Digitip: chatbots weten niet alles, vertrouw niet blind op ChatGPT, Copilot of Gemini
Publicatiedatum: 1 januari 2026
Soms helpen chatbots je van de regen in de drup. Ze weten zeker niet alles of geven foutieve informatie. Vertrouw daarom niet blind op ChatGPT, Copilot of Gemini.
Ik weet dat ik niets weet
De Griekse filosoof Socrates zei ooit: “Ik weet dat ik niets weet.” Zijn manier van denken was om steeds vragen te stellen. Zo kom je stap voor stap dichter bij de waarheid. Het zou mooi zijn als ChatGPT een beetje meer zoals Socrates was. De AI-chatbot geeft namelijk nooit toe dat hij iets niet weet. En het gaat hem ook niet altijd om de waarheid. Soms kloppen de antwoorden niet helemaal, of zelfs helemaal niet.
Onjuiste informatie chatbots
ChatGPT heeft nergens verstand van. Een chatbot levert vooral taal, geen echte kennis. Het systeem is getraind met enorme hoeveelheden tekst. Zo leert het patronen herkennen en woorden voorspellen. Eigenlijk is een chatbot gewoon een heel slimme woordengokker. Zitten er fouten in de teksten waarmee het systeem is getraind? Dan komen die fouten ook terug in de antwoorden.
Hallucineren door chatbots
Chatbots zijn pleasers. Ze zeggen nooit: “Ik weet het niet”, maar verzinnen een antwoord. Zo verwijzen ze rustig naar zelfverzonnen wetgeving of zuigen een bron uit de duim. Deze kant van chatbots wordt ‘hallucineren’ genoemd.
Ontbrekende context
Soms zijn de antwoorden van een chatbot foutloos maar niet volledig. Dat komt omdat de chatbot niet weet in welke situatie de vraagsteller zich bevindt. Het systeem maakt simpelweg de tekst die het meest logisch klinkt bij de vraag. Stel dat u iets vraagt over wetgeving. Dan kan het antwoord gaan over Amerikaanse regels, terwijl u de Nederlandse bedoelt. Of u vraagt om een vervanging voor keukenzout en de chatbot noemt iets wat giftig is. Dat gebeurt omdat u er niet bij heeft gezegd dat het alternatief eetbaar moest zijn.
Hoe het mis kan gaan
Neem het volgende voorbeeld uit de serie Geldflater op AD.nl. Daarin laat een stel een granieten badkamervloer plaatsen. Kosten: 2.000 euro. Na een tijdje ziet de man zwarte stipjes op de voegen. Volgens ChatGPT is dat schimmel, dat makkelijk te verwijderen is met schoonmaakazijn. En dat klopt: de vlekjes verdwijnen. Maar wat ChatGPT er niet bij zegt, is dat azijn slecht is voor graniet. De vloer krijgt doffe, witte vlekken. En zo gaat een vloer van 2.000 euro verloren.
Spelregels gebruik chatbots
Natuurlijk zijn ChatGPT, Copilot, Gemini en ander chatbots een waardevolle vraagbaak. Mits u een aantal spelregels aanhoudt:
- Goede prompt
Het begint met vraag die u stelt. Formuleer die duidelijk en ondubbelzinnig. - Context
Voeg zoveel mogelijk informatie toe aan uw vragen. Onthoud dat een chatbot niets snapt. Dus benoem alles wat relevant is. - Kleine stapjes
Heeft u een ingewikkelde vraag of opdracht, splits die op in kleinere vragen. - Broncontrole
Vraag om bronvermelding. Lees de bronnen en ga na of het gegeven antwoord daarin te vinden is. - Nieuwe vragen
Krijgt u niet de antwoorden die u wilt, stel de vraag dan opnieuw. In andere bewoordingen. Of voeg nieuwe informatie toe.
Vind uw innerlijke Socrates en blijf chatbots de baas.
Elke maand geeft MAX Vandaag u in samenwerking met SeniorWeb handige tips over het gebruik van digitale media. Bekijk welke Digitips wij nog meer voor u hebben.
(Bron: SeniorWeb. Foto: Shutterstock)
Let op: gezien de voortdurende veranderingen in de digitale wereld kan de informatie in bovenstaande Digitip met de tijd verouderd zijn.
