vroeger

Vroeger was alles beter, maar geldt dat ook voor de inhoud van de keukenkastjes?

Vroeger was alles beter, luidt de uitspraak. Geldt dat ook voor onze eetgewoontes? Zijn de levensmiddelen die we vroeger vaak voorgeschoteld kregen gezonder dan die nu in de keukenkastjes en koelkasten staan? De KoelkastCoach Sabine Leijten neemt een duik in het verleden en licht een aantal vergeten en iets minder vergeten producten van vroeger uit. 

Wat aten we vroeger?

Dat wij als mensen er baat bij hem om goede voedingsstoffen uit eten te halen, is iets van alle tijden. Uit welke voedingsmiddelen we die stoffen halen, is onderhevig aan allerlei factoren. De tijdsgeest speelt een rol, maar ook internationalisering is heel belangrijk geweest. “Heel lang geleden, toen we nog enorm ons best moesten doen om voor onze maaltijd, was de samenstelling anders dan nu. We aten veel meer eiwitten, vezels, verzadigde vetten en maar heel weinig koolhydraten. Ontdekkingsreiziger Columbus was degene die de aardappel meebracht naar Europa. Dit zorgde voor een grote verandering in ons eetpatroon. Omdat de aardappel een goed etenswaar was en voor veel werk zorgt, verruilden wij rogge en tarwe voor de pieper. Vanaf dat moment is de aardappel een zeer graag geziene gast in onze keuken.”

De aardappel is niet meer weg te denken, en dat geldt ook voor pasta’s, rijst en allerlei soorten broden. Ook die zijn hier naartoe komen ‘overwaaien’. Een rondgang over het web van De KoelkastCoach laat zien dat dit ook geldt voor bepaalde groentes. “Zo lees je bijvoorbeeld dat er een hoop groenten, zoals broccoli, paprika, courgette en aubergine, pas sinds de jaren 60 en 70 hun intrede deden. En dat de 1e afhaalchinees ook zo rond die periode terug te vinden was in het straatbeeld.”

Vergeten producten

Waar bepaalde producten nog helemaal niet zo lang in de schappen liggen, zijn er ook genoeg voedingsmiddelen die anno 2021 veel minder vaak worden gegeten. De KoelkastCoach somt op.

Bloedworst

“Voor veel mensen toch wel iets wat vroeger vaak werd gegeten. Bloedworst bestaat, zoals de naam al doet vermoeden, voor een groot deel uit bloed. Hierdoor is de worst rijk aan B-vitaminen, ijzer, vitamine D, calcium, fosfor, magnesium, natrium, zink, kalium en mangaan. Desondanks is het ook heel calorierijk.

Er wordt wel gezegd dat bloedworst een zeer geschikt product is voor mensen met kanker, omdat bloedworst het lichaam helpt sneller te herstellen na een chemotherapie. Toch zijn er ook een aantal nadelen, want bloedworst bevat – zoals gezegd – behoorlijk wat calorieën en verzadigde vetten, waardoor overgewicht en obesitas sneller op de loer liggen. Ook zijn er aanwijzingen dat met regelmaat bloedworst eten de kans op vochtophoping en aderverkalking vergroot. Mocht je ouder en gevoelig zijn voor bloedstolsels, dan is het eten van bloedworst evenmin raadzaam.”

black pudding

De Britse variant van bloedworst, Black Pudding, ligt aldaar nog regelmatig op het bord.

Orgaanvlees

“Vroeger aten wij Nederlanders bijna alles van een gedood beest, waaronder organen. De afgelopen jaren is dit flink omgeslagen en eten weinig mensen dit nog. Orgaanvlees, en dan vooral de lever, bevat veel vitamine A, B, D, ijzer en koper. Het is één van de weinige stukken “vlees” waar zoveel voedingsstoffen in voorkomen.
Orgaanvlees bevat minder verzadigd vet, omdat de meeste organen geen opslagplaats voor deze stof zijn. De lever is het orgaan dat giftige stoffen filtert, dus zou je denken dat daar veel toxinen aanwezig zijn. Dit schijnt echter niet het geval te zijn. Alhoewel, het ligt er wel aan van welk dier je orgaanvlees eet. Dieren die met regelmaat antibiotica toegediend krijgen of slechte leefomstandigheden hebben, zijn veelal geen slimme keuze. De hoeveelheid stress en medicatie die deze dieren in hun leven gehad hebben, resulteren in minder gezond vlees. Kies daarom altijd voor biologisch. Vrouwen die zwanger zijn en mensen die last hebben van jicht kunnen overigens beter geen orgaanvlees eten.”

Maggi

Smaakmaker maggi wordt al meer dan 125 jaar verkocht in ons land. De oudere generaties weten de weg naar maggi absoluut nog te vinden, maar de jongere generaties gebruiken het steeds minder vaak. Daarom staat ook maggi in deze lijst. “Maggi is iets wat vroeger niet kon ontbreken in het kruidenkastje. Ik ben zelf bijna 40 en ik kan het mij alleen nog herinneren bij mijn oma vroeger; thuis hadden we het niet eens. Maggi bestaat voor een groot deel uit water, gehydroliseerde eiwitten, suiker, smaakversterkers (E621 en E631) en zout. Naar mijn idee dus maar goed dat dit product minder op tafel verschijnt.”

maggi

De smaakversterker van Maggi wordt jarenlang gemaakt in deze fabriek in Amsterdam.

