vetten

Waarom niet al het vet ongezond is

Vet wordt doorgaans gekoppeld aan ongezond eten. Toch is ook vet een essentiële voedingsstof voor het lichaam. KoelkastCoach Sabine Leijten legt uit waarom en vertelt wat het verschil is tussen de verschillende soorten vet.

Vetten zijn onmisbaar

Na het eten van chips zijn de handen standaard vet, en ook uitgebakken spekjes of gefrituurde friet laten een spoor van vet na. Deze vetten zijn niet zo gezond, maar er zijn  een aantal andere soorten die het lichaam juist hard nodig heeft. Wie vet bant uit het dieet, kan dan ook nare gezondheidskwalen krijgen. “Als je te weinig gezonde vetten binnenkrijgt, loop je het risico op een vitaminentekort en een verstoorde hormoonhuishouding. Ook het immuunsysteem gaat minder goed werken, het verhoogt de bloeddruk en cholesterolgehalte en vermindert mogelijk het zicht”, legt Sabine Leijten uit.

Verzadigde en onverzadigde vetten

Het eten van genoeg gezonde verzadigde en onverzadigde vetten kan de kans op bovenstaande verkleinen. U leest het goed: gezonde, verzadigde vetten. Sommigen denken dat verzadigde vetten per definitie slecht zijn, maar dat is volgens De KoelkastCoach niet altijd het geval. Zij vertelt wat gezonde, verzadigde vetten voor het lichaam kunnen doen: “verzadigde vetten zitten boordevol gezonde, verzadigde vetzuren. Deze zijn noodzakelijk voor ons lijf. Wij hebben ze nodig als bouwstenen en brandstof. Gezonde, dierlijke verzadigde vetten komen vooral van producten die gemaakt zijn van en door vee dat onder goede en prettige leefomstandigheden leeft.Denk aan in de wei staan en lekker veel gras eten.” Volgens Sabine produceren dieren die niet zo goed worden behandeld juist ongezondere, verzadigde vetten: “als vee meer binnen staat en bewerkt voedsel te eten krijgt, worden de verzadigde vetten ongezonder voor ons mensen. Ook voor dieren geldt dus de regel: “Je bent wat je eet.”

Biologisch

Het is niet altijd te achterhalen of de vetten in bijvoorbeeld melk of kaas afkomstig zijn van een dier dat onder goede omstandigheden leeft, of niet. “Mocht je zeker willen zijn van volwaardige en gezondere producten, kies dan voor biologisch”, adviseert De KoelkastCoach. Verzadigde vetten kunnen overigens ook een plantaardige basis hebben. Denk bijvoorbeeld aan olijfolie of kokosolie.

Onverzadigde vetten

Net als verzadigde vetten, heeft het lichaam ook onverzadigde vetten nodig. “Gezonde, onverzadigde vetten zijn goede, gezonde vetzuren, die net zo belangrijk zijn voor ons lichaam als gezonde, verzadigde vetzuren. Deze vetten zijn een belangrijke bouwstof en doen ook dienst als brandstof. Alle cellen in je lichaam hebben deze vetten nodig om soepel te blijven en goed te functioneren. Neem bijvoorbeeld je verbrandingssystemen. Die hebben gezonde, vette brandstof nodig om vet te verbranden.”

Dit type vet zit in allerlei voedingsstoffen. Leijten geeft wat voorbeelden: “plantaardige oliën, vette vis, noten, zaden en avocado staan stijf van de gezonde, onverzadigde vetzuren. Voor ons mensen zijn dit essentiële vetten. Omega 3, 6 en 9 zijn vetzuren die het menselijk lichaam niet zelf kan aanmaken. Vandaar dat deze onder de noemer ‘essentieel’ vallen.”

gezonde vetten
Lees ook: Gezonde vetten en een zonnig humeur

Niet opgeslagen

Omdat deze gezonde vetten bouwstoffen zijn voor het lichaam, kan het lichaam er ook daadwerkelijk wat mee als u ze eet. Opslaan hoeft niet. Althans, doorgaans niet. “Natuurlijk zit wel er een limiet aan de hoeveelheid vetten die je kunt eten op een dag”, weet Sabine. “Zodra deze limiet bereikt is, slaat het lichaam het overtollige vet wel op.”

Om ervoor te zorgen dat het lichaam zo min mogelijk vet bewaart, is het voor vrouwen verstandig om niet meer dan 80 gram vet op een dag te eten. Mannen kunnen een bovengrens van 100 gram aanhouden. Heeft u het idee dat u te weinig vet eet? De KoelkastCoach heeft een aantal eetgewoontes op een rij gezet die u helpen de dagelijkse hoeveelheid te bereiken.

  • Eet elke dag een handje ongebrande noten.
  • Beleg tussen de middag een boterham met avocado, gerookte zalm, makreel of forel. U kunt dit ook verwerken in een salade.
  • Smeer olijf- of kokosolie op je brood in plaats van margarine.
  • Bak vlees, vis of kip in olijfolie. Olijfolie kan behoorlijk hoog verhit worden zonder dat het verbrandt.
  • Gebruik eens amandel- of kokosmelk als je pannenkoeken bakt, of maak er je cappuccino mee.

