnieuw een huishouden te delen of om de woning en herinneringen aan een overleden partner los te laten, kan een drempel vormen. Een LAT-relatie biedt dan de mogelijkheid om een nieuwe liefde te ervaren zonder de volledige stap naar samenwonen te hoeven zetten.

Daarnaast kunnen er praktische of financiële bezwaren zijn die samenwonen bemoeilijken. Zo kunnen de werklocaties van partners ver uit elkaar liggen of kan een uitkering wegvallen wanneer men gaat samenwonen.

De mogelijke voordelen

Het is hierboven al even aan bod komen, maar met een LAT-relatie behoudt u veel vrijheid. U hoeft geen rekening te houden met uw partner bij de inrichting van uw huis of bij het indelen van uw vrije tijd (op de momenten dat u elkaar niet ziet). U hoeft ook minder verantwoording af te leggen, omdat u niet elke dag samen bent. Bijvoorbeeld als u spontaan besluit om met vrienden af te spreken. U heeft thuis verder uw eigen regels en uw eigen manier van dingen doen en dat geldt ook voor uw partner.

De mogelijke nadelen

In de basis regelt de wet niets voor mensen met een LAT-relatie. Overlijdt u en heeft u geen testament? Dan is uw LAT-partner geen erfgenaam. Daarnaast bent u geen fiscale partners als u een LAT-relatie heeft. Dit betekent dat u de inkomsten en aftrekposten van uzelf en uw partner niet kunt verdelen voor de Belastingdienst.

Het hebben van een LAT-relatie hoeft geen gevolgen te hebben voor eventuele uitkeringen of toeslagen die u ontvangt, maar in bepaalde situaties ligt dit anders. Zo kan het hebben van een gezamenlijke bankrekening ertoe leiden dat wordt geoordeeld dat u toch een gezamenlijke huishouding voert. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor uitkeringen of toeslagen die uw partner en u ontvangen.

Ook zou het emotioneel minder zwaar zijn om een LAT-relatie te beëindigen dan een samenwoonrelatie. Het CBS geeft dan ook aan dat mensen met een LAT-relatie vaker dan samenwoners nadenken over het verbreken van de relatie.

Maak duidelijke afspraken met elkaar

Duidelijke afspraken zijn, net als in een ‘gewone’ relatie, ook belangrijk in een LAT-relatie. Op die manier weet u wat u kunt verwachten en ontstaan er zo min mogelijk frustraties en/of teleurstellingen. Bijvoorbeeld over het aantal keren per week dat u elkaar wilt zien, maar ook over de toekomst. Juist omdat u elkaar niet elke dag ziet, zijn duidelijke afspraken erg belangrijk.

Een LAT-relatie is niet hetzelfde als een open relatie

En tot slot: een LAT-relatie is niet hetzelfde als een open relatie. Stellen die kiezen voor een LAT-relatie zijn over het algemeen monogaam. Natuurlijk kunt u in een LAT-relatie ook kiezen voor een open relatie. Het belangrijkste is dat u beiden achter de keuze staat om een LAT-relatie aan te gaan en weet wat u van elkaar kunt verwachten.

(Bron: NIDI, CBS, De Vereniging van Estate Planners in het Notariaat (EPN). Foto: Shutterstock)