Aromat

“Dit is een soort van maggi in poedervorm en heeft in steeds minder keukens een plaats. In aromat zitten specerijen zoals knoflook, kurkuma, kruidnagel en selderijzaad. Aromat bestaat verder voor een grootdeel uit zout, smaakversterker E621, suiker, tarwebloem en gist.

E621, ook wel mononatriumglutamaat genaamd, is een zeer ongezonde chemische toevoeging die verantwoordelijk kan zijn voor veel lichamelijke klachten. Obesitas, overgewicht, problemen met het hart, longen en voorplantingsorganen worden in verband gebracht door het dit E-nummer. Veel pakjes en zakjes bevatten deze smaakversterker. Het heeft allerlei namen: ve-tsin, ajinomoto, natriumglutamaat, glutamaat, MSG, smaakversterker, l-glutamaar, gehydrolyseerd eiwit, monohydraat glutamic acid, gelatine, glutamaarzuur, calcium- en natriumcaseïnaat, gistextract en zo nog een heleboel andere pseudonamen als moutextracten, bouillon en kunstmatige aroma’s.
E621 heeft als eigenschap dat als je er eenmaal van gegeten hebt, je er steeds meer van wilt. Herkenbaar? Dan zal het je niet verbazen dat het wordt toegevoegd aan chips, borrelnootjes, kant- en klaar maaltijden, sauzen, voorverpakte soepen, bouillon en nog een hele rits andere producten.”

Vergeten groentes

Ook bepaalde groentes die vroeger vaak op ons bord lagen, zijn nu amper nog te krijgen bij de groenteboer of supermarkt. Zoekt u bijvoorbeeld naar postelein of pastinaak? Het is niet zeker dat ze dit bij de eerste de beste winkel hebben. Ook schorseneer is lang niet altijd even makkelijk te vinden. In een eerder artikel op deze website legt De KoelkastCoach uit waarom het absoluut de moeite waard is om goed te zoeken naar deze groentes.

herfstgroentes
Lees ook: Deze vergeten herfstgroentes zijn absoluut de moeite waard

Ommezwaai

Was vroeger alles beter op culinair gebied? Qua voedingswaardes misschien niet altijd, maar vroeger waren er uiteraard niet zoveel fastfoodketens en ook lagen er een stuk minder zoutjes, snoepjes en koekjes in de winkels. Volgens De KoelkastCoach lijken sommige vergeten producten trouwens weer aan populariteit te winnen. “Tegenwoordig komt je in goede restaurants weer steeds vaker orgaanvlees als zwezerik of bloedworst tegen op de kaart. Het lijkt wel alsof we alle fastfoodketens een beetje moe zijn en toch weer terug willen naar vroeger.”

Sabine Leijten en MAX-dj Daniel Dekker zijn elke week te zien en te horen in de video en podcast van De Muzikale Koelkast. De nieuwste aflevering van de podcast vindt u elke vrijdag op onze podcastpagina. In het MAX-radioprogramma Lunch Lekker wordt ook elke vrijdag het onderwerp besproken waarover Leijten op MAX Vandaag vertelt in een artikel. U hoort Lunch Lekker elke werkdag tussen 12.00 en 14.00 uur.

Geef een reactie

Reacties (2)

  1. RABE says:

    Ik denk dat het vroeger beter was. Mijn moeder maakte alles vers en er was geen pakje of blik te vinden. Hier heb ik het over de 60er en 70er jaren.
    1 keer in de week peulvruchten en 1 keer andijvie. Dat was vaste prik en heel vooruitstrevend vind ik zelf.
    Er werd wel vet gebruikt, maar vroeger was dat nodig om energie te hebben, het leven was wel zwaarder. Geen cv dus een koud huis en zwaar werk in de fabriek. Dan had je wel wat extra nodig.
    Tegenwoordig bewegen de mensen minder en we hebben een warm huis dus een heel andere tijd. Weinig luxe, want dat was alleen voor het weekend. Een stukje worst en een stukje kaas op zondag met een glaasje limo. Nu is het aanbod zo groot in de supermarkt, en dat is lastig als je niet sterk in je schoenen staat. Dus we kopen wat we lekker vinden, gezond of ongezond, daar letten we niet zo op helaas. Maar in mijn huis geen pakjes en zakjes.
    Gewoon een verse maaltijd want dan weet ik wat ik binnen krijg. Zo ging het vroeger bij moeder thuis en nu bij mij, en we eten iedere dag met smaak.

  2. madeliev says:

    Vroeger alles beter? Bij mij thuis niet.
    Mijn moeder kookte alles door en door gaar én in veel te veel water. De vitamientjes werden dus afgegoten, de gootsteen in, de groente kon je zuigen maar smaakte naar niets en bijna alles werd overgoten met een papje. Ik doe nu het tegenovergestelde van wat mijn moeder deed. Kooktijd kort houden, weinig water gebruiken zodat de smaak behouden blijft. Vlees zout ik nooit, dat heeft al genoeg smaak van zichzelf, en sausjes of papjes gebruik ik zelden.