Transvet

Zoals eerder in dit artikel al besproken zijn er naast gezonde vetten ook vetten die niet goed voor ons zijn. Dit type vet wordt transvet genoemd. “Transvetten zijn ongezond en ontstaan als plantaardige olie wordt verhit, afkoelt en uithardt. Ze zitten voornamelijk in voedsel dat onnatuurlijk gemaakt is, zoals koekjes, taartjes, snoep, koekjes, chips, bewerkt vlees en fastfood. Veelal zijn deze ongezonde vetten de boosdoeners als het gaat om hart- en vaatziekten. Hier dien je dus absoluut mee op te passen en minder van binnen te krijgen.”

Ook in sommige natuurlijke producten zit soms transvet, weet Leijten. “Denk aan volvette kazen en varkensvlees. Vroeger dacht men dat deze transvetten geen kwaad konden voor onze gezondheid, daar is men van teruggekomen. De effecten zijn hetzelfde, of het nu in bewerkt voedsel zit of niet.”

Op 22 april 2021 bespreekt De KoelkastCoach Sabine Leijten dit onderwerp in het MAX NPO radio 5-programma Lunch Lekker. U hoort Lunch Lekker elke werkdag tussen 12.00 en 14.00 uur.

Geef een reactie

Reacties (4)

  1. Crijns says:

    Beste Sabine,
    Goed artikel!! Fijn dat je ons weer een beetje vet bewust maakt na al die jaren dat margarine en co ons hebben voorgelogen.
    Zoals je kunt zien in onze site: harriecrijns.nl gebruiken wij al jaren alleen kokosolie, olijfolie en boter.
    Nu 79 en 82 en nog steeds gezond en fit! Ondanks de Parkinson van mijn vrouw.
    Maar voor bakken en braden gebruiken wij steeds kokosolie!!
    Nog veel succes bij Max en je andere activiteiten!
    Elly en Harrie

    1. RReim says:

      Hallo Crijns
      Even een korte reactie. Met de strekking kan ik het eens zijn. Echter het gebruik van kokosolie staat mij tegen. Je kunt het hoog verhitten mar dat is voor bakken niet echt nodig. Boter met olijfolie kun je ook hoog verhitten.
      Waar ik met kokosolie mee zit is dat de productie ten koste gaat van veel regenwoud. Dagelijks worden vele hectaren oerwoud platgebrand om aan de vraag naar kokosolie te voldoen. Of het biologische olie is daar heb ik ook mijn twijfels over.

  2. RReim says:

    Met de grote lijn ben ik het eens maar toch een paar opmerkingen.
    Kokosolie. Of dat een gezond product is ??? Het is een hard vet. Maar wat mij van kokosolie tegenstaat is dat er zoveel regenwoud omgebracht wordt om om grote velden kokospalmen te gaan verbouwen. Dan kan de teelt wel biologisch zijn maar de vele hectaren regenwoud in o.a. Indonesië die plaatsmaken voor kokospalmen daar maak ik bezwaar tegen. Terwijl dit vet prima vervangen kan worden door olijfolie en echte roomboter of een combinatie van die twee bij het bakken en braden.
    De discussie over goede cholesterol (HDL) en de slechte cholesterol (LDL) is nog steeds bezig. De wetenschap maakt steeds minder een verschil tussen goed en slecht. Waar het om gaat is de combinatie van die twee, de Triglyceriden. De waarde hiervan moet zo laag mogelijk zijn. Deze waarde wordt gemeten bij het bloedonderzoek bij o.a. diabetes type 2.
    Wat belangrijk is of vetten natuurlijk zijn en niet fabrieksmatig bewerkt zijn. Dat geld eigenlijk voor alle producten. Eerlijke zuivelproducten zijn hierop een uitzondering. Dus ook volvette kaas. Kaas is een fermentatie product. Helaas geld dat niet voor alle kazen zoals Old Amsterdam. Dat soort kazen krijgen een speciale behandeling waardoor ze een snel proces rijpingsproces ondergaan en als oude kaas smaken.
    Het gaat om een combinatie van vetten(volle yoghurt of Griekse /Turkse), eiwitten(eieren, vette vis), verse groenten en weinig vlees. Geen halfvolle producten. Die geven geen voldaan gevoel.
    Let op je gewicht en je buikomvang gemeten boven de navel en net onder de onderste ribben.
    Dus eet zo natuurlijk mogelijk en dat hoeft niet altijd uit de BIO winkel te komen.

    1. RABE says:

      Hallo RReim,

      Al jaren gebruik ik grasboter en olijfolie, maar omdat mijn cholesterol zo hoog is, gebruik ik nu een smeersel met plantensterolen om te kijken of het helpt mijn cholesterol omlaag te krijgen. Echt vrolijk word ik er niet van maar ik zie geen andere optie. Dus roomboter voor het weekend en plantensterolen door de week. Wel met een lekker glaasje wijn erbij want het moet wel een beetje leuk blijven.