pannenkoek

Nationale Pannenkoekdag: zo geeft u een eigentijdse draai aan dit eeuwenoude gerecht

De pannenkoek staat op 19 maart 2021 centraal tijdens de Nationale Pannenkoekdag. Speciaal voor deze gelegenheid heeft De KoelkastCoach Sabine Leijten een aantal leuke feitjes over dit geliefde gerecht opgesnord én vertelt zij u hoe u zelfgebakken exemplaren een beetje gezonder kunt maken.

Steentijd

Pannenkoeken bestaan al enorm lang. Naar verluidt is het eerste pannenkoekenrecept terug te vinden in een kookboek uit 1439, maar de koek zelf wordt al ver daarvoor gebakken. Vermoedelijk gaat men in de steentijd al met het mengsel van ei, meel en melk (of water) aan de slag.

Gek op pannenkoeken

Of dat laatste echt waar is, is waarschijnlijk lastig te achterhalen. Wat wel een feit is, is dat de Britse schrijver William Shakespeare tijdens zijn leven zeer bekend met het concept pannenkoek. “Hij was er zó dol op, dat hij de pannenkoek wel een aantal keer heeft gebruikt in zijn toneelstukken”, weet Sabine.

Pancake Run

Naast pannenkoeken op het toneel zijn de koeken ook jaarlijks lijdend voorwerp tijdens de Britse Pancake Race. De Pancake Race kent een bijzondere historie. Sabine: “flink wat eeuwen geleden, in 1445 wel te verstaan, stond een vrouw des huizes uit Olney, Buckinghamshire, op haar gemakje een grote stapel pannenkoeken te bakken. Doordat ze zo in gedachten verzonken stond te kokkerellen vergat ze de tijd en dus ook de kerkdienst. Op Strove Tuesday (vastenavond) luidde daar namelijk om 11 uur altijd de klokken van de kerk. Toen ze de klokken hoorde, zette ze het op een rennen, met de koekenpan nog in haar hand. In de pan lag nog een pannenkoek. Heel knap, want ze presteerde het om de pannenkoek onder het rennen een aantal keer om te draaien. Met open mond stond men naar haar te kijken hoe ze al pannenkoeken bakkend voorbijkwam rennen. Dit was direct aanleiding om er een evenement van te maken: The Pancake Race van Olney.” Inmiddels wordt de Pancake Race niet alleen meer in Olney gehouden, maar op meer plekken in het Verenigd Koninkrijk. “De grootste en bekendste is en blijft die van Olney, waar je ook verkleed moet als huisvrouw.”

pancake race

De Pancake Race in 1952

Pancake Day

Londen kent overigens ook een eigen dag die in het teken staat van de pannenkoek. “Pancake Day valt altijd 47 dagen voor Pasen. Daarom is de datum ieder jaar anders. Strove Tuesday (vastenavond) was de laatste avond dat alles uit de kastjes op gemaakt kon worden”, legt De KoelkastCoach uit. “Tijdens de Londense Pannenkoekendag worden pannenkoeken vooral geserveerd met citroensap en basterdsuiker of met stroop. Omdat deze dag wat meer lading te geven, hebben alle 4 de ingrediënten een speciale boodschap gekregen.” Welke dat zijn beschrijft Sabine hieronder:

  • Eieren voor creatie
  • Bloem voor het personeel van het leven
  • Zout staat voor heilzaam
  • Melk voor puurheid

Gezondere pannenkoek

De pannenkoek maakt dus heel wat creativiteit los, maar bovenal is het natuurlijk gewoon voedsel. Niet zulk gezond voedsel, helaas. “Het beperkt aantal ingrediënten die nodig zijn om een pannenkoek te maken, bevatten helaas maar weinig voedingsstoffen”, geeft De KoelkastCoach aan.

Boekweit versus tarwe

Dat een gemiddelde pannenkoek weinig voedingsstoffen bevat komt doordat de meeste exemplaren worden gemaakt met tarwebloem of -meel, terwijl de koek vroeger wordt gebakken met boekweitmeel. Zodra tarwemeel breder verkrijgbaar wordt, stappen meer mensen over op deze meelsoort. Tarwe heeft immers niet zo’n uitgesproken smaak als boekweit, aldus De KoelkastCoach. Zij ziet mensen het liefst weer pannenkoeken bakken met boekweitmeel, want in tarwe zit dus niet zoveel goeds. “Tarwe is van nature een prima een product, alleen is het zo bewerkt dat er bijna geen voedingstof meer in zit.”

Dat de voedingsstoffen zijn verdwenen heeft te maken met de manier waarop tarwemeel wordt geproduceerd: “vroeger werd tarwe vermalen door molenstenen die mensen en dieren aandreven. Tegenwoordig wordt dit machinaal gedaan. Hierdoor worden alle vezels, kiemen, oliën en alle andere voedzame stoffen verwijderd. Doordat de buitenste kaf en zemelen eraf gemalen worden blijft er alleen nog maar wit poeder over, zonder vitaminen en mineralen. Dit witte poeder oftewel tarwebloem wordt extreem snel door onze darmen opgenomen waardoor het een enorm hoge bloedsuikerpiek veroorzaakt. Volkoren tarwemeel is al een iets beter optie dan wit tarwebloem.”

Waarom boekweitmeel gezonder is

Wie de pannenkoek iets gezonder wil maken kan dus die laatstgenoemde meelsoort gebruiken, maar boekweit is nog beter.
“Boekweit, dat overigens geen graan is, heeft vele malen meer gezondheidsvoordelen dan tarwe. Het bevat veel antioxidanten (gunstige stoffen die ongunstige stoffen opruimen), het is licht verteerbaar, bevat geen gluten en geen fytinezuur. Dit is interessant, want hierdoor worden mineralen als magnesium en kalium veel beter worden opgenomen door ons lichaam. Nog een pluspuntje is dat het een lage glychemische index heeft. Dit wil zeggen dat het veel minder invloed heeft op onze bloedsuiker dan tarwemeel. Door meer rekening te houden met de invloed van voedsel op je bloedsuiker heb je veel minder kans op overgewicht en diabetes type 2.”

 Recept Amerikaanse pannenkoeken

Naast de ‘gewone’ pannenkoek, kunt u ook prima Amerikaanse pannenkoeken bakken met boekweitmeel. Amerikaanse pannenkoekjes zijn kleiner en dikker dan de Nederlandse exemplaren en worden ook hier steeds vaker gegeten. Wilt u ze eens proberen in een gezondere uitvoering? Sabine legt uit hoe u ze maakt:

Benodigdheden voor 6 pannenkoekjes:

  • 75 gram amandelmeel
  • 75 gram boekweitmeel (of speltbloem)
  • Halve banaan
  • 1 theelepel bakpoeder of natriumbicarbonaat
  • 250 milliliter amandelmelk/ hazelnootmelk
  • 1 ei
  • Klontje boter of kokosolie om in te bakken

Werkwijze:

Doe de banaan en de eieren in een maatbeker. Pureer dit met de staafmixer tot een glad mengsel.

Doe het bananenmengsel met alle andere ingrediënten in een kom. Mix dit met de keukenmachine, mixer of met de hand goed door elkaar ook tot een glad mengsel.

Verhit in een kleine koekenpan een klontje boter. Gesmolten? Schep dan met een soeplepel een schep beslag in de pan.

Bak het pannenkoekje totdat de bovenkant bijna droog is en er kleine gaatjes ontstaan. Draai de pannenkoekje om. Bak deze kant nog heel even totdat ook deze kant goudbruin is geworden.

Tip: Voeg eens een beetje kaneel of vanille extract toe en je hebt een extra touch!

Op 19 maart 2021 is Sabine Leijten te gast in het NPO Radio 5-programma Lunch Lekker met Daniel Dekker om te praten over pannenkoeken. U hoort Lunch Lekker elke werkdag tussen 12.00 en 14.00 uur.

(Bron: Sabine Leijten)

Geef een reactie

Reacties (2)

  1. Fem555 says:

    Heel lekker pannenkoeken ook heel makkelijk vegan te maken. In plaats van een ei gebruik je 1 eetlepel gemalen lijnzaad en 3 eetlepels water. Je laat dat eventjes staan en mengt het door het beslag. Eventueel nog wat bakpeoder toevoegen als je ze fluffy wilt. Ook heel goed voor mensen die op het cholesterol willen letten want eieren zijn echte cholesterol bommetjes

    1. Curley says:

      Wanneer stoppen die fabeltjes over eieren? Eieren zijn geen “cholesterolbommetjes”, er zit wel wat cholesterol in, maar in bijvoorbeeld verzadigde vetten zit veel meer. Met een ei krijg je veel gezonde stoffen binnen o.a. essentiële aminozuren, antioxidanten, vitamines B2, B12, E, D, IJzer en nog veel meer.